Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Ev, Araba, Kredi ve Katılma Alacağı

Boşanma davalarında taraflar arasındaki en önemli uyuşmazlıklardan biri mal paylaşımıdır. Özellikle evlilik süresince alınan evler, araçlar, banka hesapları, şirket hisseleri ve yatırımlar bakımından hangi eşin ne kadar hak sahibi olduğu ciddi uyuşmazlıklara yol açabilmektedir.

Ancak boşanmada mal paylaşımı denildiğinde yalnızca “mallar yarı yarıya paylaşılır” şeklinde bir değerlendirme yapmak doğru değildir.

Malın;

• ne zaman satın alındığı,
• hangi para ile alındığı,
• evlilikten önce mi sonra mı edinildiği,
• kredi kullanılıp kullanılmadığı,
• kredinin hangi dönemde ödendiği,
• miras veya bağış parasının kullanılıp kullanılmadığı,
• diğer eşin mala maddi katkıda bulunup bulunmadığı

ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bu nedenle uygulamada en fazla şu sorularla karşılaşılmaktadır:

Evlenmeden önce alınan ev boşanmada paylaşılır mı?

Evlilikten önce alınan araba kime kalır?

Evlilik öncesi alınan evin kredisi evlilikte ödendiyse diğer eş hak sahibi olur mu?

Eşimin üzerine olan evde hakkım var mı?

Bu soruların cevapları; kişisel mal, edinilmiş mal, katkı payı alacağı, değer artış payı, denkleştirme ve katılma alacağı kavramlarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Türk Medeni Kanunu uyarınca 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren eşler arasında kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmaktadır.

Bu sistemde temel olarak iki mal grubu bulunmaktadır:

Edinilmiş Mallar

Evlilik birliği içerisinde emek karşılığında elde edilen gelirler ve bunlarla edinilen mallar kural olarak edinilmiş maldır.

Örneğin;

• maaş gelirleri,
• ticari faaliyetlerden elde edilen kazançlar,
• çalışma karşılığı edinilen taşınmazlar,
• evlilik içinde alınan araçlar,
• banka hesaplarında biriken çalışma gelirleri

edinilmiş mal kapsamında değerlendirilebilir.

Kişisel Mallar

Kural olarak;

• evlilikten önce sahip olunan mallar,
• miras yoluyla kazanılan mallar,
• bağışlanan mallar,
• kişisel kullanım eşyaları,
• kişisel malların yerine geçen değerler

kişisel mal kabul edilmektedir.

Bu ayrım, aşağıdaki günlük hayatta çok sık karşılaşılan soruların cevaplandırılmasında belirleyicidir.

Evlenmeden Önce Alınan Ev Boşanmada Paylaşılır mı?

En sık sorulardan biri:

“Evlenmeden önce alınan ev boşanmada paylaşılır mı?”

sorusudur.

Kural olarak evlilikten önce satın alınmış olan bir ev, onu satın alan eşin kişisel malıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun kişisel mallara ilişkin hükümleri gereğince mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerleri kişisel mal niteliğindedir.

Örneğin bir kişi 2019 yılında kendi adına bir daire satın almış ve 2022 yılında evlenmişse, söz konusu taşınmaz sırf evlilik nedeniyle edinilmiş mala dönüşmez.

Dolayısıyla boşanma halinde diğer eş;

“Evlendik, bu nedenle evin yarısı benimdir.”

şeklinde doğrudan ayni hak iddiasında bulunamaz.

Ancak burada çok önemli istisnalar bulunmaktadır.

Evlenmeden Önce Alınan Evde Diğer Eşin Hiç Hakkı Olmaz mı?

Evin kişisel mal olması, diğer eşin hiçbir şart altında herhangi bir talepte bulunamayacağı anlamına gelmez.

Diğer eş;

• evin satın alma bedeline katkıda bulunmuş,
• konut kredisi taksitlerini ödemiş,
• kendi kişisel malından önemli miktarda para aktarmış,
• taşınmazın değerini artıran esaslı masraflar yapmış

olabilir.

Bu durumda taşınmazın kendisi kişisel mal olarak kalmakla birlikte, diğer eş lehine olayın özelliklerine göre katkı payı alacağı, değer artış payı veya mal rejimi tasfiyesinde dikkate alınacak başka bir alacak ortaya çıkabilir.

Bu nedenle:

“Ev evlilikten önce alınmışsa diğer eş hiçbir şey alamaz.”

şeklindeki genelleme doğru değildir.

Evlilik Öncesi Evin Kredisi Evlilikte Ödendiyse Ne Olur?

Mal paylaşımı davalarında en fazla uyuşmazlık çıkan konulardan biri de evlilikten önce krediyle alınmış evin kredi taksitlerinin evlilik içinde ödenmesidir.

Örneğin;

bir eş evlenmeden iki yıl önce konut kredisi kullanarak bir ev satın almış olabilir.

Konut kredisi 10 yıl vadeli ise kredinin;

• ilk 2 yılı evlilikten önce,
• sonraki 6 yılı evlilik içerisinde,
• kalan kısmı ise boşanma sürecinden sonra

ödenmiş olabilir.

Bu durumda sadece tapunun evlilikten önce alınmış olmasına bakılarak değerlendirme yapılması doğru olmayacaktır.

Evlilikten Önce Alınan Evin Kredisi Evlilikte Ödenirse Ev Ortak Mal Olur mu?

Kural olarak taşınmaz sırf kredi taksitlerinin evlilik içerisinde ödenmesi nedeniyle otomatik olarak ortak mülkiyete dönüşmez.

Ancak evlilik sırasında yapılan kredi ödemelerinin mal rejiminin tasfiyesinde hesaba katılması gerekir.

Özellikle;

• satın alma bedeli,
• peşinat miktarı,
• toplam kredi,
• evlilik öncesinde ödenen kredi tutarı,
• evlilik içerisinde ödenen taksitler,
• mal rejiminin sona ermesinden sonra yapılan ödemeler

tespit edilmelidir.

Bilirkişi incelemesiyle bu ödemelerin taşınmazın değerine olan etkisi belirlenebilir.

Evlilikte Ödenen Konut Kredisi Nedeniyle Evin Yarısı Alınabilir mi?

Bu konuda  zaman zaman:

“Kredi evlilikte ödendiyse evin yarısı diğer eşindir.”

şeklinde ifadelerle karşılaşılmaktadır.

Bu değerlendirme hukuken fazla geneldir.

Mal rejimi tasfiyesinde her somut olayın kendi ödeme yapısına göre hesap yapılması gerekir.

Örneğin 20 yıllık kredinin yalnızca iki yılı evlilik içinde ödenmişse ortaya çıkacak sonuç ile kredinin neredeyse tamamının evlilik sırasında ödenmiş olması aynı değildir.

Bu nedenle konut kredili taşınmazlarda;

tapu tarihi + satın alma tarihi + peşinat + kredi ödeme tarihleri + ödemelerin kaynağı

birlikte incelenmelidir.

Evlilikten Önce Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?

Bir diğer sık aranan soru:

“Evlilikten önce alınan araba boşanmada paylaşılır mı?”

sorusudur.

Kural olarak evlenmeden önce satın alınan araç da ev gibi kişisel mal niteliğindedir.

Örneğin eşlerden biri 2020 yılında otomobil satın almış, taraflar 2023 yılında evlenmişse otomobil evlilik nedeniyle edinilmiş mala dönüşmez.

Ancak araç bakımından da kredi ve katkı konusu önemlidir.

Evlilikten Önce Alınan Arabanın Kredisi Evlilikte Ödenirse Ne Olur?

Taşıt kredisi evlilik öncesinde kullanılmış ancak taksitlerin önemli bir kısmı evlilik süresinde ödenmiş olabilir.

Bu durumda ödemelerin hangi mal grubundan karşılandığı mal rejiminin tasfiyesinde önem taşır.

Dolayısıyla yalnızca:

“Ruhsat benim üzerime ve arabayı evlenmeden önce aldım.”

demek her durumda hesaplamanın sona ermesi anlamına gelmez.

Kredi ödeme kayıtları ayrıca incelenebilir.

Evlilikten Önceki Araba Satılıp Evlilikte Yeni Araba Alınırsa Ne Olur?

Uygulamada sık karşılaşılan başka bir durum da budur.

Örneğin eşlerden birinin evlilikten önce kendisine ait 800.000 TL değerinde otomobili bulunabilir.

Bu araç evlilik sırasında satılarak 1.500.000 TL değerinde yeni bir araç alınmış olabilir.

Eski aracın satış bedelinin yeni araç alımında kullanıldığı ispat edilebiliyorsa, bu bedelin kişisel maldan gelen katkı olduğu dikkate alınmalıdır.

Yeni aracın kalan bedeli evlilik içerisindeki maaş ve birikimlerden karşılanmışsa kişisel mal ve edinilmiş mal kaynaklarının birlikte bulunduğu bir hesaplama gündeme gelebilir.

Eşimin Üzerine Olan Evde Hakkım Var mı?

Boşanmada mal paylaşımı konusunda en fazla yanlış anlaşılan meselelerden biri tapu kaydıdır.

Birçok kişi:

“Ev eşimin üzerine, benim hiçbir hakkım yok mu?”

sorusunu sormaktadır.

Cevap, evin yalnızca kimin üzerine kayıtlı olduğuna bakılarak verilemez.

Evlilikte Alınan Ev Eşimin Üzerine Kayıtlıysa Hakkım Var mı?

Eğer taşınmaz evlilik birliği içerisinde ve edinilmiş mal niteliğindeki gelirlerle satın alınmışsa, tapunun yalnızca eşlerden birinin adına olması diğer eşin mal rejiminden doğan alacak hakkını ortadan kaldırmaz.

Örneğin; eşlerden biri çalışmakta ve maaşıyla bir konut satın almaktadır.

Tapu yalnızca çalışan eşin adına tescil edilmektedir.

Diğer eş çalışmıyor olsa dahi, taşınmaz edinilmiş mal niteliğindeyse katılma alacağı hakkı gündeme gelebilir.

Çünkü katılma alacağı için eşin mutlaka çalışması veya taşınmazın satın alınmasına doğrudan para vermesi şart değildir.

Tapu Eşimin Üzerineyse Evin Yarısı Benim midir?

Burada önemli bir hukuki ayrım vardır.

Katılma alacağı kural olarak diğer eşe tapunun doğrudan yarısını vermez.

Ortaya çıkan hak esas itibarıyla alacak hakkıdır.

Tasfiyede;

• taşınmazın değeri,
• taşınmaza ilişkin borç,
• kişisel mal katkıları,
• denkleştirmeler,
• varsa değer artış payı

hesaplanarak artık değer bulunur.

Bundan sonra diğer eşin katılma alacağı belirlenir.

Dolayısıyla:

“Evlilikte alınan her ev otomatik olarak yüzde 50-50 tapuda bölünür.”

ifadesi teknik olarak doğru değildir.

Evlilikte Alınan Ev Sadece Bir Eşin Maaşıyla Alındıysa Ne Olur?

Sık karşılaşılan savunmalardan biri de:

“Evi ben çalışarak aldım. Eşim hiç para vermedi.”

şeklindedir.

Ancak edinilmiş mallara katılma rejiminde çalışma karşılığı elde edilen gelir kural olarak edinilmiş maldır.

Bu nedenle eşlerden birinin maaşının diğerinden yüksek olması veya ev bedelinin tamamının yalnızca bir eşin banka hesabından ödenmesi, tek başına diğer eşin katılma alacağı hakkını ortadan kaldırmaz.

Katılma alacağı, aşağıda ayrıntılı olarak açıklanacağı üzere, kanundan doğan bir haktır.

Evlilikten Önce Biriktirilen Parayla Evlilikte Ev Alınırsa Ne Olur?

Bu durumda paranın kaynağının belirlenmesi önemlidir.

Örneğin eşlerden biri evlenmeden önce banka hesabında 2.000.000 TL biriktirmiş olabilir.

Evlilik gerçekleştikten sonra bu parayla bir ev satın alınmış olabilir.

Evlilikten önce sahip olunan para kişisel mal niteliğinde olabileceğinden, bunun yerine geçen mal bakımından da kişisel mal iddiası gündeme gelebilir.

Ancak bu iddianın ispatlanması gerekir.

Bu nedenle;

• banka hesap hareketleri,
• vadeli mevduat kayıtları,
• para transferleri,
• satış sözleşmeleri,
• ödeme dekontları

mal paylaşımı davalarında son derece önemlidir.

Evlenmeden Önce Alınan Ev Satılıp Evlilikte Başka Ev Alınırsa Ne Olur?

Evlilik öncesinde sahip olunan bir taşınmaz kişisel maldır.

Bu taşınmazın satılması sonucunda elde edilen bedelin yeni bir taşınmazın satın alınmasında kullanılması halinde kişisel malın yerine geçen değer gündeme gelir.

Örneğin;

evlilik öncesindeki ev 3 milyon TL’ye satılmış ve evlilik sırasında 5 milyon TL değerinde yeni bir ev alınmış olabilir.

Yeni evin;

• 3 milyon TL’si eski kişisel malın satışından,
• 2 milyon TL’si ise evlilik dönemindeki maaş ve birikimlerden

karşılanmışsa tasfiye hesabında iki farklı mal grubunun katkısı dikkate alınmalıdır.

Boşanmada Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi ve Katılma Alacağı

Somut ev, araba ve kredi uyuşmazlıklarının doğru çözülebilmesi için mal rejimi tasfiyesinde uygulanan alacak türlerinin bilinmesi gerekir.

1. Katkı Payı Alacağı

Katkı Payı Alacağı Nedir?

Katkı payı alacağı, özellikle 1 Ocak 2002 öncesinde yasal mal rejimi olan mal ayrılığı döneminde, eşlerden birinin diğer eşin malvarlığına; örneğin bir taşınmaz veya araç alımına yaptığı maddi katkının karşılığını alamadığı durumlarda doğan alacak hakkıdır.

Medenî Kanun’da açıkça düzenlenmemiş olmakla birlikte Yargıtay uygulamasıyla geliştirilmiştir.

Buna göre çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşin diğer eşin edindiği mala ekonomik katkısının bulunmadığı durumda katkı payı alacağı talep etmesi mümkün olmayabilir.

Burada katkı payı alacağı ile katılma alacağı birbirinden ayrılmalıdır.

Katılma alacağı kanundan doğan bir hak olup eşin gelirinin bulunmasına veya malın edinilmesine doğrudan katkıda bulunmasına bağlı değildir.

Katkı Payı Alacağı Nasıl Hesaplanır?

Katkı payı alacağı hesaplanırken katkıda bulunan eşin malın edinilmesine yaptığı ödeme veya maddi katkının oranı belirlenir.

Genellikle katkının yapıldığı tarihteki değer esas alınarak katkı oranı bulunur ve bu oran malın tasfiye anındaki sürüm değeri üzerine uygulanır.

Örneğin eşlerden birinin diğer eş adına 1.000.000 TL’ye satın alınan bir evin bedeline yüzde 25 oranında katkı yaptığı tespit edilmiş ve taşınmazın tasfiye değerinin 3.000.000 TL olduğu belirlenmişse, yaklaşık 750.000 TL katkı payı alacağı gündeme gelebilir.

Katkı;

• taşınmaz alımına yapılan ödeme,
• araç satışıyla sağlanan para,
• ziynet eşyasının bozdurulması,
• miras yoluyla gelen paranın kullanılması

gibi para veya parayla ölçülebilir maddi bir değer olmalıdır.

Ev işleri veya çocuk bakımına ilişkin emek ise tek başına katkı payı alacağı bakımından maddi katkı olarak değerlendirilmemektedir.

Katkı Payı Alacağı Hangi Durumlarda Doğar?

Katkı payı alacağı özellikle mal ayrılığı rejimi döneminde edinilen ve tek eşin adına kayıtlı mallarda önem taşır.

Örneğin 2002 öncesinde bir taşınmazın veya aracın edinilmesine diğer eş kendi geliriyle maddi katkıda bulunmuşsa katkı payı talebi gündeme gelebilir.

Katkı Payı Alacağına İlişkin Yargıtay Kararları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 

Yargıtay, ev kadını olarak ev işleri ve çocuk bakımı yapılmasının tek başına malın edinilmesine maddi katkı olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir.

Yargıtay 8. HD, 

Mal rejiminin kısmen 2002 öncesi, kısmen 2002 sonrası dönemlere yayılması halinde; 01.01.2002 öncesindeki ödemeler bakımından katkı payı, sonraki dönem bakımından ise diğer mal rejimi hükümlerinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay 8. HD,

Katkı payı alacağı bakımından para veya para ile ölçülebilen maddi katkının önemine işaret edilmiştir.

Yargıtay 8. HD, 

Katkı payı alacağı ile katılma alacağının birbirinden ayrılması ve her bir malvarlığı kalemi bakımından talebin belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Yargıtay 2. HD, 

Kişisel malın satışından elde edilen bedelin daha sonra alınan mala yatırılması halinde kişisel maldan gelen katkının hesaplamada dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Özetle katkı payı alacağı daha çok 2002 öncesi dönemdeki maddi katkılar bakımından önem taşımaktadır.

2. Değer Artış Payı Alacağı

Değer Artış Payı Alacağı Nedir?

Değer artış payı alacağı Türk Medeni Kanunu’nun 227. maddesinde düzenlenmiştir.

Eşlerden biri diğer eşe ait bir malın;

• edinilmesine,
• iyileştirilmesine veya
• korunmasına

hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın esaslı bir katkıda bulunmuşsa tasfiye sırasında bu katkı nedeniyle alacak hakkı doğabilir.

Evlenmeden Önce Alınan Eve Yapılan Katkı Değer Artış Payı Doğurur mu?

Bu bölüm özellikle “evlenmeden önce alınan ev boşanmada paylaşılır mı?” sorgusu açısından önemlidir.

Örneğin ev kocaya evlilikten önce ailesi tarafından alınmış olabilir.

Ev kocanın kişisel malıdır.

Ancak kadın evlilik içerisinde kendi kişisel malından veya maddi kaynağından önemli miktarda para kullanarak taşınmaza ek yapı yaptırmış, kapsamlı tadilat gerçekleştirmiş veya taşınmazın değerini esaslı biçimde artırmış olabilir.

Bu durumda evin kendisi kocanın kişisel malı olarak kalmasına rağmen kadının değer artış payı alacağı gündeme gelebilir.

Araçlarda Değer Artış Payı

Benzer durum araçlarda da görülebilir.

Eşlerden birinin evlilikten önce sahip olduğu araç satılarak yeni bir araç alınmış ve diğer eş de kendi malvarlığından yeni araca maddi katkıda bulunmuş olabilir.

Bu durumda ilk aracın kişisel mal niteliği ile diğer eşin yaptığı katkı birlikte değerlendirilmelidir.

Değer Artış Payı Nasıl Hesaplanır?

Katkı yapılan malın tasfiye anındaki sürüm değeri belirlenir.

Daha sonra;

• katkı miktarı,
• katkı tarihindeki mal değeri,
• katkının toplam değer içindeki oranı

tespit edilir.

Mal değer kazanmışsa katkının mal içindeki oranına göre alacak hesaplanabilir.

Mal değer kaybetmişse kanunun öngördüğü koruma mekanizmaları gündeme gelir.

Mal boşanmadan önce elden çıkarılmışsa da somut olayın özelliklerine göre alacağın belirlenmesi mümkündür.

Mal Kaçırma ve Değer Artış Payı

Mal paylaşımı sürecinde eşin taşınmazı veya diğer malvarlığı değerlerini yakınlarına devretmesi de ayrıca önem taşımaktadır.

Yargıtay uygulamasında mal rejiminin tasfiyesini etkileyen devirlerin TMK m.229 kapsamındaki eklenecek değer hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi mümkündür.

Özellikle boşanma öncesinde;

• kardeşe taşınmaz devri,
• aile bireyine araç satışı,
• banka hesabının boşaltılması,
• karşılıksız kazandırmalar

incelenebilir.

Ancak katılma alacağını azaltma kastının bulunduğunun somut olayda ispatlanması önem taşır.

3. Denkleştirme Alacağı – TMK m.230

Denkleştirme Nedir?

Denkleştirme, eşin kişisel mal grubu ile edinilmiş mal grubu arasında gerçekleşen değer geçişlerinin tasfiye sırasında dengelenmesini sağlayan hesaplama mekanizmasıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun 230. maddesine göre bir eşin kişisel mallarına ilişkin borç edinilmiş mallardan veya edinilmiş mallara ilişkin borç kişisel mallardan karşılanmışsa tasfiye sırasında bunun dikkate alınması gerekir.

Evlilik Öncesi Evin Kredisi Evlilikte Ödendiyse Denkleştirme Gündeme Gelir mi?

Bu başlık özellikle:

“Evlilik öncesi evin kredisi evlilikte ödendi.”

şeklindeki uyuşmazlıklarla doğrudan ilgilidir.

Örneğin eşlerden birinin evlilikten önce aldığı ev kişisel maldır.

Ancak bu eve ilişkin konut kredisi evlilik sırasında elde edilen edinilmiş mal niteliğindeki gelirlerle ödenmiş olabilir.

Bu durumda kişisel mala ilişkin borcun edinilmiş mal grubundan karşılanması nedeniyle mal grupları arasında bir değer geçişi ortaya çıkar.

Tasfiye sırasında bu ödemelerin göz ardı edilmemesi gerekir.

Bu nedenle evlilikten önce kredili ev alınmış dosyalarda mutlaka;

• kredi sözleşmesi,
• ödeme planı,
• evlilik tarihi,
• boşanma davasının açıldığı tarih,
• yapılan taksit ödemeleri

birlikte incelenmelidir.

Edinilmiş Mala Kişisel Maldan Ödeme Yapılırsa Ne Olur?

Tersi ihtimal de mümkündür.

Evlilik sırasında bir araç alınmış ancak bedelinin bir bölümü eşlerden birinin miras yoluyla elde ettiği para ile ödenmiş olabilir.

Bu durumda kişisel maldan edinilmiş mala değer aktarımı gerçekleşmiştir.

Tasfiye hesabında kişisel mal kaynağının korunması gerekir.

Denkleştirmeye İlişkin Örnek

Koca evlilikten önce kendi birikimiyle bir arsa satın almış olsun.

Arsa kişisel maldır.

Evlilik sırasında arsa üzerine konut yapılmış ve bu yapım için kredi kullanılmış olsun.

Kredi taksitlerinin bir bölümü evlilik içerisindeki gelirlerle ödenmişse tasfiye sırasında arsa ve üzerine yapılan yapı ile ödemelerin kaynakları birlikte değerlendirilecektir.

Bu tür dosyalarda basit biçimde:

“Tapu evlilikten önce alınmış, diğer eş hak alamaz.”

denilmesi doğru değildir.

4. Katılma Alacağı – Artık Değere Katılma Alacağı

Katılma Alacağı Nedir?

Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejiminin temel sonucudur.

Türk Medeni Kanunu’nun 231 ve devamındaki hükümler kapsamında her eş diğer eşin edinilmiş mallarındaki artık değer üzerinden belirli oranda katılma alacağı hakkına sahiptir.

Kural olarak artık değerin yarısı üzerinden hesaplama yapılır.

Katılma Alacağı İçin Eşin Çalışması Şart mı?

Hayır.

Katılma alacağı kanundan kaynaklanmaktadır.

Bu nedenle eşin;

• çalışması,
• maaşının bulunması,
• evin alınmasına para vermesi,
• aracın bedeline doğrudan katkıda bulunması

katılma alacağının doğması için zorunlu değildir.

Bu durum katkı payı alacağı ile katılma alacağı arasındaki temel farklardan biridir.

Eşimin Üzerine Olan Evde Katılma Alacağım Var mı?

Evlilik içerisinde edinilmiş mal niteliğindeki gelirlerle alınmış ev yalnızca eşlerden birinin üzerine kayıtlı olabilir.

Bu durumda tapunun tek eş adına olması diğer eşin katılma alacağını ortadan kaldırmaz.

Örneğin; ev kocanın üzerine, araç kadının üzerine kayıtlı olabilir.

Her iki mal da edinilmiş mal niteliğindeyse mal rejimi tasfiyesinde her eşin malvarlığı ayrı ayrı değerlendirilir.

Artık Değer Nasıl Bulunur?

Öncelikle her eşin edinilmiş malları tespit edilir.

Daha sonra bu mallara ilişkin borçlar ve diğer tasfiye kalemleri dikkate alınır.

Basitleştirilmiş şekilde:

Artık Değer = Edinilmiş Mallar + Eklenecek Değerler – Borçlar – Tasfiyede Dikkate Alınması Gereken Kişisel Mal Değerleri

şeklinde ifade edilebilir.

Katılma Alacağı Örneği

A adına kayıtlı edinilmiş malların tasfiye sonunda artık değerinin 890.000 TL olduğunu düşünelim.

Diğer eşin bu değer üzerinden katılma alacağı:

890.000 / 2 = 445.000 TL

olacaktır.

B adına kayıtlı edinilmiş malların artık değerinin ise 480.000 TL olduğunu varsayalım.

A’nın B’nin artık değerinden kaynaklanan alacağı:

480.000 / 2 = 240.000 TL

olacaktır.

Karşılıklı alacakların mahsup edilmesi halinde:

445.000 – 240.000 = 205.000 TL

net katılma alacağı ortaya çıkar.

Dolayısıyla tasfiye yalnızca “malın yarısını almak” şeklinde yapılmaz; her iki eşin edinilmiş malları ve mal grupları birlikte hesaplanır.

5. Artık Değer Kavramı ve Hesaplanması

Artık Değer Nedir?

Artık değer, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde temel hesaplama unsurudur.

Edinilmiş malvarlığının değerinden bu mallara ilişkin borçların çıkarılması ve Kanunun öngördüğü ekleme ile denkleştirme işlemlerinin yapılması sonucunda ortaya çıkan değerdir.

Artık Değer Hesabında Hangi Aşamalar İzlenir?

1. Edinilmiş Malların Belirlenmesi

Öncelikle her iki eş bakımından;

• evler,
• arsalar,
• araçlar,
• banka hesapları,
• yatırımlar,
• şirket ortaklıkları,
• diğer malvarlığı unsurları

incelenir.

Bunların edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğu belirlenir.

2. Malların Değerinin Belirlenmesi

Tasfiyeye dahil malların rayiç değerleri tespit edilir.

Özellikle taşınmaz ve araçlar bakımından bilirkişi incelemesi yapılması gerekebilir.

3. Borçların Düşülmesi

Edinilmiş mala ilişkin mevcut borçlar hesaplamada dikkate alınır.

Örneğin konut kredisiyle alınmış ev bakımından mala ilişkin kredi borcunun durumu ayrıca incelenir.

4. Denkleştirme

Kişisel mal ile edinilmiş mal arasında değer geçişi varsa bunun hesaplanması gerekir.

Örneğin evin bedelinin bir kısmı miras parasından karşılanmışsa bu kaynak kişisel mal niteliğinde olabilir.

5. Eklenecek Değerlerin Hesaplanması

Eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yaptığı bazı tasarruflar tasfiyede hesaben edinilmiş mal grubuna eklenebilir.

Özellikle boşanma öncesi yakın akrabalara yapılan devirler bu kapsamda incelenebilir.

Evlilik İçinde Alınan Ev ve Araba Kimin Üzerine Olursa Onda mı Kalır?

Hayır.

Boşanmada mal paylaşımında yalnızca tapu veya ruhsat kaydı belirleyici değildir.

Evlilik sırasında edinilmiş mal niteliğinde bulunan gelirlerle alınmış bir taşınmaz veya araç, tek eş adına kayıtlı olsa bile mal rejiminin tasfiyesine konu olabilir.

Ancak buradaki sonuç her zaman malın mülkiyetinin yarısının diğer eşe geçirilmesi değildir.

Çoğu uyuşmazlıkta hesaplama sonucunda katılma alacağı belirlenmektedir.

Çalışmayan Eş Evden veya Arabadan Hak Alabilir mi?

Eğer uyuşmazlık 1 Ocak 2002 sonrasındaki edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamında ise katılma alacağı bakımından eşin çalışması şart değildir.

Dolayısıyla:

“Ev kadınıydım, eve para vermedim, hiçbir hakkım yok.”

düşüncesi doğru değildir.

Evlilik süresinde edinilmiş mallara ilişkin katılma alacağı kanundan doğmaktadır.

Ancak 2002 öncesindeki katkı payı alacağı bakımından doğrudan maddi katkının bulunup bulunmadığı ayrıca önem taşıyabilir.

Miras Kalan Ev Boşanmada Paylaşılır mı?

Miras yoluyla edinilen taşınmazlar kural olarak kişisel maldır.

Dolayısıyla eşlerden birine evlilik sırasında miras kalan;

• ev,
• arsa,
• tarla,
• para

sırf evlilik sırasında edinildiği gerekçesiyle paylaşılmaz.

Ancak diğer eş miras kalan mala kendi malvarlığından esaslı katkıda bulunmuşsa değer artış payı talebi ayrıca gündeme gelebilir.

Aileden Bağışlanan Ev Boşanmada Paylaşılır mı?

Eşlerden birinin anne veya babası tarafından bağışlanan ev de kural olarak kişisel mal niteliğindedir.

Ancak bağış ile gerçek satış birbirinden ayrılmalıdır.

Ayrıca diğer eşin taşınmaza yaptığı maddi katkılar varsa bunların niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Boşanmadan Önce Ev veya Araba Başkasına Devredilirse Ne Olur?

Mal rejiminin tasfiyesinde en önemli sorunlardan biri de mal kaçırma iddialarıdır.

Eşlerden biri boşanmanın yaklaşması üzerine;

• evi annesine,
• arabayı kardeşine,
• şirket hissesini yakın arkadaşına,
• banka parasını üçüncü kişilere

aktarabilir.

Türk Medeni Kanunu’nun eklenecek değerlere ilişkin hükümleri kapsamında, diğer eşin katılma alacağını azaltmaya yönelik bazı işlemlerin tasfiye hesabında dikkate alınması mümkündür.

Ancak işlemin tarihi, karşılığının bulunup bulunmadığı ve mal kaçırma amacı somut delillerle değerlendirilmelidir.

Boşanmada Mal Paylaşımında Hangi Belgeler Önemlidir?

Özellikle ev, araba ve kredi uyuşmazlıklarında şu belgeler son derece önemlidir:

• Tapu kayıtları
• Trafik tescil kayıtları
• Konut kredisi sözleşmeleri
• Taşıt kredisi sözleşmeleri
• Kredi ödeme planları
• Banka hesap hareketleri
• Havale ve EFT kayıtları
• Satış sözleşmeleri
• Mirasçılık belgeleri
• Bağış ve devir belgeleri
• Şirket ortaklık kayıtları
• Bilirkişi raporları

Özellikle evlilikten önce alınan evin kredisi evlilik sırasında ödenmişse, ödeme tarihlerini gösteren banka ve kredi kayıtları davanın en önemli delilleri arasında yer alabilir.

Sık Sorulan Sorular

Evlenmeden Önce Alınan Ev Boşanmada Paylaşılır mı?

Kural olarak evlenmeden önce alınmış ev kişisel maldır ve doğrudan mal paylaşımına girmez. Ancak kredi taksitlerinin evlilik sırasında ödenmesi veya diğer eşin mala maddi katkıda bulunması halinde ayrıca alacak hakkı doğabilir.

Evlilik Öncesi Evin Kredisi Evlilikte Ödendiyse Ne Olur?

Evin evlilikten önce satın alınmış olması kişisel mal niteliği açısından önemlidir. Bununla birlikte evlilik süresinde gerçekleştirilen kredi ödemeleri mal rejimi tasfiyesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Evlilikten Önce Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?

Kural olarak kişisel maldır. Ancak taşıt kredisinin evlilikte ödenmesi veya aracın satılıp yeni araç alınması halinde ödeme kaynaklarına göre farklı bir hesaplama yapılabilir.

Eşimin Üzerine Olan Evde Hakkım Var mı?

Ev evlilik sırasında edinilmiş mal niteliğindeki gelirlerle satın alınmışsa, yalnızca eşiniz adına tapuya kayıtlı olması katılma alacağı hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Tapu Eşimin Üzerineyse Evin Yarısı Benim mi?

Doğrudan tapunun yarısına sahip olunmaz. Mal rejiminin tasfiyesinde artık değer üzerinden katılma alacağı hesaplanır.

Evi Eşim Kendi Maaşıyla Aldıysa Ben Hak Alabilir miyim?

Evlilik içerisinde elde edilen maaş kural olarak edinilmiş mal niteliğindedir. Bu nedenle diğer eşin çalışmamış olması katılma alacağı hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Evlenmeden Önceki Ev Satılıp Evlilikte Yeni Ev Alınırsa Ne Olur?

Eski ev kişisel mal ise satış bedelinin yeni evin alınmasında kullanıldığı ispatlandığı ölçüde kişisel mal katkısı dikkate alınabilir. Yeni eve edinilmiş maldan da para yatırılmışsa karma bir tasfiye hesabı yapılabilir.

Evlilikten Önceki Arabamı Satıp Evlilikte Yeni Araba Aldım, Paylaşılır mı?

Eski aracın satış bedeli kişisel mal kaynağı olabilir. Ancak yeni aracın bedelinin kalan kısmı evlilik içerisindeki gelirlerden karşılanmışsa kişisel ve edinilmiş mal oranlarının ayrı ayrı belirlenmesi gerekebilir.

Miras Kalan Ev Boşanmada Paylaşılır mı?

Kural olarak paylaşılmaz. Miras yoluyla edinilen mallar kişisel maldır. Ancak diğer eşin mala yaptığı esaslı maddi katkılar ayrı bir alacak talebine yol açabilir.

Çalışmayan Eş Mal Paylaşımından Hak Alabilir mi?

Katılma alacağı bakımından çalışmış olmak veya malın alınmasına para vermiş olmak şart değildir. Katılma alacağı kanundan doğan bir haktır.

Mal Paylaşımı Davasında Ev ve Arabanın Değeri Nasıl Belirlenir?

Tasfiye kapsamında malvarlığı değerlerinin rayiç değerleri belirlenir. Gerektiğinde taşınmaz ve araç bakımından bilirkişi incelemesi yapılır.

Mal Paylaşımı Davasında Kredi Borcu Dikkate Alınır mı?

Mala ilişkin kredi borçları ve kredi ödeme dönemleri mal rejiminin tasfiyesinde önem taşır.

Bursa Mal Paylaşımı Avukatı

Boşanma sonrası mal rejiminin tasfiyesi davaları yalnızca tapunun veya aracın kimin adına kayıtlı olduğuna bakılarak çözülebilecek davalar değildir.

Özellikle;

evlenmeden önce alınan ev, evlilikten önce alınan araba, evlilik öncesi evin kredisinin evlilik sırasında ödenmesi, eş üzerine kayıtlı taşınmazlar, miras malları, şirket hisseleri ve boşanma öncesinde yapılan mal devirleri

bakımından her malvarlığı kaleminin ayrı ayrı incelenmesi gerekir.

Mal paylaşımı davalarında katkı payı alacağı, değer artış payı, denkleştirme ve katılma alacağı birbirinden farklı hukuki kurumlar olup yanlış hukuki nitelendirme hak kaybına neden olabilir.

Özellikle Bursa’da mal paylaşımı davası açılması veya boşanma sonrasında ev, araba, banka hesabı ve şirket hisseleri üzerinde hak talebinde bulunulması söz konusu olduğunda; edinme tarihleri, ödeme kaynakları, kredi kayıtları ve malvarlığı hareketlerinin birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

Av. İlker Kılıç
Bursa Boşanma Avukatı