
Borcunu Ödemeyen Arkadaşıma , Kişiye Karşı Hangi Hukuki Yollar Var? (Temerrüt İhtarı – İcra Takibi – Haciz – Banka Blokesi)
Günlük hayatta borç verilen bir kişi, yapılan bir satış ya da ticari ilişki sonucunda doğan alacak bazen zamanında ödenmez. “Borcunu ödemeyen kişiye karşı ne yapabilirim?” sorusu bu noktada en sık karşılaşılan hukuki sorunlardan biridir.
Bu yazıda, borç ödenmezse ne olur, alacaklının hangi hukuki yollara başvurabileceği ve sürecin nasıl ilerlediği vaka odaklı örneklerle anlatılmaktadır.
1️⃣ Borç Ödenmezse Ne Olur? Temerrüt Nedir?
Borçlu, süresinde ödeme yapmadığında temerrüde düşer. Temerrüt; borçlunun hukuken gecikme durumuna girmesi ve bu andan itibaren:
- faiz işlemeye başlaması
- alacaklının icra takibi başlatma hakkının doğması
anlamına gelir.
✔ Temerrüt nasıl oluşur?
- Sözleşmede vade varsa → vade tarihinde otomatik oluşur
- Vade yoksa → temerrüt ihtarı gönderilmesi gerekir
2️⃣ İlk Adım: Temerrüt İhtarı (Noter / Avukat İhtarnamesi)
Borcun ödenmesi için ilk aşama, borçluya yazılı ihtar gönderilmesidir.
İhtarın amacı:
- vade yoksa borçluyu temerrüte düşürmek
- iyi niyetli çözüm şansı tanımak
- ileride açılacak dava / icra için delil oluşturmak
İhtarname;
- Noter aracılığıyla
veya - Avukatlık bürosu üzerinden gönderilebilir.
📌 Vaka Örneği
A şahsı, B arkadaşına 150.000 TL borç verdi. Ödeme tarihi geçmesine rağmen geri ödeme yapılmadı.
A, önce noter ihtarnamesi gönderdi ve 3 gün içinde ödeme talep etti.
Cevap gelmeyince icra takibi başlatıldı.
3️⃣ Borç Ödenmezse İcra Takibi Başlatılır
Ödeme yapılmadığında alacaklı, İcra Dairesinde takip başlatabilir.
Takip türü, alacağın niteliğine göre seçilir:
- İlamsız icra takibi (senetsiz / fatura / borç ilişkisi)
- Kambiyo senedine dayalı takip (çek – bono – poliçe)
- İlamlı takip (mahkeme kararı)
İcra sürecinin temel aşamaları
1️⃣ Ödeme emri borçluya tebliğ edilir
2️⃣ Borçlu 7 gün içinde itiraz edebilir
3️⃣ İtiraz gelmezse takip kesinleşir
4️⃣ Haciz aşamasına geçilir
4️⃣ Haciz Nasıl Konur? (Mal, Araç, Maaş, Taşınmaz)
Takip kesinleştiğinde alacaklı haciz talep edebilir.
Haciz konulabilecek değerler:
- banka hesapları
- maaş / emekli geliri (yasal oranda)
- araç
- taşınmaz (ev, arsa)
- işyeri ekipmanları
- üçüncü kişilerdeki alacaklar
📌 Vaka Örneği
Borçlu itiraz etmedi ve takip kesinleşti.
Alacaklı haciz talep etti → borçlunun banka hesabında para tespit edildi.
Hesaba haciz kondu ve ödeme tahsil edildi.
5️⃣ Banka Blokesi (Hesap Haczi) Nasıl Uygulanır?
Banka hesaplarına elektronik haciz (e-haciz) yoluyla bloke konulabilir.
Bu işlem:
- icra dosyası üzerinden
- UYAP sistemi aracılığıyla
- bankalara haciz yazısı gönderilerek yapılır
Hesaptaki para tutar kadar bloke edilir ve dosyaya aktarılır.
⚠ Şu durumlarda blokaj uygulanamaz
- nafaka ödemeleri
- bazı sosyal yardım ödemeleri
- kanunen haczi yasak gelirler
6️⃣ Borçlu İtiraz Ederse Alacaklı Ne Yapabilir?
Borçlu ödeme emrine itiraz ederse takip geçici olarak durur.
Bu durumda alacaklı;
- itirazın iptali davası
veya - itirazın kaldırılması
yollarından birini seçebilir.
Uygun yol, alacağın dayanağına göre belirlenir.
7️⃣ Pratik Tavsiyeler (Alacaklı İçin)
✔ Yazılı delil / sözleşme / dekont saklanmalı
✔ Mümkünse ödeme vadeli yazılı hale getirilmeli
✔ İcra takibi doğru yerde açılmalı
✔ Gecikmeden işlem başlatılmalı (zamanaşımı riski)
Sonuç
“Borcunu ödemeyen yakınım / borçludan paramı nasıl alırım?” sorusunun hukuki cevabı; temerrüt – ihtar – icra takibi – haciz / banka blokesi aşamalarından oluşur.
Her dosyada;
- alacağın türü
- borçlunun ödeme gücü
- delil durumu
farklı olduğundan, sürecin doğru planlanması önemlidir.
Avukat İlker Kılıç /Bursa
