Popüler Etiketler
Evlilikte Mal Paylaşımında Kişisel Malların Gelirini Koruma Yolu
Evlilikte Mal Paylaşımında Kişisel Malların Gelirini Koruma Yolu
Madde 221 – Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul edebilirler.
Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilirler.
- Edinilmiş mallar nelerdir
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 219. maddesi uyarınca, eşlerin edinilmiş mallara katılma rejimi süresince (yani evlilik birliği içinde) emeğiyle veya karşılık vererek kazandığı malları ifade eder.
Edinilmiş Mallara Örnekler
- Çalışma karşılığı edinilenler:
- Maaş, ücret, prim, ikramiye, fazla mesai ödemeleri
- Emekli maaşı veya emeklilik ikramiyesi (çalışma dönemine isabet eden kısım)
- Kıdem ve ihbar tazminatları (çalışma karşılığı olan kısım)
- Kişisel malların gelirleri:
- Eşin evlilik öncesi sahip olduğu bir evin kira geliri
- Evlilik öncesi birikmiş paranın faiz getirisi
- Miras kalan tarladan elde edilen ürün satış geliri
- Karşılıklı kazandırmalar sonucu edinilenler:
- Evlilik süresinde alınan konut, araç, arsa (bedeli emek veya ortak gelirlerle ödenmişse)
- Eşlerin ortak kazançlarıyla alınan hisse senetleri veya kripto varlıklar
- Sosyal güvenlik ve yardım ödemeleri:
- Sigortadan alınan işsizlik ödeneği
- Malullük veya ölüm sigortasından doğan gelir (çalışma süresine bağlıysa)
- Edinilmiş Mal Sayılmayanlar (Kişisel Mallar) Nelerdir?
Karşılaştırma için, kişisel mallara da kısaca değinelim:
- Evlilikten önce sahip olunan mallar
- Miras veya bağış yoluyla edinilen mallar
- Manevi tazminat alacakları
- Kişisel kullanım eşyaları (giysi, takı vs.)
- Kişisel malların yerine geçen değerler (örneğin mirasla gelen evin satılıp yerine alınan yeni ev)
- TMK 221 göre
- Kanuni düzenleme: TMK m. 221
“Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dâhil olmayacağını kararlaştırabilirler.”
Yani, evet — kişisel malların gelirleri, mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallardan çıkarılabilir.
- Normalde durum nedir?
TMK m. 219/4 uyarınca, kişisel mallardan elde edilen gelir (örneğin kira geliri, faiz, temettü, ürün gelirleri vb.) kural olarak edinilmiş maldır.
Örneğin:
- Eşin evlilikten önce sahip olduğu bir dairenin kira gelirleri,
- Evlilikten önce aldığı bir hisse senedinin temettü gelirleri,
- Kişisel mal niteliğindeki bir tarladan elde edilen ürün gelirleri
→ edinilmiş mal sayılır ve paylaşım kapsamına girer.
- Ancak sözleşmeyle aksi kararlaştırılabilir
Eşler, noter huzurunda yaptıkları mal rejimi sözleşmesiyle bu gelirlerin edinilmiş mallardan çıkarılmasını kararlaştırabilirler.
Bu durumda, kişisel malın getirisi de kişisel mal gibi değerlendirilir ve boşanma halinde paylaşılmaz.
Örnek sözleşme hükmü:
“Eşler, kişisel mallarına ait her türlü gelir, ürün ve kazancın edinilmiş mallara dâhil olmayacağını, kişisel mal sayılacağını kabul ederler.”
- Yargıtay uygulaması
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, birçok kararında bu durumu şu şekilde açıklar:
“Kural olarak kişisel malların gelirleri edinilmiş maldır; ancak eşler TMK m. 221 uyarınca yapacakları mal rejimi sözleşmesiyle bu gelirlerin kişisel mal sayılacağını kararlaştırabilirler.”
— (Yargıtay 8. HD,
- Sonuç
| Durum | Sonuç |
| Kişisel malın geliri (örneğin kira) | Edinilmiş mal (kural) |
| Mal rejimi sözleşmesiyle açıkça hariç tutulmuşsa | Kişisel mal (istisna) |
| Sözleşmede açık hüküm yoksa | Gelir paylaşılır (edinilmiş mal kabul edilir) |
Mallara Katılma Rejimi Sözleşmesi TMK m.221 Uyarınca Sözleşme Örneği
Bir tarafta E (erkek, T.C. Kimlik No: …) ile diğer tarafta K (kadın, T.C. Kimlik No: …), 01/01/2002 tarihinde evlenmiş olup aralarında yasal mal rejimi olan Edinilmiş Mallara Katılma rejimi geçerlidir. Taraflar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 221. maddesi uyarınca mevcut yasal mal rejimine ilişkin aşağıdaki sözleşmeyi Noter huzurunda akdetmişlerdir. Bu sözleşme ile edinilmiş mallara katılma rejiminde kanunen edinilmiş mal sayılan bazı değerlerin kişisel mal sayılacağı kararlaştırılmıştır:
- Meslek ve İşletme Gelirleri: Taraflar, TMK m.221/1 uyarınca, her iki eşin de bir mesleğin icrası veya bir işletmenin faaliyeti sebebiyle elde ettiği kazançların edinilmiş mal grubuna girmeyeceğini ve doğrudan doğruya kazancı elde eden eşin kişisel malı sayılacağını kabul etmişlerdir. Bu kapsamda özellikle, eşlerden E’nin sahibi olduğu ticari işletmenin faaliyetinden doğan tüm gelirler E’nin kişisel malvarlığına dâhil olacak; bu gelirler edinilmiş mal olarak değerlendirilip diğer eşin katılma alacağı hesabına konu edilmeyecektir.
- Kişisel Malların Gelirleri: Taraflar, TMK m.221/2 uyarınca, eşlerin kişisel mallarının gelirlerinin edinilmiş mallara dâhil olmayacağını kararlaştırmıştır. Buna göre, her bir eşin kişisel malı sayılan varlıklarından (örneğin, bir eşin evlilikten önce sahip olduğu bir evin kira geliri gibi) elde edilen gelirler de o eşin kişisel malı kabul edilecek ve diğer eş bu gelirler üzerinde herhangi bir hak iddia edemeyecektir.
- Diğer Yasal Hükümler: İşbu sözleşmede düzenlenen hususlar dışında, eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimine dair TMK m.218–241 hükümleri aynen uygulanmaya devam edecektir. Taraflar, bu sözleşme ile yapılan değişiklikler haricinde, yasal mal rejiminin bütün hükümlerine tabi olmayı kabul ederler. Mal rejiminin tasfiyesi durumunda, bu sözleşme ile kişisel mal olarak kabul edilen değerler, diğer eşin katılma alacağı hesabına dâhil edilmeyecektir.
İşbu 3 (üç) maddeden oluşan mal rejimi sözleşmesi, taraflarca okunup anlaşılarak kendi özgür iradeleriyle Noter huzurunda düzenlenip imza altına
1-) Y. 8. HD, T: 06.04.2010, E: 2010/58, K: 2010/1634:
“… Davalı Z.O. vekili, dava konusu taşınmazın vekil edeninin evlenmeden önceki çalışmaları karşılığında elde ettiği tasarruflar ve yaptığı iki evlilik sırasında kendisine takılan ziynet eşyaları ile edinildiğini, vekil edeni tarafından işletilen eczanedeki ilaç ve diğer dava konusu tüm malzemenin vadeli olarak vekil edeni tarafından alınarak bedellerinin zaman içinde gene vekil edeni tarafından ödendiğini, dolayısı ile davacının dava konusu mal varlığının ve eczanenin edinilmesi ile işletilmesinde hiçbir katkısının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur…
Taraflar 18.10.2002 tarihinde evlenmişler, 14.06.2006 tarihinde açılan boşanma davasının kabulüne ilişkin hükmün kesinleşmesiyle boşanmışlardır. Sözleşmeyle başka mal rejimi seçilmediğinden eşler arasında yasal edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (TMK m. 202). Bundan ayrı taraflar arasında dava konusu işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağına yönelik bir sözleşme de bulunmamaktadır (TMK m. 221). …
Somut olayda dava; edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemde edinilen mal varlıkları için katılma alacağı isteğine ilişkindir. TMK’nın 221. maddesi hükmüne göre, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan mal varlığı eşler arasında yapılan mal rejimi sözleşmesiyle aksi kararlaştırılmamışsa edinilmiş mallardan sayılır ve tasfiyeye katılır. Mahkemece, dava konusu işletmenin 2004-2005 ve 2006 yılına (taraflar arasındaki mal rejiminin sona erdiği tarihe kadar olan) ilişkin olarak işletme kârının ne olduğunu belirlemek amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve toplam 110.625,52 TL kâr elde edildiği sonucuna varılmış ise de; hükme esas alınan 06.04.2009 hakim havale tarihli rapor ekindeki hesap özeti ve detay mizanlar incelendiğinde, 2004 yılına ilişkin olarak dikkate alınan belgenin, ödenecek vergi ve fonlar, sigorta kesintileri, amortisman gibi borçlar bakımından bilgi içermediği görülmektedir. Bundan ayrı, davalının çalışması karşılığında elde ettiği işletme gelirinden, yaptığı iş, sosyal statüsü, mesleki konumu, küçük bir çocuk sahibi olması gibi hususların da dikkate alınmasıyla tespit edilebilecek kişisel harcamalarının belirlenmediği ve işletme geliri olarak belirlenen miktardan düşülmediği anlaşılmaktadır. …”
2-) Y. 2. HD, T: 09.06.2008, E: 2007/10436, K: 2008/8191:
“ … Davalı adına kayıtlı olan ticarethane, taraflar arasında mal ayrılığının geçerli olduğu dönemde alınmış olup, bu ticari işletme edinilmiş mallara katılma rejiminde davalının kişisel malıdır. Bu işletmenin 1.1.2002’den sonraki geliri ise edinilmiş maldır (TMK.219/3). Boşanma davası 7.6.2004 tarihinde açılmış olup, boşanma ile sonuçlanmıştır. O halde, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun yürürlüğe girdiği 1.1.2002 tarihi …” (ile) “… edinilmiş mallara katılma rejiminin sona erdiği 7.6.2004 tarihi arasındaki davalıya ait ticarethanenin gelirinin gerektiğinde bu konuda bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle tesbiti ve taraflar arasında Türk Medeni Kanununun 221. maddesi gereğince yapılmış… bir sözleşme olup olmadığı da araştırılıp sonucu uyarınca bir karar vermek gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır …”
Avukat İlker Kılıç /Bursa
