Popüler Etiketler
Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır, Konut Kredisi ve Mal Paylaşımı
Krediyle alınan evin boşanmada nasıl paylaşılacağı, mal paylaşımı davalarında en fazla hesaplama gerektiren konulardan biridir. Çünkü konutun yalnızca ne zaman satın alındığına veya tapunun kimin adına olduğuna bakılarak sonuca ulaşılması çoğu zaman mümkün değildir.
Özellikle şu durumlarda ayrıntılı inceleme gerekir:
Ev evlenmeden önce alınmış ancak konut kredisi evlilik sırasında ödenmiş olabilir. Ev evlilik sırasında alınmış fakat peşinat eşlerden birinin anne veya babası tarafından karşılanmış olabilir. Tapu yalnızca eşlerden birinin adına kayıtlı olmasına rağmen kredi yıllarca evlilik içinde ödenmiş olabilir. Ya da boşanma davası açıldığında konut kredisinin henüz önemli bir bölümü ödenmemiş olabilir.
Bu ihtimallerin her birinde sonuç farklılaşabilir.
Türk Medeni Kanunu’na göre edinilmiş mallara katılma rejiminde, mal rejiminin devamı sırasında karşılığı verilerek elde edilen malvarlığı değerleri kural olarak edinilmiş maldır. Buna karşılık mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan mallar ile miras ve karşılıksız kazandırmalar kişisel mal sayılmaktadır. Ayrıca bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden tarafın bunu ispatlaması gerekir; aksi ispat edilinceye kadar malların edinilmiş mal olduğu yönünde kanuni karine bulunmaktadır.
Bu nedenle krediyle alınan ev boşanmada nasıl paylaşılır? sorusunun cevabı için satın alma tarihi, peşinatın kaynağı, kredi ödeme tarihleri, kullanılan paranın niteliği ve boşanma davasının açıldığı tarih birlikte değerlendirilmelidir.
Krediyle Alınan Ev Boşanmada Otomatik Olarak Yarı Yarıya mı Paylaşılır?
Boşanmada krediyle alınan ev bakımından yaygın olan “evlilikte alınmışsa evin yarısı diğer eşindir” düşüncesi teknik olarak doğru değildir.
Edinilmiş mallara katılma rejimi, kural olarak diğer eşe tapunun doğrudan yarısını kazandıran bir sistem değildir. Mal rejiminin tasfiyesi sonucunda çoğunlukla katılma alacağı veya somut olayın niteliğine göre değer artış payı gibi parasal bir alacak ortaya çıkar.
TMK m.236 uyarınca her eş, kural olarak diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir. Artık değerin hesaplanmasında ise edinilmiş malın değeri yanında o mala ilişkin borçlar, kişisel mal katkıları ve denkleştirme kalemleri de dikkate alınır.
Dolayısıyla konutun bugünkü değerinin doğrudan ikiye bölünmesi çoğu dosyada doğru hesaplama yöntemi değildir.
Evlenmeden Önce Krediyle Alınan Ev Boşanmada Paylaşılır mı?
En önemli ihtimallerden biri budur.Bir eş konutu evlenmeden önce satın almış, ancak 10 veya 15 yıllık konut kredisinin önemli bölümünü evlilik sırasında ödemiş olabilir.
Örneğin konut 2020 yılında alınmış, taraflar 2022 yılında evlenmiş ve boşanma davası 2028 yılında açılmış olsun.
Taşınmazın edinilmesi evlilikten önce gerçekleştiği için evin kişisel mal niteliği gündeme gelir. TMK m.220, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerlerini kişisel mal olarak kabul etmektedir.
Ancak bunun anlamı: “Ev evlenmeden önce alındı; evlilik içinde ödenen altı yıllık kredinin hiçbir önemi yoktur.”değildir.
Evlilik birliği içinde yapılan kredi ödemelerinin kaynağı ve toplam edinim bedeli içerisindeki oranı mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınabilir.
Evlenmeden Önce Alınan Evin Kredisi Evlilikte Ödendiyse Diğer Eş Hak Kazanır mı?
Somut olaya göre alacak hakkı ortaya çıkabilir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2017/8450 E., 2019/1633 K., 19.02.2019 tarihli kararında da evlilikten önce edinilen bir taşınmaz için evlilik birliği içinde yapılan konut kredisi ödemelerinin göz ardı edilemeyeceği kabul edilmiştir. Kararda, evlilik içinde gerçekleştirilen kredi ödemelerinin mal rejiminin tasfiyesinde değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/4707 E., 2023/3546 K. sayılı kararında da evlilikten önce edinilmiş taşınmaza ilişkin kredinin bir bölümünün evlilik içinde ödenmesi özel olarak değerlendirilmiş; evlilik dönemindeki kredi taksitleri bakımından katılma alacağı hesabı yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Bu nedenle “ev evlilik öncesinde alındı” tespiti tek başına dosyayı çözmez.
Evlilik Öncesi Ev İçin Kredi Hesabı Nasıl Yapılır?
Bu tür dosyalarda matematiksel hesaplama önemlidir.
Öncelikle konutun toplam edinme maliyeti ve finansman şekli belirlenir. Ardından evlenmeden önce yapılan ödemeler, mal rejiminin devam ettiği dönemde gerçekleştirilen ödemeler ve mal rejiminin sona ermesinden sonraki ödemeler birbirinden ayrılır.
Örneğin 120 taksitli konut kredisinin 20 taksiti evlenmeden önce, 70 taksiti evlilik sırasında, kalan 30 taksiti ise boşanma davası açıldıktan sonra ödenmiş olabilir.
Burada sadece “70 taksit ödendi, o halde evin 70/120’sinin yarısı diğer eşindir” şeklinde mekanik bir işlem yapmak her olayda yeterli değildir. Peşinat, ara ödemeler, kredi maliyeti, kişisel mal kaynakları ve taşınmazın tasfiye değerinin de değerlendirilmesi gerekir.
Nitekim Yargıtay uygulamasında krediyle edinilmiş taşınmazlarda geri ödemelerin hangi döneme rastladığı, ödeme miktarları ve kalan kredi borcu özellikle dikkate alınmaktadır.
Ev Evlilik Sırasında Krediyle Alındıysa Nasıl Paylaşılır?
Ev evlilik sırasında satın alınmış ve bedeli maaş gelirleri ile konut kredisi kullanılarak karşılanmışsa, kural olarak edinilmiş mal rejimi hükümleri gündeme gelir.
Örneğin eşler 2018 yılında evlenmiş ve 2022 yılında konut kredisiyle bir daire satın almış olsunlar.
Dairenin tapusu yalnızca kocanın adına olabilir. Kredi de yalnızca kocanın banka hesabından ödeniyor olabilir.Bu durum taşınmazı kendiliğinden kocanın kişisel malı yapmaz.
Çünkü TMK m.219 uyarınca çalışma karşılığı elde edilen kazançlar edinilmiş maldır. Bu nedenle eşlerden birinin maaşıyla yapılan kredi ödemeleri de mal rejiminin tasfiyesi bakımından önem taşır.
Krediyi Sadece Bir Eş Ödediyse Diğer Eş Hak Alabilir mi?
Katılma alacağı bakımından eşin taşınmaza doğrudan para vermiş olması şart değildir.
Bu nedenle:“Krediyi benim maaşımdan ödedim, eşim hiçbir taksit ödemedi.” savunması tek başına diğer eşin katılma alacağını ortadan kaldırmaz.
Çünkü edinilmiş mallara katılma rejiminde eşin çalışma karşılığında kazandığı gelir de edinilmiş mal grubunda yer almaktadır.Burada katkı payı alacağı ile katılma alacağının birbirine karıştırılmaması gerekir.
Tapu Eşimin Üzerine, Krediyi Birlikte Ödedik: Evde Hakkım Var mı?
Şartları varsa mal rejiminden kaynaklanan alacak hakkı bulunabilir.Tapunun yalnızca bir eş adına olması, diğer eşin hak sahibi olamayacağı anlamına gelmez.
Örneğin ev evlilik sırasında alınmış, tapu kadın adına düzenlenmiş ve konut kredisi kadının hesabından ödenmiş olabilir. Ancak kredi ödemelerinin kaynağı evlilik sırasında elde edilen çalışma gelirleri ise taşınmaz edinilmiş mal niteliği bakımından değerlendirilir.
TMK m.222 ayrıca bir eşin mallarının aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilmesini öngörmektedir. Kişisel mal iddiasında bulunan eşin, bu iddiasını delillendirmesi gerekir.
Bu nedenle mal paylaşımı davasında yalnızca tapu kaydına değil, paranın kaynağına bakılır.
Ev Evlilikte Alındı Ama Peşinatı Anne veya Baba Verdiyse Ne Olur?
Bu senaryo uygulamada oldukça önemlidir.Örneğin 5 milyon TL değerindeki bir konutun 2 milyon TL peşinatı eşlerden birinin babası tarafından verilmiş, kalan 3 milyon TL ise konut kredisiyle karşılanmış olabilir.Burada öncelikle anne veya babadan gelen paranın hukuki niteliği belirlenmelidir.
Anne Babadan Gelen Peşinat Bağışsa Ne Olur?
TMK m.220’ye göre karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri kişisel maldır. Bu nedenle anne veya babanın parayı açıkça yalnızca kendi çocuğuna bağışladığı ispatlanabiliyorsa, bu bedel kişisel mal kaynağı olarak değerlendirilebilir.
Bu durumda konut evlilik sırasında edinilmiş olsa bile kişisel maldan gelen peşinatın tasfiye hesabında korunması gerekir.
TMK m.230 da kişisel mallar ile edinilmiş mallar arasındaki değer geçişlerinin tasfiye sırasında denkleştirilmesini düzenlemektedir.
Dolayısıyla 2 milyon TL’lik kişisel mal katkısı göz ardı edilip taşınmazın bütün güncel değerinin doğrudan yarısının diğer eşe verilmesi doğru olmayabilir.
Anne Babanın Verdiği Para Her Zaman Kişisel Mal mıdır?
Paranın gerçekten bağış olup olmadığı ve kime bağışlandığı önemlidir. “Babam verdi” şeklindeki tek başına bir beyan her zaman yeterli olmayabilir.
Para banka yoluyla gönderilmiş mi? Açıklamada ne yazıyor? Para doğrudan satıcıya mı gönderilmiş? Anne-baba bu parayı geri istemiş mi? Para her iki eşe evlilik hediyesi olarak mı verilmiş? Yoksa gerçekte borç mu verilmiş?Bu soruların cevapları sonucu değiştirebilir.Bu nedenle peşinatın aile tarafından karşılandığı dosyalarda banka kayıtları ve para hareketleri kritik önemdedir.
Anne Baba Parayı Borç Verdiyse Sonuç Değişir mi?
Anne veya babadan gelen 1 milyon TL gerçekten geri ödenmek üzere verilmiş bir borç ise bunun bağıştan farklı değerlendirilmesi gerekir.
Ancak mal paylaşımı davası başladıktan sonra ileri sürülen:“O parayı babamdan borç almıştım.” savunmasının ayrıca ispatlanması gerekir.Özellikle yazılı borç belgesi, banka açıklaması, önceki geri ödemeler ve işlemin tarihindeki taraf davranışları önem taşır.
Yargıtay’ın 2024 tarihli bir kararında da kredi ve taşınmaz ödemelerine ilişkin “başkalarından borç alındığı” savunmasının hangi aşamada ileri sürüldüğü ve ispat durumu ayrıca değerlendirilmiştir.
Peşinat Miras Parasından Ödendiyse Ne Olur?
Eşlerden birinin miras yoluyla elde ettiği para kişisel maldır.Dolayısıyla evlilik içinde krediyle ev alınmış, ancak peşinat eşlerden birinin babasından kalan miras parasıyla karşılanmışsa kişisel maldan edinilmiş mala bir değer aktarımı gündeme gelir.Tasfiye sırasında bu kişisel mal katkısının dikkate alınması gerekir.Bu konu miras mallarının tasfiyesiyle de bağlantılı olduğundan “Boşanmada Miras Kalan Mal Paylaşılır mı?” başlıklı ayrı incelemenin konusudur.
Konut kredisi bakımından ise temel mesele, kişisel mal niteliğindeki miras parasının taşınmazın ediniminde gerçekten kullanıldığının ispatlanmasıdır.
Kredi Boşanma Davasından Sonra Devam Ediyorsa Ne Olur?
Krediyle alınan evlerde en kritik tarihlerden biri boşanma davasının açıldığı tarihtir. TMK m.225 uyarınca boşanma kararı verilmesi halinde mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer.
Dolayısıyla tarafların fiilen ayrıldığı tarih veya boşanma kararının yıllar sonra verildiği tarih tek başına mal rejiminin sona erdiği tarih değildir.
Boşanma Davasından Sonra Ödenen Kredi Taksitleri Paylaşıma Girer mi?
Boşanma davasının açılmasından sonra yapılan ödemeler, mal rejiminin devam ettiği dönemdeki ödemelerle aynı şekilde değerlendirilemez.Bu nedenle bilirkişi hesabında: dava tarihine kadar ödenen kısım ile dava tarihinden sonra ödenen kısım ayrılmalıdır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/6244 E., 2024/4100 K., 30.05.2024 tarihli kararında, kredi borcunun bir bölümünün mal rejimi devam ederken, bir bölümünün ise sonrasında kalması halinde dönemlerin ayrılması gerektiği; mal rejimi sonrasına sarkan ödemelerin taşınmaza ilişkin borç olarak tasfiye hesabında dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
Bu karar özellikle “boşanma sonrasında kredi devam ediyor” uyuşmazlıkları bakımından önemlidir.
Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Krediyi Tek Başına Ödedim, Ne Olur?
Örneğin boşanma davası 2024 yılında açılmış ancak konut kredisi 2028 yılına kadar devam etmiş olabilir.Eşlerden biri bu dört yıl boyunca kredi taksitlerini tek başına ödemişse, bu ödemelerin tamamını hiçbir ayrım yapmaksızın evlilik dönemindeki ortak tasfiye hesabına dahil etmek doğru değildir.
Çünkü mal rejimi dava tarihi itibarıyla sona ermiştir.Bu nedenle dava tarihinden sonraki ödemeler ve kalan kredi borcu ayrıca değerlendirilir. Bu ayrım, özellikle uzun vadeli konut kredilerinde alacak miktarını ciddi biçimde değiştirebilir.
Boşanmada Kalan Konut Kredisi Borcu Kimde Kalır?
Mal rejiminin tasfiyesi ile bankaya karşı kredi borcu birbirinden ayrılmalıdır.Kredi sözleşmesini hangi eş imzalamışsa veya taraflar bankaya karşı hangi sıfatla borçlanmışsa bankaya karşı sorumluluk öncelikle kredi sözleşmesine göre belirlenir.Boşanma davasındaki mal paylaşımı hesabı, bankanın kredi sözleşmesini kendiliğinden değiştirmez.
Örneğin kredi yalnızca koca adına çekilmişse, eşler arasındaki mal rejimi tasfiyesi sonucunda kadının katılma alacağı bulunması, bankaya karşı kadını otomatik olarak kredi borçlusu haline getirmez.
Aynı şekilde mahkemenin mal paylaşımı hesabı yapması bankanın ipotek hakkını ortadan kaldırmaz.
Krediyle Alınan Evin Güncel Değeri mi, Satın Alma Bedeli mi Esas Alınır?
Mal rejiminin tasfiyesinde yalnızca evin yıllar önceki satın alma bedeline bakılmaz. TMK m.232, malların tasfiyesinde sürüm değerinin esas alınacağını; TMK m.235 ise mal rejiminin sona ermesi sırasında mevcut edinilmiş malların tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılacağını düzenlemektedir.
Bu nedenle özellikle konut fiyatlarının önemli ölçüde arttığı uzun süren davalarda taşınmazın güncel rayiç değeri büyük önem taşır.Ancak kişisel mal ve edinilmiş mal katkılarının oranları da bu değer üzerinde hesaplamaya yansıtılmalıdır.
Krediyle Alınan Ev Boşanmadan Önce Satılmışsa Ne Olur?
Konut boşanma davası açılmadan önce satılmış olabilir.Bu durumda satış tarihi, satış bedeli ve paranın ne olduğu araştırılır.Taşınmaz satılıp bedeli başka bir eve aktarılmışsa yeni taşınmaza geçen değerler incelenebilir. Satış bedeli banka hesabında tutulmuşsa hesap hareketleri araştırılabilir.
Ayrıca katılma alacağını azaltmak amacıyla gerçekleştirilen bazı devirler TMK m.229 kapsamında “eklenecek değer” olarak tasfiye hesabına dahil edilebilir. Kanun, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde belirli karşılıksız kazandırmalar ile diğer eşin katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirlerin hesaplamada dikkate alınabileceğini düzenlemektedir.
Konut Kredili Evlerde Hangi Belgeler İncelenir?
Krediyle alınan taşınmazlarda hesaplamanın doğruluğu büyük ölçüde belgelere bağlıdır. Özellikle şu kayıtlar önem taşır:
- Tapu ve önceki tapu kayıtları
- Taşınmazın satın alma sözleşmesi
- Konut kredisi sözleşmesi
- Kredinin ilk ödeme planı
- Bankadan alınacak ayrıntılı kredi ödeme dökümü
- Peşinat ve ara ödeme dekontları
- Evlilik ve boşanma davası tarihleri
- Anne-baba veya üçüncü kişilerden gelen banka transferleri
- Miras parasına ilişkin banka ve veraset kayıtları
- Taşınmazın güncel rayiç değerini gösteren bilirkişi incelemesi
- Boşanma davasından sonra gerçekleştirilen kredi ödemeleri
Özellikle yıllar önce kullanılmış kredilerde yalnızca güncel banka ekranındaki “kalan borç” bilgisi yeterli olmayabilir. Kredinin başlangıcından itibaren ödeme geçmişinin incelenmesi gerekir.
Krediyle Alınan Ev İçin Mal Paylaşımı Hesabında En Sık Yapılan Hatalar
En sık yapılan hata, tapunun kimin üzerinde olduğunun tek başına belirleyici kabul edilmesidir.
İkinci önemli hata, evin evlilikten önce alınmış olması halinde evlilik sırasında ödenen kredi taksitlerinin tamamen göz ardı edilmesidir.
Bir başka hata ise anne-babadan gelen bütün paraların herhangi bir inceleme yapılmadan kişisel mal kabul edilmesidir.
Aynı şekilde boşanma davasından sonra ödenen taksitlerin evlilik döneminde ödenmiş gibi hesaba dahil edilmesi de yanlış sonuca yol açabilir.
Konut kredili taşınmazlarda doğru tasfiye için zaman, para kaynağı ve ödeme oranı birlikte değerlendirilmelidir.
Yargıtay’a Göre Krediyle Alınan Evlerde Temel İlkeler Nelerdir?
Yargıtay kararlarından çıkan temel yaklaşım, konut kredili taşınmazlarda yalnızca tapu tarihine bakılmaması gerektiğidir.
Yargıtay 8. HD’nin 2017/8450 E., 2019/1633 K. kararında evlilik öncesinde edinilen konuta ilişkin evlilik dönemi kredi ödemeleri değerlendirilmiştir.
Yargıtay 2. HD’nin 2022/4707 E., 2023/3546 K. kararında evlilik içinde ödenen kredi taksitlerinin edinilmiş maldan karşılandığı kabul edilerek bu ödemelerin oranı üzerinden katılma alacağı hesabı yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD’nin daha yeni tarihli 2023/6244 E., 2024/4100 K. kararında ise krediyle alınan taşınmazda mal rejimi devam ederken yapılan ödemelerle mal rejiminin sona ermesinden sonraki ödemelerin ayrılması ve kalan kredi borcunun tasfiye hesabındaki etkisi açık biçimde değerlendirilmiştir.
Bu nedenle krediyle alınan evlere ilişkin mal paylaşımı davalarında standart bir “yarı yarıya paylaşım” formülünden söz etmek doğru değildir.
Sık Sorulan Sorular
Ev Evlenmeden Önce Alındı, Kredisi Evlilikte Ödendi; Eşim Hak Alabilir mi?
Evin evlilik öncesinde edinilmiş olması kişisel mal niteliğini gündeme getirir. Ancak evlilik sırasında yapılan kredi ödemeleri ayrıca tasfiye hesabında değerlendirilir. Somut olaya göre diğer eş lehine mal rejiminden kaynaklanan alacak doğabilir.
Evlilikten Önce Alınan Evin Kredisi Ortak Ödendiyse Ev Ortak mı Olur?
Taşınmaz otomatik olarak paylı mülkiyete dönüşmez. Ancak evlilik dönemindeki kredi ödemeleri mal rejimi tasfiyesinde alacak hesabına etki edebilir.
Evlilikte Alınan Ev Eşimin Üzerineyse Hakkım Var mı?
Ev edinilmiş mal niteliğindeyse tapunun yalnızca diğer eş adına olması katılma alacağını ortadan kaldırmaz.
Ev Evlilikte Alındı, Peşinatı Kayınpeder Ödedi; Ne Olur?
Paranın kime ve hangi amaçla verildiği araştırılır. Yalnızca bir eşe yapılan karşılıksız kazandırma ispatlanırsa kişisel mal katkısı gündeme gelebilir. Para her iki eşe verilmişse veya borç niteliğindeyse sonuç farklı olabilir.
Evin Peşinatını Miras Paramla Ödedim; Boşanmada Ne Olur?
Miras kişisel mal niteliğindedir. Miras parasının konutun edinilmesinde kullanıldığı ispatlanabiliyorsa bu kişisel mal katkısının tasfiye sırasında dikkate alınması gerekir.
Boşanma Davasından Sonra Ödediğim Kredi Taksitleri Paylaşılır mı?
Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona erdiğinden dava tarihinden sonraki taksitler önceki dönem ödemelerinden ayrılarak değerlendirilmelidir.
Konut Kredisi Bitmeden Boşanılabilir mi?
Konut kredisinin devam ediyor olması boşanmayı engellemez. Ancak devam eden kredi borcu mal paylaşımı hesabında ayrıca değerlendirilir.
Ev Kredisi Benim Üzerime, Tapu da Benim Üzerime; Eşim Hak Talep Edebilir mi?
Taşınmaz evlilik sırasında edinilmiş mal niteliğindeki gelirlerle alınmışsa yalnızca tapu ve kredinin sizin adınıza olması diğer eşin mal rejiminden kaynaklanan alacağını ortadan kaldırmaz.
Krediyle Alınan Ev ve Mal Paylaşımı Davaları
Krediyle edinilen konutların mal rejiminin tasfiyesi, klasik bir “evin yarısını alma” hesabından çok daha ayrıntılıdır.Özellikle evlenmeden önce krediyle alınan ev, evlilik sırasında ödenen kredi taksitleri, anne-babanın verdiği peşinat, miras parasının konuta yatırılması, tapunun yalnızca bir eş adına olması ve boşanma sonrasında devam eden konut kredisi gibi durumlarda her para hareketinin ayrı ayrı incelenmesi gerekebilir.
Bursa’da mal paylaşımı ve katılma alacağı davalarında konut kredisi sözleşmesi, banka ödeme geçmişi, tapu kayıtları ve paranın kaynağını gösteren belgeler üzerinden somut hesaplama yapılması önemlidir.
Malın kişisel mal mı yoksa edinilmiş mal mı olduğu ve konut kredisinin tasfiyeye hangi oranda yansıyacağı, somut para hareketlerine göre incelenmelidir.
Avukat İlker Kılıç
Bursa Barosu
