Popüler Etiketler
Vergi Ziyaı Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarında İndirim
Vergi incelemesi, takdir işlemi veya idari tespit sonucunda vergi aslı ile birlikte vergi ziyaı, usulsüzlük ya da özel usulsüzlük cezası kesilebilir. Ancak mükellef veya vergi sorumlusu, belirli şartları yerine getirerek bu cezaların bir kısmını indirimli şekilde ödeyebilir.
Vergi Usul Kanunu’nun 376. maddesi, vergi cezalarında indirim yapılmasına ilişkin temel düzenlemeyi içermektedir.
Vergi Ziyaı Nedir?
Vergi ziyaı; mükellefin veya vergi sorumlusunun vergilendirmeyle ilgili yükümlülüklerini zamanında ya da eksiksiz yerine getirmemesi nedeniyle verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesidir.
Verginin hiç beyan edilmemesi, eksik beyan edilmesi, gerçeğe aykırı beyanda bulunulması veya verginin haksız şekilde iade alınması vergi ziyaına neden olabilir.
Vergi ziyaının kapsamı ve hangi hallerde ceza uygulanacağı hakkında daha ayrıntılı bilgi için Vergi Ziyaı Cezası Nedir? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
VUK 376 Maddeye Göre Ceza İndirimi Nedir?
Vergi Usul Kanunu’nun 376. maddesine göre mükellef veya vergi sorumlusu; ikmalen, resen veya idarece tarh edilen vergi veya vergi farkını ve kesilen vergi cezalarını kanunda belirtilen şartlarla ödemeyi kabul ederse cezalarda indirimden yararlanabilir.
Güncel düzenlemeye göre vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısı indirilir.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta şudur: VUK 376 kapsamında vergi aslı indirime tabi değildir. Vergi aslı veya vergi farkı tamamen ödenir; indirim yalnızca ceza tutarı üzerinden uygulanır.
Vergi Ziyaı Cezasında Ne Kadar İndirim Yapılır?
Vergi ziyaı cezası, kural olarak ziyaa uğratılan vergi tutarı üzerinden hesaplanır.
- Vergi aslı: 100.000 TL
- Vergi ziyaı cezası: 100.000 TL
Mükellef VUK 376. maddeden yararlanırsa:
- 000 TL vergi aslı tamamen ödenir.
- 000 TL vergi ziyaı cezasının yarısı indirilir.
- Ödenecek vergi ziyaı cezası 50.000 TL olur.
Bu durumda toplam ödeme, gecikme faizi ve diğer feriler hariç olmak üzere 150.000 TL olacaktır.
Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarında İndirim
VUK 376. madde yalnızca vergi ziyaı cezaları bakımından değil, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından da uygulanabilir.
Usulsüzlük cezası; vergi kanunlarında düzenlenen şekil ve usul kurallarına aykırı davranılması halinde uygulanır.
Özel usulsüzlük cezası ise özellikle aşağıdaki fiiller nedeniyle kesilebilir:
- Fatura düzenlenmemesi veya alınmaması
- Serbest meslek makbuzu düzenlenmemesi
- Perakende satış fişi verilmemesi
- Elektronik belge düzenlenmemesi
- Bildirim ve belge düzenine ilişkin yükümlülüklere uyulmaması
Vergi aslına bağlı olarak kesilen usulsüzlük cezaları yanında, vergi aslına bağlı olmaksızın kesilen usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında da VUK 376. madde kapsamında indirim talep edilebilir.
VUK 376’dan Yararlanma Süresi Ne Kadardır?
Ceza indiriminden yararlanmak isteyen mükellef veya vergi sorumlusu, vergi ve ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ilgili vergi dairesine başvurmalıdır.
Bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan, 30 günlük sürenin geçirilmesi halinde VUK 376. madde kapsamında indirimden yararlanmak mümkün olmayabilir.
Bu nedenle ihbarnamenin tebliğ tarihi dikkatle tespit edilmelidir. Tebligatın usulsüz olması, elektronik ortamda yapılması veya farklı tarihlerde birden fazla ihbarname gönderilmesi halinde süre hesabı ayrıca değerlendirilmelidir.
Vergi ve Ceza Nasıl Ödenmelidir?
Mükellef, indirimden yararlanabilmek için vergi ve ceza tutarını kanunda belirtilen süre içinde ödemeyi taahhüt etmelidir.
Ödeme iki şekilde yapılabilir:
- Vergi ve cezanın vadesinde ödenmesi.
- 6183 sayılı Kanun’da belirtilen türden teminat gösterilerek vadenin bitiminden itibaren üç ay içinde ödeme yapılması.
Mükellef tarafından ödeneceği bildirilen vergi ve ceza süresinde ödenmezse, VUK 376. madde kapsamında yapılan indirimden yararlanma hakkı kaybedilir.
VUK 376 Başvurusu Nasıl Yapılır?
Başvuru, mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine yapılır. Başvuruda aşağıdaki bilgilere yer verilmelidir:
- Mükellefin adı veya unvanı
- Vergi kimlik numarası
- İhbarname numarası
- Tebliğ tarihi
- Vergi aslı ve ceza tutarı
- VUK 376. maddeden yararlanma talebi
- Ödeme taahhüdü
Başvurunun vergi dairesine elden verilmesi mümkün olduğu gibi, ilgili elektronik vergi uygulamaları üzerinden de işlem yapılabilir. Başvuru belgesinin ve ödeme makbuzlarının mutlaka saklanması gerekir.
VUK 376’dan Yararlanılırsa Dava Açılabilir mi?
Mükellef, VUK 376. madde kapsamında ceza indiriminden yararlanıp aynı vergi ve ceza ihbarnamesine karşı dava açarsa indirim hakkını kaybedebilir.
Kanun, ödeneceği bildirilen vergi ve cezaların süresinde ödenmemesi veya dava konusu yapılması halinde indirim hükmünden yararlanılamayacağını düzenlemektedir.
Bu nedenle mükellef; vergi mahkemesinde dava açmak, uzlaşma talep etmek ve VUK 376 kapsamında ceza indirimi talep etmek seçeneklerini somut olayın özelliklerine göre değerlendirmelidir.
Özellikle tarhiyatın açıkça hatalı olduğu, matrah farkının gerçeği yansıtmadığı veya usulsüz tebligat bulunduğu düşünülüyorsa, yalnızca indirimli ödeme yapılmadan önce dava açma süresi ve hukuki riskler değerlendirilmelidir.
VUK 376 Başvurusu Yapıldıktan Sonra Ödeme Yapılmazsa Ne Olur?
Mükellef, indirimden yararlanacağını bildirdiği halde vergi ve ceza tutarını süresinde ödemezse indirim hakkı kaybedilir.
Bu durumda vergi dairesi, indirim uygulanmamış tutar üzerinden tahsilat işlemlerine devam edebilir. Ayrıca gecikme faizi, gecikme zammı ve diğer feriler de gündeme gelebilir.
7524 Sayılı Kanun Sonrasında VUK 376’da Ne Değişti?
7524 sayılı Kanun’la VUK 376. maddenin birinci fıkrasının ikinci bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu değişiklikten önce, daha önce ceza kesilmiş olup olmadığına göre farklı indirim oranlarının uygulanmasına ilişkin düzenleme bulunmaktaydı. Ancak söz konusu bendin kaldırılmasıyla birlikte eski kaynaklarda yer alan kademeli indirim oranları güncel mevzuatı yansıtmamaktadır.
Bu nedenle “ilk cezada farklı, tekrarında farklı indirim uygulanır” şeklindeki eski bilgilerin güncel olaylarda doğrudan kullanılması doğru değildir.
Sık Sorulan Sorular
Vergi ziyaı cezasının tamamı silinir mi?
VUK 376. madde kapsamında kural olarak cezanın yarısı indirilir. Vergi aslı ise tamamen ödenir.
VUK 376 başvurusu kaç gün içinde yapılır?
Vergi veya ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
VUK 376 kapsamında vergi aslı da indirilir mi?
İndirim vergi aslına değil, vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına uygulanır.
VUK 376 başvurusu yaptıktan sonra dava açılabilir mi?
Aynı ihbarnameye ilişkin olarak dava açılması, indirim hakkının kaybedilmesine neden olabilir. Bu nedenle dava ve indirim seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.
Özel usulsüzlük cezasında indirim yapılır mı?
Kanunda belirtilen şartların yerine getirilmesi halinde özel usulsüzlük cezalarında da VUK 376. madde kapsamında indirim uygulanabilir.
Sonuç
Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından VUK 376. madde önemli bir ödeme kolaylığı sağlamaktadır. Ancak bu imkândan yararlanılabilmesi için ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde başvuru yapılması ve taahhüt edilen ödemenin kanuni süresi içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Mükellefin indirimden yararlanma, dava açma veya diğer vergi hukuku yollarına başvurma seçeneklerini somut olayın özelliklerine göre değerlendirmesi önemlidir.
Vergi incelemesi, vergi ziyaı cezası, usulsüzlük cezası ve özel usulsüzlük cezalarıyla karşılaşan kişilerin süreleri kaçırmadan vergi hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alması gerekir.
Avukat İlker Kılıç
Bursa Barosu
