Evde Haciz Uygulaması: Hangi Eşyalar Haczedilebilir? Hangi Eşyalar Haczedilemez? (Yargıtay Kararları ile – 2025)

İcra takiplerinde en çok merak edilen konulardan biri “evde haciz işlemi sırasında hangi eşyaların haczedilip haczedilemeyeceği” meselesidir.
Bu konuda hem İcra ve İflas Kanunu (İİK) açık hükümler içerir hem de Yargıtay içtihatları haciz uygulamasını net şekilde sınırlandırır.

Bu makalede, güncel mevzuat ve Yargıtay kararları ışığında evde haciz uygulamasının tüm yönlerini inceleyeceğiz.

1. Evde Haciz Nedir? Nasıl Yapılır?

Evde haciz, borçlunun yerleşim yerinde bulunan mallarına icra müdürlüğü tarafından el konulması işlemidir.
İcra memuru yetkisini İİK m. 85, 88, 103 hükümlerinden alır.

📌 Evde haciz yapılabilmesi için gerekli şartlar:

• Borçluya ödeme emri tebliği yapılmış olmalıdır.
• Ödeme süresi geçmiştir.
• Borç ödenmemiştir veya itiraz kaldırılmıştır.
• Alacaklı haciz talebinde bulunmuştur.

Evde haciz işlemi icra memuru tarafından gerçekleştirilir; alacaklı ve avukatı hacze katılabilir ama haczi bizzat yapamaz.

2. Haczedilemeyecek Eşyalar (İİK m. 82 – Güncel Uygulama)

Kanun bazı eşyaları insani yaşam gerekçesi ile hacizden korumuştur.
Bunlar borçlunun “asgari yaşamına ve ailesinin varlığına” hizmet ettiği için haczedilemez.

📌 Haczedilemeyecek Eşyalar:

2.1 Borçlu ve ailesinin zorunlu yaşam eşyaları

• Yatak odası takımı (Yargıtay 12. HD, 2018/3456)
• Oturma grubu (koltuk–kanape–masa–sandalyeler)
• Bir adet buzdolabı, bir adet çamaşır makinesi, bir adet fırın
• Bir adet televizyon (Yargıtay 12. HD, 2017/11205)
• Halı, perde, battaniye gibi temel eşyalar

Yargıtay: Evde birden fazla televizyon varsa ikinci TV haczedilebilir.

2.2 Çocuklara ait temel eğitim eşyaları

• Ders masası
• Çalışma sandalyesi
• Temel eğitim araçları

2.3 Borçlu veya aile üyelerinin kişisel eşyaları

• Kıyafet, ayakkabı, kişisel bakım eşyaları
• Engelli bireylere ait tıbbi cihazlar (CPAP cihazı, tekerlekli sandalye vb.)

Bu eşyalar hiçbir şekilde haczedilemez.

3. Haczedilebilecek Eşyalar (Yargıtay’a Göre)

Bazı eşyalar zorunlu yaşam eşyası sayılmadığı için haczedilebilir.
Ancak Yargıtay makul yaşam standardına göre değerlendirme yapmaktadır.

📌 Haczedilebilen ev eşyaları:

• İkinci televizyon
• İkinci buzdolabı
• Değerli antika eşyalar
• Lüks çeyiz setleri
• Altın–ziynet eşyaları
• Profesyonel kamera, drone, fotoğraf makinesi
• PlayStation, Xbox gibi oyun cihazları
• Masaüstü ve ikinci laptop (Yargıtay uygulaması: iş için tek laptop bırakılır)

Kıymetli eşyalar özellikle hacze tabidir:

• Altınlar
• Dolar–euro–nakit para
• Koleksiyon eşyaları
• Elektronik ev aletleri (fazla olanlar)

4. Yargıtay Kararları ile Evde Haciz Sınırı (Emsal İçtihatlar)

📌 Yargıtay 12. Hukuk Dairesi –

“Borçlunun tek bir televizyonu haczedilemez; ikinci televizyon haczedilebilir.”

📌 Yargıtay 8. HD –

“Ailenin tek oturma grubu haczedilemez; koltuk takımı makul sayıdadır.”

📌 Yargıtay 12. HD –

“Borçlunun sosyal yaşamı için gerekli bilgisayar haczedilemez; ancak ikinci bilgisayar haczedilebilir.”

📌 Yargıtay 12. HD –

“Borçlunun kişisel eşyaları ve çocuklara ait temel eşyalar haczedilemez.”

5. Evde Haciz Sürecinde Borçlunun Hakları

Borçlu haciz sırasında şu haklara sahiptir:

✔ Tebligat ve bilgilendirilme hakkı

Memur haciz işlemini açıklamak zorundadır.

✔ Haczedilemezlik şikâyeti hakkı (İİK m. 16)

Haciz sırasında alınan eşyaların hacze uygun olmadığını düşünen borçlu 7 gün içinde şikâyet yoluna gidebilir.

✔ Eşyaların borçluya bırakılması talebi (Yedieminlik)

Borçlu eşyaları kendi üzerinde yediemin olarak bırakılmasını isteyebilir.

✔ Haciz sırasında avukat bulundurma hakkı

6. Evde Haciz Hangi Saatlerde Yapılır?

İcra müdürlüğü gece haczi yapamaz.

📌 Haciz saatleri:
Sabah 07.00 – Akşam 19.00 arası.

7. Sonuç ve Değerlendirme

Evde haciz uygulaması hem borçlunun yaşantısını korumak hem de alacaklının hakkını güvence altına almak amacıyla sıkı kurallara bağlanmıştır.
İİK m. 82 hükmü ve Yargıtay kararları, temel yaşam eşyalarının haczedilemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır.

Tek televizyon, oturma grubu, buzdolabı, çamaşır makinesi gibi temel eşyalar haczedilemezken; lüks, ikinci veya ticari amaçlı eşyalar haczedilebilir.

Bu nedenle haciz sırasında borçlu veya avukatı haczedilemezlik iddiasında bulunarak yasal yollara başvurabilir.

Avukat İlker Kılıç/Bursa

YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ – (17.04.2015)

Esas No: 2015/1100
Karar No: 2015/10128
Karar Tarihi: 17.04.2015

Konu:

Ev eşyalarının haczedilmezliği kuralı—Birden fazla olan veya yüksek değer taşıyan eşyaların istisnaen haczedilebileceği.

 Karar Metni:

Ev eşyalarının haczedilmesine ilişkin temel ilke, borçlunun ve ailesinin günlük yaşamını sürdürebilmesi için zorunlu nitelikteki eşyaların haczedilemeyeceğidir. Ancak aynı amaçla kullanılan bir eşyanın birden fazla bulunması durumunda bunlardan yalnızca biri korunur, diğerleri haciz kapsamına alınabilir. Bunun yanında, saklanması ve satılması kolay olan, talibi çok bulunan ve ekonomik değeri yüksek olan eşyalar için haczedilmezlik kuralının uygulanmayacağı açıktır.

Borçlunun yaşamını insan onuruna yakışır bir şekilde sürdürebilmesi ve sosyal konumunun asgari gereklerinin korunması amacıyla, zorunlu kullanım niteliği taşıyan ev eşyaları “lüzumlu eşya” olarak değerlendirilir. Bu tür eşyalar, değerleri olağan sınırlar içinde kaldığı sürece hacze konu edilemez. Ancak fahiş değerde olmaları hâlinde haczedilmezlik şikayetinin kabul edilmesi mümkün değildir.

Somut olayda, borçlu tarafından haczedilmezlik şikayetinin konusu yapılan eşyaların haciz tutanağında birden fazla olduğu ve değerli olduklarının açıkça belirtildiği görülmektedir. Bu tutanaktaki bilgilerin aksine yönelik herhangi bir iddia veya delil de sunulmamıştır. Bu nedenle söz konusu eşyalar yönünden haczedilmezlik iddiası hukuken korunamaz niteliktedir.

Dosyanın İncelenmesi:

Alacaklı tarafından kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatılan takip kesinleştikten sonra borçlunun evindeki menkul mallar haczedilmiştir. Borçlu, haciz zaptında yer alan bir adet 5+1 ses sistemi dışındaki televizyon, oturma grubu, yemek masası ve sekiz adet sandalye gibi eşyaların haczinin geçersiz olduğu iddiasıyla şikayette bulunmuştur. İlk derece mahkemesi, bu eşyaların borçlu evinde tek adet bulunduğunu ve başka aynı işlevi karşılayan eşyaların olmadığını belirterek hacizlerin kaldırılmasına karar vermiştir.

Ancak haciz zaptının incelenmesinde memurun, İİK m. 82/1-3 uyarınca aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kullandığı eşyalar içerisinden iki adet olanların ve değerli görülenlerin haczine başlandığını kaydettiği görülmektedir. Zaptın içeriğinde çok sayıda ev eşyasının haczedildiği, bazı eşyaların birden fazla adet olarak bulunduğunun belirtildiği açıktır.

İİK m. 82/1-3; kıymetli madenler, para, antika ve süs eşyaları gibi değerli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aile fertleri için gerekli ev eşyalarının haczedilemeyeceğini düzenlemektedir. Ancak aynı işlevde ikinci bir eşya bulunması hâlinde bunlardan birinin haczedilmesi mümkündür. Kanun koyucu bu düzenlemeyle hem temel hak ve özgürlüklerin korunmasını hem de ekonomik faydası olmayan haciz işlemlerinin önüne geçilmesini amaçlamıştır.

İİK m. 85/son hükmü gereğince icra memuru, haciz sırasında borçlu ve alacaklının menfaatlerini mümkün olduğunca dengelemekle yükümlüdür. Haciz işleminin amacı, alacağı tahsil etmektir; borçluya baskı kurmak veya özel hayatını zora sokmak değildir. Zira ev eşyalarının çoğu zaman muhafazası güç, satışa çıkarıldığında ise elde edilen bedel haciz ve masraf giderlerini dahi karşılamayan niteliktedir. Bu nedenle gereksiz ve ekonomik faydası olmayan hacizler hukuka aykırıdır.

Bu açıklamalar ışığında, ilk derece mahkemesinin tekil değerlendirme ile haczedilmezlik şikayetini kabul etmesi isabetsiz bulunmuştur. Zira zaptı düzenleyen memur eşyaların bir kısmının birden fazla olduğunu ve değerli olduklarını açıkça belirtmiş; bu tespitler de aksi ispatlanmadığı sürece geçerliliğini korumuştur.

HÜKÜM:

Alacaklının temyiz itirazları yerinde görüldüğünden, mahkeme kararının yukarıda açıklanan gerekçelerle İİK m. 366 ve HUMK m. 428 uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının talep hâlinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolunun açık olduğuna, 17.04.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ –

Esas No: 2013/32652
Karar No: 2013/39141
Karar Tarihi: 09.12.2013

Konu:

Lüzumlu eşya – lüks eşya ayrımı • Birden fazla eşyanın bulunması hâlinde haciz uygulaması • Ev eşyalarında haczedilmezlik kuralının sınırları

Karar Metni

Bir eşyanın haczedilip haczedilemeyeceği konusunda temel prensip, borçlunun ve aile bireylerinin günlük yaşamlarını sürdürebilmeleri için zorunlu nitelikte olan ev eşyalarının koruma altında bulunmasıdır. Ancak aynı işleve sahip eşyanın birden fazla bulunması durumunda, bunlardan yalnızca bir tanesi borçluya bırakılmalı; diğerleri hacze konu edilmelidir. Bu noktada, değerinin düşük olan eşyanın borçluda kalması, daha yüksek değerde olanın ise haczedilmesi gerekir.

Borçlu aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatılan takip kapsamında, borçlu 24.05.2013 tarihinde gerçekleştirilen haciz işlemine yönelik olarak, ev eşyalarının İİK m.82/3 uyarınca haczedilemeyeceği iddiasıyla şikâyette bulunmuştur.

6352 sayılı Kanun ile değiştirilen İİK m. 82/3 hükmüne göre; para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile üyeleri için gerekli olan ev eşyaları haczedilemez. Ancak aynı amaçla kullanılan eşyanın birden fazla olması hâlinde bunlardan birinin haczi mümkündür.

Kanun koyucu bu düzenleme ile; borçlu ile alacaklı arasındaki menfaat dengesini gözetmeyi, borçlunun insan onuruna uygun yaşam hakkını korumayı ve ekonomik açıdan hiçbir faydası olmayan, muhafazası zor ve çoğu zaman satışı mümkün olmayan ev eşyalarına yönelik hacizlerin önlenmesini amaçlamıştır.

İİK m. 85/son hükmü ise icra memuruna borçlu ile alacaklı arasında çıkar dengesini sağlama yükümlülüğü yüklemektedir. Bu nedenle haciz işlemi, borçluyu zor durumda bırakmak veya baskı altına almak amacıyla değil, yalnızca alacağın tahsiline hizmet etmek amacıyla yapılmalıdır. Nitekim uygulamada birçok ev eşyasının satışı çoğu zaman mümkün olamamakta; satılsa dahi elde edilen bedel haciz ve muhafaza masraflarını bile karşılamamaktadır. Bu nedenle gereksiz ve ekonomik yarar sağlamayan hacizler hukuka aykırı nitelik taşımaktadır.

Ev eşyalarına yönelik haczedilmezlik kuralı, kanunun açık lafzı ve gerekçesi gereği, diğer haczedilmezlik düzenlemelerine kıyasla daha geniş yorumlanmalıdır. Borçlunun sosyal statüsünün asgari düzeyde korunması, mütevazı bir yaşam standardını sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü ev eşyası “lüzumlu eşya” olarak kabul edilmelidir.

Somut olayın değerlendirilmesi

İlk derece mahkemesi, incelemeyi şikâyete konu olan 24.05.2013 tarihli haciz işlemi yerine, bu işlemden sonra yapılan 03.06.2013 tarihli haciz üzerinden yapmış ve kararını buna göre kurmuştur. Bu yaklaşım doğru değildir.

Şikâyete konu olan 24.05.2013 tarihli haciz tutanağında haczedilen eşyaların bir kısmının “ikinci adet” olduğu açıkça belirtilmiştir. Ayrıca tutanaktaki eşyaların bir bölümü lüzumlu ev eşyası niteliği taşımayıp, lüks veya yüksek değerli eşya niteliğindedir.

Bu nedenle, aynı cinsten eşyanın birden fazla bulunması hâlinde bunlardan değeri düşük olanın borçluya bırakılması, diğerinin ise haczedilmesi gerektiği açıktır. Mahkeme, değerlendirmesini yalnızca 24.05.2013 tarihli haciz işlemi üzerinden yapmalı; borçlunun temel ihtiyaçları için zorunlu olan eşyalar dışındaki lüks veya fazla sayıdaki eşyalar yönünden şikâyet talebini reddetmelidir.

Buna rağmen mahkeme, şikâyet dışı kalan 03.06.2013 tarihli haciz işlemi üzerinden hüküm kurarak eksik inceleme yapmış ve hatalı bir değerlendirme ile karar tesis etmiştir.

HÜKÜM:

Açıklanan nedenlerle, alacaklının temyiz itirazlarının kabulüne; mahkeme kararının yukarıdaki gerekçeler doğrultusunda İİK m. 366 ve HUMK m. 428 uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan harcın talep hâlinde iadesine; işbu kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolunun açık olduğuna 09.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verilmiştir.