İş bu yazımız,  parada sahtecilik suçu, sahte para kullanma cezası, resmi belgede sahtecilik suçu, özel belgede sahtecilik suçu, evrakta sahtecilik cezası, sahte imza suçu, sahte senet kullanma cezası, mühürde sahtecilik, mühür bozma suçu, açığa imzanın kötüye kullanılması, TCK 204, TCK 207, TCK 209, sahte belge kullanmak suç mu, sahtecilik zamanaşımı, sahtecilik şikayet süresi, sahtecilik Yargıtay kararlarını içermektedir.

Türk Ceza Kanunu’nun 197 ila 212. maddeleri arasında düzenlenen parada sahtecilik, kıymetli damgada sahtecilik, mühürde sahtecilik, mühür bozma, resmi belgede sahtecilik, özel belgede sahtecilik, sahte imza ve açığa imzanın kötüye kullanılması suçları, “Kamu Güvenine Karşı Suçlar” arasında yer almaktadır.

Bu suçlarda korunan hukuki değer yalnızca sahtecilikten doğrudan zarar gören kişinin malvarlığı değildir. Asıl korunan değer, toplumun paranın, mührün, resmi belgenin, senedin ve diğer hukuki belgelerin gerçekliğine duyduğu güvendir.

Bu nedenle bazı sahtecilik suçlarında herhangi bir kişinin maddi zarara uğramamış olması dahi tek başına suçun oluşmasını engellemez. Özellikle resmi belgede sahtecilik suçunda belgenin başkalarını aldatabilecek nitelikte olması, Yargıtay uygulamasında suçun temel koşullarından biri olarak kabul edilmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.01.2019 tarihli, 2016/319 E. ve 2019/22 K. sayılı kararında da TCK 204’teki “değiştirme” ile TCK 205’teki “bozma” arasındaki temel ayrımın aldatıcılık niteliği olduğu vurgulanmıştır.

Sahtecilik Suçları Nelerdir?

TCK’nın 197-212. maddeleri aynı bölümde bulunmakla birlikte her madde bağımsız bir suç oluşturmaz.

Başlıca düzenlemeler şöyledir:

TCK	Düzenleme
TCK 197	Parada sahtecilik
TCK 198	Paraya eşit sayılan değerler
TCK 199	Kıymetli damgada sahtecilik
TCK 200	Para ve kıymetli damga üretim araçları
TCK 201	Etkin pişmanlık
TCK 202	Mühürde sahtecilik
TCK 203	Mühür bozma
TCK 204	Resmi belgede sahtecilik
TCK 205	Resmi belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek
TCK 206	Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan
TCK 207	Özel belgede sahtecilik
TCK 208	Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek
TCK 209	Açığa imzanın kötüye kullanılması
TCK 210	Resmi belge hükmünde belgeler
TCK 211	Daha az cezayı gerektiren hal
TCK 212	Sahtecilik ve diğer suçların içtimaı

TCK 198, 201, 210, 211 ve 212 esasen ayrı bir temel suç oluşturmaktan çok diğer sahtecilik suçlarının kapsamını, sonuçlarını veya uygulanma biçimini belirleyen hükümlerdir.

Parada Sahtecilik Suçu ve Cezası – TCK 197

Parada Sahtecilik Suçu Nedir?

Parada sahtecilik veya halk arasında kullanılan ifadeyle kalpazanlık suçu; Türkiye’de veya yabancı bir ülkede kanunen tedavülde bulunan paranın sahte olarak üretilmesi, Türkiye’ye sokulması, nakledilmesi, muhafaza edilmesi veya tedavüle konulmasıyla oluşabilir.

TCK 197/1 bakımından suç seçimlik hareketlidir. Dolayısıyla kişinin mutlaka sahte para basmış olması gerekmez. Sahte olduğunu bildiği parayı koşullarına göre nakletmek, saklamak veya piyasaya sürmek de bu hükmün uygulanmasına neden olabilir. TCK 197/1 için halen iki yıldan on iki yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası öngörülmektedir.

Sahte Para Kullanmanın Cezası Nedir?

TCK 197 üç farklı durumu birbirinden ayırmaktadır:

TCK 197/1: Sahte para üretme, ülkeye sokma, nakletme, muhafaza etme veya tedavüle koyma halinde 2 yıldan 12 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası söz konusudur.

TCK 197/2: Sahte parayı sahte olduğunu bilerek kabul eden kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.

TCK 197/3: Bir kişi parayı alırken sahte olduğunu bilmiyor, fakat daha sonra sahteliğini öğrendiği halde parayı bilerek piyasaya sürüyorsa 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası söz konusu olur.

Sahte Olduğunu Bilmeden Para Kullanmak Suç mudur?

Parada sahtecilik suçu bakımından kast önemlidir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2021/5270 E., 2023/8591 K. sayılı kararında sanığın sahte parayı bilmeden elde ettiği yönündeki savunmasının aksini gösteren, her türlü şüpheden uzak kesin ve somut delil bulunmadığı gerekçesiyle verilen beraat kararı hukuka uygun bulunmuştur. Dolayısıyla kişinin sadece sahte banknotu elinde bulundurması, sahte olduğunu bildiğinin otomatik kanıtı değildir.

Parada Sahtecilik Suçunda Yargıtay’ın Kesintisiz Suç Yaklaşımı

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 11.01.2018 tarihli, 2016/12916 E., 2018/199 K. sayılı kararında parada sahtecilik suçu kesintisiz suç niteliği bakımından değerlendirilmiştir.

Yargıtay, hukuki veya fiili kesintinin gerçekleşmesinden sonraki yeni fiillerin ayrı suç oluşturabileceğini kabul etmektedir. İddianame düzenlenmesi hukuki kesintiye; yakalanma, tutuklanma veya fiilin sürdürülmesine fiilen engel olan durumlar ise somut olayın özelliklerine göre fiili kesintiye neden olabilir.

Paraya Eşit Sayılan Değerler Nelerdir? – TCK 198

TCK 198 uyarınca bazı değerler ceza hukuku bakımından para hükmündedir.

Bunlar arasında;

devlet tarafından çıkarılan hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller ve kuponlar, kanunen tedavül eden belirli senet ve evrak ile milli ziynet altınları bulunmaktadır.

Dolayısıyla bu değerler üzerindeki sahtecilik eylemleri de şartları varsa parada sahtecilik hükümleri kapsamında değerlendirilebilir.

Kıymetli Damgada Sahtecilik Suçu – TCK 199

Kıymetli Damga Nedir?

TCK 199 kapsamında;

• damgalı kağıtlar,
• damga pulları,
• posta pulları,
• belirli bir vergi veya harcın ödendiğini belgelemek amacıyla kullanılan pullar

kıymetli damga sayılmaktadır.

Kıymetli damgayı sahte olarak üretmek, ülkeye sokmak, nakletmek, muhafaza etmek veya tedavüle koymak 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir.

Sahte kıymetli damgayı bilerek kabul etmek ve sahteliğini sonradan öğrendiği damgayı tedavüle koymak ise daha düşük ceza aralıklarıyla ayrıca düzenlenmiştir.

Sahte Para Yapmaya Yarayan Araçları Bulundurmak Suç mudur? – TCK 200

Para veya kıymetli damga üretiminde kullanılan araç ve malzemelerin izinsiz olarak;

üretimi, ülkeye sokulması, satılması, devredilmesi, satın alınması, kabul edilmesi veya muhafaza edilmesi ayrıca suçtur.

TCK 200 uyarınca ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.

Dolayısıyla failin mutlaka sahte para basmayı tamamlamış olması gerekmez. Sahte para üretiminde kullanılmaya özgülenmiş araç ve malzeme üzerinde gerçekleştirilen kanunda sayılı hareketler de bağımsız cezai sorumluluk doğurabilir.

Parada Sahtecilik Suçunda Etkin Pişmanlık – TCK 201

TCK 201 oldukça önemli bir cezasızlık nedeni düzenlemektedir.

Sahte para veya kıymetli damgayı üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya kabul eden kişi;

• para veya kıymetli damga tedavüle konulmadan,
• resmi makamlar olaydan haberdar olmadan,
• suç ortaklarını ve üretim veya saklama yerlerini ilgili makama bildirir,
• verdiği bilgi suç ortaklarının yakalanmasını ve sahte ürünlerin ele geçirilmesini sağlarsa,

kişi hakkında cezaya hükmolunmaz.

Benzer düzenleme sahte para ve kıymetli damga üretiminde kullanılan araç ve malzemeler açısından da bulunmaktadır.

Bu nedenle TCK 201’de yalnızca “itiraf” yeterli değildir; kanunda belirtilen zamanlama ve sonucun gerçekleşmesi gerekir.

Mühürde Sahtecilik Suçu – TCK 202

Mühürde sahtecilik, yetkili kamu makamlarınca kullanılan belgeleyici veya onaylayıcı mühürlerin sahte olarak üretilmesi veya kullanılmasıdır.

TCK 202/1 kapsamındaki mühürlerde ceza 2 yıldan 8 yıla kadar hapis, TCK 202/2 kapsamındaki kamu kurumları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının belgeleyici ya da onaylayıcı mühürlerinde ise 1 yıldan 6 yıla kadar hapis cezasıdır. Güncel madde metnindeki ceza aralıkları bu şekildedir.

Sahte mühürle ayrıca sahte resmi belge oluşturulması halinde, somut olayda hem mühürde sahtecilik hem de belgede sahtecilik hükümlerinin uygulanması gündeme gelebilir.

Mühür Bozma Suçu ve Cezası – TCK 203

Mühürlü İşyerini Açmak Suç mudur?

Uygulamada en sık karşılaşılan örneklerden biri belediye, zabıta veya başka bir yetkili makam tarafından mühürlenen işyerinin yeniden açılmasıdır.

TCK 203’e göre kanun veya yetkili makam emriyle bir şeyin saklanmasını ya da mevcut durumunun aynen korunmasını sağlamak amacıyla konulan mührün;

• kaldırılması veya
• mührün konuluş amacına aykırı davranılması suç oluşturur.

Ceza 6 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Güncel TCK metninde bu yaptırım korunmaktadır.

Burada suçun oluşması için mührün mutlaka fiziksel olarak parçalanması gerekmez. Mühür yerinde kalsa bile mühürleme işleminin amacına aykırı şekilde faaliyetin sürdürülmesi suçun oluşmasına yol açabilir.

Resmi Belgede Sahtecilik Suçu ve Cezası – TCK 204

Resmi Belgede Sahtecilik Nedir?

Google’da sıklıkla “evrakta sahtecilik cezası”, “sahte belge kullanmak suç mu”, “sahte imza cezası” gibi ifadelerle araştırılan resmi belgede sahtecilik suçu TCK 204’te düzenlenmektedir.

Suç üç temel şekilde işlenebilir:

Sahte Resmi Belge Düzenlemek

Gerçekte bulunmayan bir resmi belgenin varmış gibi meydana getirilmesidir.

Gerçek Resmi Belgeyi Değiştirmek

Gerçek bir belgedeki tarih, isim, miktar, kimlik bilgisi, fotoğraf, imza veya benzeri bir unsurun başkalarını aldatabilecek biçimde değiştirilmesidir.

Sahte Resmi Belgeyi Kullanmak

Belgeyi kişinin kendisinin düzenlemiş olması şart değildir. Sahte olduğunu bildiği resmi belgeyi kullanan kişi de TCK 204 kapsamında sorumlu tutulabilir.

TCK 204/1’de ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapis, belgeyi görevi gereği düzenlemeye yetkili kamu görevlisinin TCK 204/2 kapsamındaki eyleminde ise 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezasıdır. Sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belgelerde ceza ayrıca yarı oranında artırılır.

Resmi Belgede Sahtecilikte Aldatma Yeteneği Nedir?

Sahtecilikte en önemli kavramlardan biri aldatma yeteneği veya iğfal kabiliyetidir.

Belgedeki sahtecilik, objektif olarak hukuki güveni sarsabilecek ve kişileri aldatabilecek nitelikte olmalıdır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.01.2019 tarih, 2016/319 E., 2019/22 K. sayılı kararında TCK 204’teki “değiştirme” ile TCK 205’teki “bozma” arasındaki temel farklılığın aldatıcılık olduğu belirtilmiştir. Aldatıcı nitelikte olmayan bir müdahale her durumda TCK 204 kapsamında sahtecilik oluşturmaz.

Aldatma yeteneğinin bulunup bulunmadığını değerlendirme görevi esas olarak mahkemeye aittir. Gerekli durumlarda bilirkişi incelemesinden yararlanılabilir; ancak hukuki değerlendirme hâkime aittir.

Noter Belgesinde Sahtecilik Daha Ağır mı Cezalandırılır?

Bazı resmi belgeler kanunen sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge niteliğindedir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 06.06.2023 tarihli, 2021/667 E., 2023/4856 K. sayılı kararında noter tarafından düzenlenen araç satış sözleşmesi bu kapsamda değerlendirilmiş ve somut olayda TCK 204/1 ile birlikte TCK 204/3’ün değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Resmi Belgeyi Bozmak, Yok Etmek veya Gizlemek – TCK 205

Gerçek bir resmi belgenin sahte hale getirilmesinden farklı olarak belgenin;

• bozulması,
• yok edilmesi veya
• gizlenmesi TCK 205 kapsamında ayrı suçtur.

Temel ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır. Suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır.

TCK 204 ile TCK 205 arasındaki ayrımda özellikle müdahalenin aldatıcı bir belge meydana getirip getirmediği önem taşır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2016/319 E., 2019/22 K. sayılı kararı bu ayrım yönünden önemlidir.

Resmi Belgenin Düzenlenmesinde Yalan Beyan – TCK 206

Bir resmi belgeyi düzenlemeye yetkili kamu görevlisine gerçeğe aykırı beyanda bulunmak belirli şartlarda TCK 206 kapsamında suçtur.

Ceza 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Ancak her kamu kurumuna yapılan yanlış açıklama otomatik olarak TCK 206’yı oluşturmaz.

Beyanın;

1. resmi belge düzenlemeye yetkili kamu görevlisine yapılması,
2. beyanın resmi belgenin düzenlenmesine esas olması ve
3. kanundaki diğer unsurların gerçekleşmesi gerekir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2018/6165 E., 2021/2805 K. sayılı kararında elektronik ortamda SGK’ya verilen işe giriş bildirgesi ayrıntılı biçimde değerlendirilmiş; somut olayda elektronik bildirgenin TCK anlamında resmi veya özel belgede sahteciliğin maddi konusunu oluşturmadığı ve TCK 206 açısından da gerekli koşulların oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Özel Belgede Sahtecilik Suçu – TCK 207

Özel Belgede Sahtecilik Nedir?

Resmi belge niteliğinde bulunmayan ancak hukuki sonuç doğurmaya veya bir olayı ispata elverişli belgeler, koşullarına göre özel belge sayılabilir.

Örneğin;

• kira sözleşmesi,
• adi yazılı sözleşmeler,
• özel işletmelere ait bazı belgeler,
• belirli ticari belgeler özel belge niteliği taşıyabilir.

TCK 207 uyarınca bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Sahte özel belgeyi sahte olduğunu bilerek kullanan kişi de aynı yaptırıma tabidir.

Resmi Belge ile Özel Belge Arasındaki En Önemli Fark Nedir?

Önemli farklardan biri kullanma unsurudur.

Resmi belgede sahtecilikte sahte resmi belgenin düzenlenmesi veya gerçek belgenin aldatıcı biçimde değiştirilmesi suçun tamamlanması için yeterli olabilir.

Özel belgede sahtecilikte ise TCK 207/1 bakımından sahte olarak düzenlenen veya değiştirilen belgenin kullanılması da gerekir. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2018/6165 E., 2021/2805 K. sayılı kararında da özel belgede sahtecilik yönünden kullanma ve maddi sahtecilik unsurları ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.

Gerçeğe Aykırı İçerik Her Zaman Özel Belgede Sahtecilik midir?

Özel belgeyi düzenleyen kişinin gerçekten o kişi olması ancak belgeye gerçeğe aykırı bilgiler yazması, her durumda TCK 207 kapsamında maddi sahtecilik oluşturmaz.

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2018/6165 E., 2021/2805 K. sayılı kararında, özel belgede sahtecilik bakımından salt içerik sahteciliğinin yani “fikri sahteciliğin” TCK 207’de genel olarak cezalandırılmadığına dikkat çekilmiştir.

Özel Belgeyi Bozmak, Yok Etmek veya Gizlemek – TCK 208

Gerçek bir özel belgeyi bozan, yok eden veya gizleyen kişi TCK 208 uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Burada sahte belge meydana getirmekten ziyade gerçek bir belgenin delil veya hukuki sonuç doğurma fonksiyonunun ortadan kaldırılması söz konusudur.

Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması Suçu – TCK 209

Boş Senedin Sonradan Doldurulması Suç mudur?

TCK 209 uygulamada özellikle boş senet, teminat senedi ve açığa imza uyuşmazlıklarında önem taşımaktadır.

Bir kişi belirli şekilde doldurulması amacıyla imzalı ve tamamen veya kısmen boş bir kağıdı başka kişiye teslim eder, alan kişi ise belgeyi teslim amacından farklı biçimde doldurursa TCK 209/1 gündeme gelir.

Ceza 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezasıdır ve bu suç açıkça şikâyete bağlıdır.

Açığa İmzada Şikayet Süresi Ne Kadardır?

TCK 209/1 bakımından mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Suç uzlaştırma kapsamındadır.

TCK 209/2 ise farklıdır. İmzalı boş kağıt hukuka aykırı şekilde ele geçirilmiş ve hukuki sonuç doğuracak şekilde doldurulmuşsa kişi belgenin niteliğine göre resmi veya özel belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır.

Açığa İmzanın Kötüye Kullanılmasında Yazılı Delil Sorunu

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 11.12.2018 tarih, 2016/1347 E., 2018/634 K. sayılı kararı bu suç bakımından oldukça önemlidir.

Kararda, senedin taraflar arasındaki anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının ispatında medeni usul hukukundaki yazılı delil kurallarının dikkate alınması gerektiği ve somut olayda yalnızca tanık anlatımına dayanılarak mahkûmiyet kurulmasının hukuka aykırı olduğu kabul edilmiştir.

Sahte Çek, Bono ve Senet Hangi Suçu Oluşturur? – TCK 210

Bono ve Çekte Sahte İmza Özel Belgede mi Resmi Belgede mi Sahteciliktir?

Bu konu uygulamada çok önemlidir.

TCK 210/1 uyarınca özel belgede sahtecilik suçunun konusu;

• emre veya hamile yazılı kambiyo senedi,
• emtiayı temsil eden belge,
• hisse senedi,
• tahvil veya
• vasiyetname ise resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanır.

Dolayısıyla yasal unsurları bulunan bir çek veya bono üzerinde sahte imza atılması, sıradan özel belgede sahtecilik olarak değil, TCK 210 atfıyla resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre değerlendirilir.

Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 2017/28195 E., 2021/111 K. sayılı kararında da yasal unsurlarını taşıyan bononun TCK 210 gereğince resmi belge hükmünde olduğu ve sahtecilik eyleminin TCK 204 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu nedenle “sahte senet kullanma cezası” belirlenirken önce belgenin gerçekten TTK anlamında kambiyo senedi niteliği taşıyıp taşımadığı incelenmelidir.

Sahte Sağlık Raporu veya Reçete Düzenlemek Suç mudur? – TCK 210/2

Tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire veya diğer sağlık mesleği mensubunun gerçeğe aykırı belge düzenlemesi TCK 210/2 kapsamında ayrıca düzenlenmiştir.

Temel ceza 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezasıdır.

Ancak düzenlenen belge;

• kişiye haksız bir menfaat sağlıyorsa veya
• kamunun ya da kişilerin zararına sonuç doğurabilecek nitelikteyse, resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre ceza verilmesi gündeme gelir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2016/608 E., 2020/167 K. sayılı kararında da kamu görevlisi olmayan veya görevi gereği hareket etmeyen sağlık mesleği mensuplarının TCK 210/2 kapsamındaki gerçeğe aykırı belge düzenleme eyleminin hukuki niteliği değerlendirilmiştir.

Sahtecilik Suçunda Ceza İndirimi – TCK 211

TCK 211 önemli bir özel indirim hükmüdür.

Eğer belgede sahtecilik;

bir hukuki ilişkiye dayanan gerçek bir alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla işlenmişse verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Örneğin kişinin gerçekte mevcut bir alacağı bulunmasına rağmen bu alacağı ispatlamak amacıyla sahte belge düzenlemesi, suçu ortadan kaldırmayabilir; ancak şartları oluştuğunda TCK 211 uyarınca cezada yarı oranında indirim yapılır.

Sahte Senette TCK 211 İndirimi Uygulanabilir mi?

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2021/7295 E., 2024/4876 K. sayılı kararında, teminat olarak alınan ancak kaybolduğu düşünülen senetlerin yerine borçluların imzaları taklit edilerek yeni kambiyo senetleri düzenlenmesi olayında, eylemin TCK 211 kapsamında gerçek bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı amacı taşıyıp taşımadığının tartışılması gerektiği kabul edilmiştir.

Bu karar özellikle sahte bono, sahte senet ve gerçek alacağın ispatı uyuşmazlıklarında önemlidir.

Sahte Belgeyle Dolandırıcılık Yapılırsa Kaç Suç Oluşur? – TCK 212

TCK 212 açık bir gerçek içtima kuralı getirmektedir.

Sahte resmi veya özel belge başka bir suçun işlenmesinde kullanılırsa fail yalnızca sahtecilikten değil, koşulları gerçekleşmişse diğer suçtan da ayrıca cezalandırılır.

Örneğin sahte belge kullanılarak nitelikli dolandırıcılık yapılması halinde;

• resmi veya özel belgede sahtecilik ve
• dolandırıcılık

suçlarından ayrı ayrı ceza verilmesi mümkündür.

Dolayısıyla “sahte belge zaten dolandırıcılığın aracıydı, ayrıca sahtecilikten ceza verilmez” şeklindeki yaklaşım TCK 212’nin açık düzenlemesi karşısında kural olarak geçerli değildir. TCK 212 Yargıtay uygulamasında da sahtecilikle bağlantılı diğer suçlar yönünden ayrı cezalandırmanın hukuki temelini oluşturmaktadır.

Sahtecilik Suçları Şikâyete Tabi midir?

Kural olarak TCK 197-208 ve resmi/özel belgede sahtecilik suçları şikâyete tabi değildir. Savcılık suçtan haberdar olduğunda resen soruşturma yapabilir.

Örneğin resmi belgede sahtecilik şikâyete bağlı değildir; şikâyetten vazgeçilmesi de tek başına kamu davasını sona erdirmez.

Önemli istisna TCK 209/1 açığa imzanın kötüye kullanılması suçudur. Bu suç şikâyete bağlıdır ve suç ile failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık şikâyet süresi bulunmaktadır.

Sahtecilik Suçlarında Uzlaşma Var mı?

Resmi belgede sahtecilik, özel belgede sahtecilik ve parada sahtecilik suçları kural olarak uzlaştırma kapsamında değildir. Resmi belgede sahtecilik bakımından bu husus güncel uygulamada da kabul edilmektedir.

Buna karşılık TCK 209/1 kapsamındaki açığa imzanın kötüye kullanılması suçu uzlaştırmaya tabidir.

Sahtecilik Suçlarında Zamanaşımı Ne Kadardır?

Dava zamanaşımı suçun hangi fıkra kapsamında kaldığına göre değişir.

Örneğin;

• TCK 197/1 parada sahtecilik: 15 yıl,
• TCK 197/2 ve 197/3: 8 yıl,
• TCK 204/1 resmi belgede sahtecilik: 8 yıl,
• TCK 204/2 kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği: 15 yıl,
• TCK 207 özel belgede sahtecilik: 8 yıl,
• TCK 209/1 açığa imzanın kötüye kullanılması: 8 yıl

olağan dava zamanaşımı gündeme gelir. Kesilme ve durma nedenleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Şikâyete bağlı suçlarda dava zamanaşımı ile şikâyet süresinin birbirine karıştırılmaması gerekir. Örneğin TCK 209/1’de olağan dava zamanaşımı 8 yıl olsa da mağdurun suç ve faili öğrenmesinden itibaren 6 ay içinde şikâyet hakkını kullanması gerekir.

Sahtecilik Suçlarında Görevli Mahkeme Hangisidir?

Görev, isnat edilen suçun niteliğine göre değişir.

Ağır Ceza Mahkemesinde Görülen Başlıca Sahtecilik Suçları

TCK 197/1 parada sahtecilik suçu, cezanın üst sınırı 12 yıl olduğu için Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanına girer.

Ayrıca TCK 204/2’de düzenlenen, görevi gereği belge düzenlemeye yetkili kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği suçu, 5235 sayılı Kanun’un özel görev düzenlemesi nedeniyle Ağır Ceza Mahkemesinde görülür.

Asliye Ceza Mahkemesinde Görülen Sahtecilik Suçları

TCK 197/2-3, TCK 199, TCK 200, TCK 202, TCK 203, TCK 204/1, TCK 205, TCK 206, TCK 207, TCK 208 ve TCK 209/1 kapsamındaki suçlarda kural olarak Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir.

Ancak dosyada nitelikli dolandırıcılık gibi Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanına giren bağlantılı başka bir suç bulunması halinde görev ayrıca değerlendirilmelidir.

Yargıtay Kararlarıyla Sahtecilik Suçlarında Temel İlkeler

1. Aldatma Yeteneği Suçun Temel Unsurlarındandır

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 17.01.2019, 2016/319 E., 2019/22 K.

Resmi belgede sahtecilikte yapılan değişikliğin başkalarını aldatabilecek nitelikte olması gerekir. Aldatma özelliği bulunmayan müdahale TCK 204 yerine şartlarına göre TCK 205 kapsamında değerlendirilebilir.

2. Elektronik Ortamdaki Her Veri TCK Anlamında Belge Değildir

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2018/6165 E., 2021/2805 K.

SGK sistemine elektronik ortamda girilen gerçeğe aykırı işe giriş bildirgesi somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirilmiş; bildirgenin TCK 204 ve TCK 207 anlamında sahtecilik suçunun maddi konusu olan belge niteliğini taşımadığı kabul edilmiştir.

3. Noter Tarafından Düzenlenen Belge TCK 204/3 Kapsamına Girebilir

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 06.06.2023, 2021/667 E., 2023/4856 K.

Noterde düzenlenen araç satış sözleşmesinin kanunen sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge niteliğinde olduğu belirtilerek TCK 204/3’ün değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

4. Açığa İmzada Yazılı Delil Önemlidir

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.12.2018, 2016/1347 E., 2018/634 K.

Açığa imzalı senedin taraflar arasındaki anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının ispatında yazılı delil kuralları önem taşır; somut olayda yalnızca tanık beyanına dayanılarak mahkûmiyet kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

5. Gerçek Alacağı İspat Amacı TCK 211 Kapsamında Tartışılmalıdır

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2021/7295 E., 2024/4876 K.

Gerçek bir alacak ilişkisi bulunmasına rağmen kaybolan senet yerine sahte imzayla yeni kambiyo senedi düzenlenmesi halinde TCK 211’deki yarı oranındaki indirimin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması bozma nedeni olarak değerlendirilmiştir.

6. Sahte Olduğunu Bildiği Parayı Muhafaza Etmek de TCK 197/1’i Oluşturabilir

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin uygulamasında, sahte olduğunu bildiği parayı koşulları dahilinde muhafaza eden kişinin eyleminin yalnızca “bilerek kabul etme” değil, TCK 197/1 kapsamındaki muhafaza etme seçimlik hareketini oluşturabileceği kabul edilmektedir.

7. Yasal Unsurlarını Taşıyan Bono Resmi Belge Hükmündedir

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 2017/28195 E., 2021/111 K.

Yasal unsurları bulunan bono TCK 210 gereğince resmi belge hükmünde olduğundan, bono üzerindeki sahtecilik TCK 207 yerine TCK 204 hükümleri kapsamında değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Sahte İmza Atmanın Cezası Nedir?

Tek başına “sahte imza” için tek bir ceza yoktur. İmzanın hangi belge üzerinde kullanıldığı belirleyicidir. Resmi belge üzerindeki sahte imza TCK 204, özel belge üzerindeki sahte imza TCK 207, geçerli bir bono veya çek üzerindeki sahte imza ise TCK 210 atfıyla TCK 204 kapsamında değerlendirilebilir.

Sahte Belge Kullanmak Suç mudur?

Sahte resmi belgeyi bilerek kullanmak TCK 204, sahte özel belgeyi sahte olduğunu bilerek kullanmak ise TCK 207 kapsamında suç oluşturabilir.

Sahte Senedi İcraya Koymak Suç mudur?

Senedin hukuki niteliğine ve olayın özelliklerine göre suç oluşturabilir. Yasal unsurlarını taşıyan bono TCK 210 gereği resmi belge hükmündedir. Ayrıca sahte senedin icra takibine konulması, belgenin kullanıldığının önemli göstergelerinden biridir.

Boş Senedi Sonradan Yüksek Bedelle Doldurmak Suç mudur?

Senet belirli bir amaçla ve rızayla boş veya kısmen boş olarak teslim edilmiş, daha sonra anlaşmaya aykırı biçimde doldurulmuşsa TCK 209/1 kapsamında açığa imzanın kötüye kullanılması gündeme gelebilir.

Sahtecilik Suçunda Zarar Şart mı?

Kural olarak sahtecilik suçları kamu güvenini koruduğundan somut maddi zarar her durumda zorunlu değildir. Ancak belgenin hukuken anlamlı ve aldatmaya elverişli olması önem taşır.

Fotokopi Üzerinde Sahtecilik Suçu Oluşur mu?

Her fotokopi otomatik olarak TCK anlamında belge kabul edilmez. Fotokopinin hukuki niteliği, onay durumu, belge olarak kullanılıp kullanılmadığı ve hukuki sonuç doğurmaya elverişliliği somut olayda değerlendirilmelidir.

Sahtecilik Suçunda Bilirkişi Raporu Yeterli midir?

İmza ve yazı aidiyeti gibi teknik konularda kriminal veya bilirkişi incelemesi önemlidir. Ancak belgenin aldatma yeteneğine sahip olup olmadığına ilişkin nihai hukuki değerlendirme mahkemeye aittir. Yargıtay uygulaması da bu yöndedir.

Sonuç

Parada, mühürde ve belgede sahtecilik suçlarında yalnızca belgenin veya paranın “sahte” olup olmadığına bakılması yeterli değildir. Failin kastı, belgenin hukuki niteliği, aldatma yeteneği, kullanılıp kullanılmadığı, belgenin resmi veya özel belge olması, kambiyo senedi niteliği, failin kamu görevlisi olup olmadığı ve gerçek bir hukuki ilişkinin belgelenmesi amacı ceza sorumluluğunu doğrudan etkileyebilir.

Özellikle sahte çek ve bono dosyalarında TCK 204–207–209–210 ayrımı, gerçek bir alacağın söz konusu olduğu uyuşmazlıklarda TCK 211, sahte belgenin dolandırıcılık gibi başka bir suçta kullanılması halinde ise TCK 212 ayrıca değerlendirilmelidir.

Yargıtay kararlarında da görüldüğü üzere sahtecilik dosyalarında belgenin aslının incelenmesi, imza ve yazı aidiyetinin bilimsel yöntemlerle belirlenmesi, aldatma yeteneğinin mahkemece tartışılması ve sanığın sahteciliği bildiğinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya konulması mahkûmiyet açısından büyük önem taşımaktadır.

Avukat İlker Kılıç Bursa Barosu