Popüler Etiketler
Ölüm Nedeniyle Maddi Tazminat Nedir?
Haksız fiil, trafik kazası, iş kazası, veya başka bir hukuka aykırı eylem sonucunda bir kişinin hayatını kaybetmesi, geride kalan yakınları için hem manevi hem de çok ciddi maddi zararlar doğurur. Kanun koyucu, vefat eden kişinin ölümünden etkilenen yakınlarının ekonomik kayıplarını güvence altına almak amacıyla birtakım yasal haklar tanımıştır.
Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 53. maddesi, ölüm nedeniyle talep edilebilecek maddi tazminat kalemlerini ve bu tazminatların kapsamını açıkça düzenlemiştir. Kanuna göre ölüm nedeniyle meydana gelen zararlar yalnızca vefat eden kişiyle sınırlı kalmayıp, onun desteğinden mahrum kalan aile bireylerini de doğrudan etkiler.
Ölüm Halinde Hangi Maddi Tazminatlar Talep Edilebilir?
Ölümlü bir olay sonrasında hak sahiplerinin talep edebileceği maddi zararlar, olayın meydana geliş şekline ve ölüm zamanına göre değişiklik gösterir. TBK 53 kapsamında talep edilebilecek temel maddi tazminat kalemleri şunlardır:
- Cenaze Giderleri: Defin işlemleri ve buna bağlı zorunlu harcamalar.
- Tedavi Giderleri: Ölüm hemen gerçekleşmemişse, kaza anından ölüm anına kadar yapılan tüm tıbbi masraflar.
- Çalışma Gücü Kaybından Doğan Zararlar: Ölümden önce geçen süreçte kişinin çalışamaması nedeniyle uğradığı gelir kayıpları.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Ölen kişinin yaşarken sağladığı veya ileride sağlayacağı maddi desteğin kesilmesi nedeniyle yakınlarının uğradığı kayıplar.
- Tedavi Giderleri Tazminatı
Ölen kişinin kaza tarihi ile ölüm tarihi arasında yapılan tüm tıbbi harcamalar tazminat kapsamındadır. Bu bağlamda; hastane giderleri, ameliyat masrafları, ilaç ve tıbbi malzeme giderleri, yoğun bakım ve ambulans ücretleri ile fizik tedavi masrafları kusurlu taraftan talep edilir.
- Çalışma Gücünün Azalması veya Kaybından Doğan Zararlar
Kaza ile ölüm arasında geçen sürede vefat eden kişinin çalışamaması, dolayısıyla işine gidememesi sebebiyle mahrum kaldığı gelir ve kazanç kayıplarıdır. Örneğin; bir trafik kazasında ağır yaralanıp 6 ay boyunca yoğun bakımda kaldıktan sonra vefat eden bir işçinin, o 6 aylık süreçte elde edemediği maaşı ve kazanç kaybı da maddi tazminat hesabına dahil edilir.
3.Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?
Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm nedeniyle açılacak maddi tazminat davalarında en yüksek ve en önemli tazminat kalemini oluşturur. Bu tazminat, ölen kişinin yaşasaydı yakınlarına düzenli olarak sağlayacağı maddi desteğin, ölüm neticesinde ortadan kalkmasıyla oluşan zararı gidermeyi amaçlar.
Önemli Not: Destekten yoksun kalma tazminatı bir miras hakkı değildir. Doğrudan ölen kişinin desteğinden mahrum kalan kişilerin şahsi zararıdır. Dolayısıyla mirası reddeden bir kişi dahi bu tazminatı talep edebilir.
4.Cenaze Giderleri Tazminatı Nedir, Neleri Kapsar?
Ölümün doğal ve doğrudan bir sonucu olarak yapılan tüm zorunlu harcamalar cenaze masrafları adı altında sorumlulardan talep edilebilir.
Cenaze giderleri; kazaya veya ölüme sebebiyet veren kusurlu sürücüden, araç işleteninden, işverenden veya olay bir trafik kazası ise zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) kapsamında ilgili sigorta şirketinden talep edilebilir.
Yargıtay uygulamalarına göre maddi tazminat davasına konu edilebilecek makul cenaze giderleri şunlardır:
- Cenazenin taşınması ve nakil giderleri,
- Morg, kefen ve defin işlemleri masrafları,
- Mezarlık yeri alımı ve mezar yapımı giderleri,
- Ölümün meydana geldiği yörenin örf ve adetlerine uygun, makul seviyedeki dini ve geleneksel cenaze giderleri (yemek, mevlit vb. harcamalar).
Ölüm Hemen Gerçekleşmemişse Talep Edilebilecek Ek Zararlar
Bazı durumlarda kişi kazadan veya hukuka aykırı fiilden hemen sonra vefat etmez; belirli bir süre hastanede tedavi gördükten sonra hayatını kaybeder. Bu süreçte geride kalanlar veya mirasçılar için ek zarar kalemleri doğar.
Kimler Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Talep Edebilir?
Destek ilişkisinin varlığı (maddi olarak yardım edildiği veya gelecekte edileceği) ispatlandığı sürece şu kişiler tazminat davası açabilir:
- Eş ve Çocuklar (Karine olarak destek olunduğu kabul edilir),
- Anne ve Baba,
- Kardeşler,
- Nişanlı veya Sözlü,
- Fiilen ve düzenli olarak ölen kişiden destek gören diğer üçüncü kişiler.
Ölümlü Trafik Kazası ve İş Kazasında Tazminat Süreçleri
Ölümün meydana geldiği olayın niteliği, davanın açılacağı mahkemeyi ve muhatapları değiştirir.
Ölümlü İş kazası ve Trafik Kazasında Tazminat Sorumluluğu
Trafik kazasında ölüm halinde; cenaze giderleri, tedavi giderleri ve destekten yoksun kalma tazminatı; kusurlu sürücü, araç sahibi (işleten) ve aracın sigorta şirketinden müştereken ve müteselsilen talep edilebilir.
İş kazası neticesinde ölüm meydana geldiğinde, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamasındaki kusuru oranında tazminat sorumluluğu doğar. Bu durumda Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) hak sahiplerine gelir bağlar; ancak SGK’nın karşılamadığı maddi zararlar ile manevi tazminat talepleri için işverene karşı İş Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açılması gerekir.
Yargıtay Kararları Işığında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanırken astronomik veya afaki rakamlar üzerinden değil, somut verilerle aktüerya uzmanı (bilirkişi) tarafından hesaplama yapılır. Hesaplamada dikkate alınan kriterler şunlardır:
- Ölen Kişinin Geliri ve Mesleği: Kişinin net kazancı (gelir ispat edilemiyorsa asgari ücret baz alınır).
- Aktif ve Pasif Çalışma Süresi: Kişinin yaşayabileceği muhtemel ömür süresi (PMF ya da TRH-2010 yaşam tablolarına göre) ve emeklilik yaşı.
- Kusur Oranı: Kazanın meydana gelmesinde tarafların kusur dağılımı.
- Destek Payları: Ölen kişinin gelirini kendisine ve destek olduğu kişilere (eş, çocuk, anne-baba) hangi oranlarda paylaştıracağı (Yargıtay’ın sabit pay yöntemi).
Sonuç ve Hukuki Destek
Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi, ölümle sonuçlanan elim olaylar karşısında geride kalanların mağdur olmaması adına geniş bir koruma kalkanı sunmaktadır. Ölümlü trafik kazaları, iş kazaları veya haksız fiiller neticesinde açılacak tazminat davalarında; hak mahrumiyeti yaşamamak, tazminat kalemlerinin eksiksiz hesaplanmasını sağlamak ve sigorta şirketleri ile hukuki süreci doğru yönetebilmek adına alanında uzman bir tazminat avukatı ile çalışılması büyük önem taşımaktadır.
Avukat İlker Kılıç Bursa Barosu
