Popüler Etiketler
MOBESE Kayıtları Hukuka Uygun Delir mi?
MOBESE Kayıtları Hukuka Uygun Delir mi?
- Giriş
Türkiye’de MOBESE kameraları kamusal güvenlik amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak ceza yargılamasında bu görüntülerin delil değeri, CMK m.140’ta düzenlenen “teknik araçlarla izleme” tedbiri çerçevesinde özel kurallara bağlanmıştır. Bu kurallara uyulmadan yapılan izlemeler, hukuka aykırı delil niteliği taşır.
- MOBESE ,Teknik araçlarla izleme (CMK m.140): Amaç ve hukuki dayanak
Teknik izleme; belirli ağır suçlarda, başka suretle delil elde edilemediğinde ve somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunduğunda, şüpheli/sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetlerinin ve işyerinin teknik araçlarla izlenmesi ile ses/görüntü kaydı alınmasıdır. Tedbirin kanuni dayanağı CMK m.140’tır;
CMK m.140’a göre:
- Kararı kim verir? Hâkim verir; gecikmede sakınca varsa savcı verebilir ama 24 saat içinde hâkim onayına sunulur.
- Şartlar: Somut delillere dayalı kuvvetli şüphe, katalog suçlardan biri ve başka suretle delil elde edilememesi. Örnek katolog suçlar TCK’da kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, örgüt suçları gibi. Yönetmelik de m.18 ile maddedeki katalog suçlara atıf yapar ve örgüt faaliyeti çerçevesindeki bazı suçlarda da uygulanabileceğini belirtir
- Yer: Kamuya açık alan veya işyeri; konutta uygulanamaz.
- Azami 4 hafta için karar verilebilir; bir kez daha (toplamı 8 haftayı aşmamak üzere) uzatılabilir.
- Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlarda hâkim, birer haftayı geçmemek üzere müteaddit uzatma yapabilir .
MOBESE görüntülerinin sanığın hedef alınarak izlenmesi söz konusuysa, mutlaka teknik izleme kararı gerekir. Aksi hâlde elde edilen kayıtlar hukuka aykırı olur.
- Süre ve Denetim
- Karar en fazla 4 hafta için verilebilir, bir kez daha uzatılabilir (toplam 8 hafta).
- Örgüt suçlarında kısa aralıklarla müteaddit uzatma mümkündür.
- Kayıtlar yalnızca ilgili soruşturma/kovuşturmada kullanılabilir, aksi hâlde derhâl imha edilmelidir.
Diğer koruma tedbirlerinden ayrımı
- İletişimin denetlenmesi (CMK 135), gizli soruşturmacı (CMK 139) ve teknik izleme (CMK 140) farklı tedbirlerdir; biri için verilen karar, diğerinin yerine geçmez. Bu ayrım, Yargıtay ve AYM içtihatlarında özellikle vurgulanır.
- Yargıtay ve AYM
- Yargıtay 10. CD, 23.10.2023, E.2022/1846, K.2023/8954: MOBESE kameralarıyla sanığın izlenmesi için usulüne uygun teknik izleme kararı alınmadan elde edilen görüntüler hukuka aykırıdır ve hükme esas alınamaz.
- Yargıtay 10. CD: Gizli soruşturmacı kararı, teknik izleme yerine geçmez; ayrıca karar şarttır.
- AYM: Özel hayata saygı hakkı yönünden teknik izleme kararlarının ölçülülük testine tabi olduğunu vurgulamıştır.
- Değerlendirme
MOBESE görüntülerinin tesadüfen elde edilmesi ile sanığın özel olarak izlenmesi ayrılmalıdır:
- Kamu düzeni için sürekli çalışan MOBESE kayıtları genelde hukuka uygun kabul edilir.
- Ancak sanığın bilhassa MOBESE aracılığıyla takip edilmesi, CMK m.140 anlamında “teknik izleme”dir ve hâkim kararı olmadan elde edilen kayıtlar delil yasağına tabidir.
- Sonuç
MOBESE kayıtlarının ceza yargılamasında kullanılabilmesi için:
- Teknik araçlarla izleme kararı şarttır,
- Katalog suç ve kuvvetli şüphe bulunmalıdır,
- Usulüne uygun alınmayan kayıtlar “zehirli ağacın meyvesi” olarak kabul edilir ve hükme esas alınamaz.
Yargıtay’ın 2023 tarihli E.2022/1846, K.2023/8954 kararı, bu konuda uygulamaya yön veren güncel bir içtihat niteliğindedir.
Av .İLKER KILIÇ
GSM: 0 505 506 9381
