Popüler Etiketler
Evlilik Sözleşmesi , Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nasıl Yapılır 2026 Rehberi
Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nasıl Yapılır? Evlilikte Mal Ayrılığı Rejiminin Şartları
Türk hukukunda eşler arasında geçerli olan yasal mal rejimi, kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimidir. Ancak eşler, kanunda düzenlenen seçimlik mal rejimlerinden birini tercih ederek bu sistemden ayrılabilirler. Bu seçimlik rejimlerden en çok tercih edileni mal ayrılığı rejimidir.
Mal Ayrılığı Sözleşmesi Ne Zaman Yapılabilir?
Eşler, mal ayrılığı sözleşmesini evlenmeden önce veya evlilik devam ederken yapabilirler. Ancak bu sözleşmenin geçerli olabilmesi için kanunda öngörülen resmi şekil şartlarına uyulması zorunludur. Kural olarak mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmalıdır. Tarafların ve gerekli hâllerde yasal temsilcilerinin sözleşmeyi imzalaması gerekir.
Küçükler ve kısıtlılar açısından mal ayrılığı sözleşmesi yapılabilmesi için yasal temsilcinin rızası aranır. Ayırt etme gücüne sahip olmayan kişiler adına ise geçerli bir mal rejimi sözleşmesi kurulamaz.
Evlendirme Memurunda Mal Ayrılığı Rejimi Seçilebilir mi?
Uygulamada sıkça sorulan sorulardan biri de evlendirme memuru önünde mal ayrılığı rejiminin seçilip seçilemeyeceğidir. Evlilik başvurusu sırasında eşlerin evlendirme memuruna yazılı beyanda bulunarak seçimlik mal rejimlerinden birini tercih etmeleri mümkündür. Ancak bu yöntem, çoğunlukla yalnızca hangi mal rejiminin seçildiğinin bildirilmesine yöneliktir.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü uygulamasına göre evlendirme memurları, kanundaki standart düzenlemeler dışında kalan özel hükümleri içeren ayrıntılı sözleşmeleri kabul edemezler. Bu nedenle eşlerin özel düzenlemeler yapmak istemesi hâlinde noterde mal ayrılığı sözleşmesi düzenlenmesi gerekir.
Evlilikten Sonra Mal Ayrılığına Geçilebilir mi?
Eşler evlilik devam ederken de noterde yapacakları bir sözleşme ile mal ayrılığı rejimine geçebilirler. Ancak burada önemli olan husus, yeni mal rejiminin kural olarak ileriye etkili olmasıdır. Başka bir ifadeyle, eşler sonradan mal ayrılığına geçmiş olsalar bile önceki döneme ilişkin mal varlığı ilişkileri, o dönemde geçerli olan mal rejimine göre tasfiye edilir.
Ayrıca mal ayrılığı sözleşmesi, alacaklıların haklarını ortadan kaldırmak veya onları zarara uğratmak amacıyla kullanılamaz. Bu tür işlemler farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.
Evlilik Öncesi Sözleşmenin Avantajları
- İleride doğabilecek uyuşmazlıkları önler.
- Şirket hisselerini korur.
- Aileden kalan taşınmazları güvence altına alır.
- Boşanma halinde mal paylaşımı davalarını azaltır.
- Eşlerin mali beklentilerini netleştirir.
Evlilikte Mal Rejimleri Karşılaştırması
Türk Medeni Kanunu’nda eşlerin tercih edebileceği dört farklı mal rejimi bulunmaktadır. Eşler, evlenmeden önce veya evlilik sırasında yapacakları mal rejimi sözleşmesi ile bu sistemlerden birini seçebilirler. Her mal rejiminin mal paylaşımı, tasfiye ve eşlerin malvarlığı üzerindeki hakları bakımından farklı sonuçları vardır.
- Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi
Edinilmiş mallara katılma rejimi, Türk hukukunda yasal mal rejimidir. Eşler herhangi bir seçim yapmadığında bu rejim kendiliğinden uygulanır.
Bu sistemde eşlerin evlilik süresince çalışmaları ve gelirleri karşılığında elde ettikleri malvarlığı değerleri “edinilmiş mal” olarak kabul edilir. Boşanma veya ölüm halinde ise edinilmiş mallar üzerinde oluşan artık değer üzerinden katılma alacağı hesaplanır.
Pratikte: 1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen veya bu tarihten sonra mal rejimi sözleşmesi yapmayan eşler bakımından en yaygın uygulanan sistemdir.
- Mal Ayrılığı Rejimi
Mal ayrılığı rejimi, eşlerin noterde yapacakları bir mal ayrılığı sözleşmesi ile seçilebilen seçimlik mal rejimlerinden biridir. Bazı özel durumlarda mahkeme kararıyla da mal ayrılığı rejimine geçilmesi mümkün olabilir.
Bu rejimde her eş kendi malvarlığının sahibi, yöneticisi ve tasarruf yetkilisidir. Evlilik süresince edinilen mallar üzerinde otomatik olarak diğer eş lehine katılma hakkı doğmaz.
Tasfiye sırasında genel bir “yarı yarıya paylaşım” kuralı uygulanmaz. Bu nedenle mülkiyetin kime ait olduğu, ödeme katkıları ve ispat kuralları büyük önem taşır.
Pratikte: Özellikle şirket ortakları, yatırımcılar, yüksek ticari risk taşıyan meslek grupları, ikinci evlilik yapan kişiler ve malvarlığını ayrı tutmak isteyen eşler tarafından sıklıkla tercih edilmektedir.
- Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, mal ayrılığı ile edinilmiş mallara katılma rejimi arasında karma bir yapı sunmaktadır.
Bu sistemde temel kural mal ayrılığı olmakla birlikte, aile yaşamına tahsis edilen bazı mallar ile ekonomik geleceğin korunmasına yönelik yatırımlar bakımından özel paylaşım hükümleri uygulanır.
Boşanma halinde aile konutu, ev eşyaları ve benzeri aileye özgülenmiş bazı malvarlığı değerleri üzerinde eşit paylaşım gündeme gelebilir.
Pratikte: Sadece “mal ayrılığı” istediğini düşünen eşler açısından beklenmedik paylaşım sonuçları doğurabileceğinden sözleşme yapılmadan önce hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.
- Mal Ortaklığı Rejimi
Mal ortaklığı rejimi, eşlerin noter huzurunda yapacakları mal rejimi sözleşmesi ile tercih edebilecekleri en kapsamlı paylaşım modelidir.
Bu sistemde kişisel mallar dışında kalan malvarlığı değerleri ve gelirler ortaklık mallarını oluşturur. Eşler ortaklık malları üzerinde belirli paylara değil, bölünmemiş bir bütün üzerinde hak sahibi olurlar.
Mal ortaklığının sona ermesi halinde ortaklık malları kanunda öngörülen esaslara göre tasfiye edilir.
Pratikte: Yönetim ve tasarruf işlemlerinde daha kolektif bir yapı gerektirdiğinden uygulamada diğer mal rejimlerine göre daha az tercih edilmektedir.
Hangi Mal Rejimi Daha Avantajlıdır?
“En avantajlı mal rejimi hangisidir?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Eşlerin ekonomik durumları, meslekleri, ticari faaliyetleri, mevcut malvarlıkları ve geleceğe ilişkin planları dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.
Örneğin;
- Ticari faaliyet yürüten kişiler için mal ayrılığı rejimi avantaj sağlayabilir.
- Eşlerin birlikte ekonomik bir gelecek oluşturmayı amaçladığı evliliklerde edinilmiş mallara katılma rejimi daha koruyucu sonuçlar doğurabilir.
- Aileye özgü malların korunması isteniyorsa paylaşmalı mal ayrılığı rejimi değerlendirilebilir.
- Ortak malvarlığı yönetimini tercih eden eşler açısından ise mal ortaklığı rejimi uygun olabilir.
Türk Medeni Kanunu’nun 202. maddesi ile devamındaki 218 ve devamı, 242-255 ve 257 ve devamı maddelerinde düzenlenen bu mal rejimleri, boşanma halinde yapılacak mal paylaşımını doğrudan etkilediğinden, seçim yapılmadan önce uzman bir aile hukuku avukatından hukuki görüş alınması önem taşımaktadır.
Evlilik Sözleşmesi , Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Mal ayrılığı rejimini seçmek isteyen eşlerin en çok merak ettiği konulardan biri, mal ayrılığı sözleşmesinin nasıl yapıldığı, hangi kurumun yetkili olduğu ve sözleşmenin ne zaman hüküm doğurduğudur. Türk Medeni Kanunu’na göre mal ayrılığı rejimi, belirli şekil şartlarına uyularak seçilebilen bir mal rejimidir. Bu nedenle usule uygun yapılmayan işlemler hukuki sonuç doğurmayabilir.
Evlenmeden Önce Mal Ayrılığı Sözleşmesi Yapılması
Evlilik öncesinde mal ayrılığı rejimini tercih eden kişiler, noter huzurunda düzenlenecek bir mal rejimi sözleşmesi ile bu seçimi yapabilirler. Ayrıca evlenme başvurusu sırasında evlendirme memuruna yazılı beyanda bulunularak da seçimlik mal rejimi tercih edilebilir.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunmaktadır. Evlendirme memuruna yapılan bildirim yalnızca seçilen mal rejiminin kayda geçirilmesine yöneliktir. Tarafların özel hükümler, ayrıntılı düzenlemeler veya farklı paylaşım esasları belirlemek istemesi halinde mutlaka noter huzurunda sözleşme düzenlenmesi gerekir.
Evlendikten Sonra Mal Ayrılığına Geçiş
Evlilik devam ederken de eşlerin mal ayrılığı rejimine geçmesi mümkündür. Ancak bu durumda işlem yalnızca noter aracılığıyla gerçekleştirilebilir. Evlendirme memuru önünde sonradan mal rejimi değişikliği yapılması mümkün değildir.
Evlilik sonrasında yapılan mal ayrılığı sözleşmeleri, kural olarak noterlik işleminin yapıldığı tarihten itibaren ileriye dönük sonuç doğurur. Bu nedenle sözleşme öncesindeki dönem bakımından geçerli olan mal rejimi hükümleri uygulanmaya devam eder.
Mal Ayrılığı Sözleşmesinde Tarafların Bizzat Bulunması Gerekir mi?
Mal rejimi sözleşmeleri kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan biri olarak kabul edildiğinden, eşlerin noter huzurunda bizzat bulunmaları gerekir. Uygulamada vekâletname ile işlem yapılması genel kural olarak mümkün değildir.
Bu nedenle mal ayrılığı sözleşmesi düzenleneceği zaman eşlerin birlikte notere başvurmaları gerekir.
Küçükler ve Kısıtlılar Mal Ayrılığı Sözleşmesi Yapabilir mi?
Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar da mal rejimi sözleşmesi yapabilirler. Ancak bu durumda yasal temsilcinin izni veya rızası aranır. Ayırt etme gücü bulunmayan kişiler adına ise geçerli bir mal ayrılığı sözleşmesi kurulamaz.
Mal Ayrılığı Sözleşmesi Tescil Edilir mi?
Güncel uygulamada mal rejimi sözleşmeleri için genel bir tescil veya ilan zorunluluğu bulunmamaktadır. Türkiye Noterler Birliği uygulamaları doğrultusunda, sözleşmenin geçerliliği için ayrıca bir sicile kayıt yaptırılması veya ilan verilmesi gerekmemektedir.
Mal Ayrılığı Sözleşmesi Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Mal ayrılığı rejimi, özellikle ticari faaliyet yürüten kişiler, şirket ortakları, ikinci evlilik yapanlar ve malvarlığını ayrı tutmak isteyen eşler açısından önemli avantajlar sağlayabilir. Ancak sözleşmenin içeriği, yürürlük tarihi ve olası boşanma halinde doğuracağı sonuçlar dikkatle değerlendirilmelidir.
Bu nedenle mal ayrılığı sözleşmesi imzalanmadan önce aile hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından büyük önem taşımaktadır.
Evlilik , Mal Ayrılığı Sözleşmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
- Mal ayrılığı sözleşmesi nedir?
Mal ayrılığı sözleşmesi, eşlerin Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi yerine mal ayrılığı rejimini seçmelerini sağlayan resmi bir sözleşmedir.
- Mal ayrılığı sözleşmesi noterde mi yapılır?
Mal ayrılığı sözleşmesi kural olarak noter huzurunda düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. En güvenli ve yaygın yöntem noter aracılığıyla yapılan işlemdir.
- Evlendikten sonra mal ayrılığı sözleşmesi yapılabilir mi?
Eşler evlilik devam ederken de noterde mal ayrılığı sözleşmesi yaparak mal rejimini değiştirebilirler.
- Mal ayrılığı sözleşmesi geriye dönük uygulanabilir mi?
Evlilik sırasında yapılan mal ayrılığı sözleşmesi ileriye etkili sonuç doğurur. Önceki döneme ilişkin haklar eski mal rejimine göre değerlendirilir.
- Mal ayrılığı sözleşmesi yapılınca boşanmada mal paylaşımı olur mu?
Mal paylaşımı tamamen ortadan kalkmaz. Ancak edinilmiş mallara katılma rejimindeki katılma alacağı sistemi uygulanmaz. Her eş kendi malının sahibi olmaya devam eder.
- Mal ayrılığı rejiminde evlilik sırasında alınan ev kimin olur?
Taşınmazın tapuda kimin adına kayıtlı olduğu önemlidir. Ancak diğer eşin katkısı varsa katkı payı alacağı veya farklı hukuki talepler gündeme gelebilir.
- Mal ayrılığı sözleşmesi olmadan mal ayrılığı rejimi uygulanır mı?
Eşler arasında özel bir seçim yapılmamışsa yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
- Mal ayrılığı sözleşmesi iptal edilebilir mi?
İrade sakatlığı, hata, hile veya korkutma gibi hukuki sebeplerin bulunması halinde sözleşmenin iptali gündeme gelebilir.
- Mal ayrılığı sözleşmesi ikinci evliliklerde avantajlı mıdır?
Özellikle önceki evliliklerden çocukların bulunması veya mevcut malvarlığının korunmak istenmesi halinde tercih edilmektedir.
- Şirket sahibi olan kişiler için mal ayrılığı rejimi avantajlı mıdır?
Ticari risklerin ve şirket varlıklarının aile içi uyuşmazlıklardan etkilenmesini azaltmak amacıyla girişimciler ve şirket ortakları tarafından sıklıkla tercih edilmektedir.
- Mal ayrılığı sözleşmesi yapınca miras hakkı ortadan kalkar mı?
Mal ayrılığı rejimi mirasçılığı kaldırmaz. Sağ kalan eşin yasal mirasçılık hakkı devam eder.
- Mal ayrılığı sözleşmesi çocukların miras hakkını etkiler mi?
Çocukların saklı pay ve mirasçılık hakları mal rejimi sözleşmesinden bağımsız olarak korunur.
- Evlenmeden önce mal ayrılığı sözleşmesi yapılabilir mi?
Evlilik öncesinde noterde yapılan mal rejimi sözleşmesi, evliliğin kurulmasıyla birlikte hüküm doğurur.
- Mal ayrılığı sözleşmesi için eşlerin birlikte notere gitmesi gerekir mi?
Uygulamada tarafların bizzat noterde bulunması ve sözleşmeyi imzalaması gerekir.
- Mal ayrılığı sözleşmesinde özel hükümler eklenebilir mi?
Kanuna ve ahlaka aykırı olmamak kaydıyla belirli düzenlemeler yapılabilir. Ancak bu tür hükümler noter aracılığıyla hazırlanmalıdır.
- Mal ayrılığı rejiminde eşlerden biri diğerinin borçlarından sorumlu olur mu?
Kural olarak her eş kendi borçlarından sorumludur. Ancak kefalet, ortak borç veya özel durumlar farklı sonuçlar doğurabilir.
- Mal ayrılığı sözleşmesi taşınmazların otomatik olarak ayrı kalmasını sağlar mı?
Mal ayrılığı rejimi mülkiyet ayrılığı sağlar; ancak taşınmazın ortak alınması veya diğer eşin katkı sağlaması halinde farklı hukuki talepler gündeme gelebilir.
- Mal ayrılığı sözleşmesi noter ücreti ne kadar?
Noter ücreti her yıl yayımlanan noterlik ücret tarifesine göre değişmektedir. Ücret; sözleşmenin kapsamına ve sayfa sayısına göre farklılık gösterebilir.
- Boşanma davası açıldıktan sonra mal ayrılığı sözleşmesi yapılabilir mi?
Tarafların anlaşması halinde teorik olarak mümkündür. Ancak boşanma sürecindeki işlemler, mal kaçırma veya alacaklıları zarara uğratma amacı taşıyorsa hukuki ihtilaflara yol açabilir.
- Mal ayrılığı mı, edinilmiş mallara katılma rejimi mi daha avantajlıdır?
Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Eşlerin ekonomik durumu, meslekleri, ticari faaliyetleri, mevcut malvarlıkları ve evlilikten beklentileri dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır. Her aile için en uygun mal rejimi farklı olabilir.
Bursa Boşanma Avukatı İlker Kılıç
