Popüler Etiketler
Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Bu rehber, boşanma sürecine giren kişilerin en çok aradığı “Boşanma davası nasıl açılır?” sorusunu; anlaşmalı–çekişmeli boşanma ayrımı, yetkili/görevli mahkeme, dilekçe ve delil stratejisi, velayet–nafaka–mal paylaşımı, başlıklarını birlikte ele alarak yanıtlar. Evlilik birliğinin “temelinden sarsılması” (genel boşanma sebebi) ve anlaşmalı boşanma şartları , Türk Medeni Kanunu m.166 kapsamında düzenlenir.
Boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturulan yer mahkemesidir (TMK m.168). Dava açılınca hâkim; barınma, geçim, malların yönetimi ve çocuğun korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen, alabilir.(TMK m.169).
Boşanma, velayet ve aile hukukundan doğan birçok uyuşmazlık kural olarak ‘’Aile Mahkemelerinde’’ görülür; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde ise bu davalara ‘’Asliye Hukuk Mahkemesi’’ bakar .
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın stratejisi (delil, tanık, taleplerin kapsamı, mal rejimi analizi) dosyaya göre değişir.
Bursa’da boşanma davası açmayı düşünen kişiler açısından, yetkili aile mahkemesinin belirlenmesi, velayet ve nafaka taleplerinin doğru hazırlanması sürecin sonucunu doğrudan etkiler. Bu nedenle boşanma avukatı desteği ile dava stratejisinin en başta kurulması önemlidir.
Boşanma davası açmak için öncelikle Aile Mahkemesine hitaben dava dilekçesi hazırlanır.
Dilekçede mutlaka şunlar yer almalıdır:
- taraf bilgileri
- evlilik tarihi
- çocuk bilgileri
- boşanma sebebi
- olayların kronolojik açıklaması
- deliller
- talepler
Örnek talepler:
- boşanma
- velayet
- tedbir nafakası
- iştirak nafakası
- yoksulluk nafakası
- maddi manevi tazminat
- mal paylaşımı hakları
Bu hususlar HMK m.119 kapsamında zorunludur.
1-Anlaşmalı boşanma nedir?
Evlilik ‘’en az bir yıl’’ sürmüşse; eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği “temelinden sarsılmış” sayılır. Boşanma kararı için hâkimin tarafları ‘’ bizzat dinlemesi, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve mali sonuçlar ile çocukların durumu hakkında yapılan düzenlemeyi uygun bulması gerekir (TMK m.166/3).
2-Çekişmeli boşanma nedir?
Eşler boşanma iradesinde veya velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı*gibi sonuçlarda uzlaşamıyorsa uygulamada süreç “çekişmeli” yürür. Genel sebep olarak evlilik birliğinin sarsılması, TMK m.166/1’de yer alır.
3-Görevli ve yetkili mahkeme.
Boşanma davalarında görevli mahkeme çoğu durumda Aile Mahkemesi olup, aile mahkemesi kurulamayan yerlerde 4787 sayılı Kanun uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi*görevlendirilir.
Yetki bakımından TMK m.168 açık bir ölçüt getirir: eşlerden birinin yerleşim yeri veya son 6 ay birlikte oturulan yer mahkemesi. İkamet/son 6 ay birlikte oturma ölçütleri sağlanıyorsa davanın Bursa’da açılması mümkündür.
4-Boşanma davası açmadan önce iki kritik karar dosyanın kaderini belirler:
Anlaşmalı boşanma mı çekişmeli boşanma mı?
Hangi talepler aynı dosyada istenecek?
Çünkü hâkim, dava açılınca geçici önlemler de alabileceğinden (TMK m.169), taleplerin baştan doğru kurgulanması önemlidir.
5-Dava dilekçesi nasıl yazılır?
Dava dilekçesinin “olmazsa olmaz” unsurları HMK m.119’da sayılmıştır: mahkeme adı, taraf bilgileri, vakıaların açık özeti (numaralandırılarak), her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği, hukuki sebepler, talep sonucu ve imza.
Vakıaları, “Olay–tarih–delil” hiyerarşisiyle yazın:
“X tarihinde Y olayı gerçekleşti” → “Bunu Z delili ispatlar” biçimi, HMK m.119’daki “vakıa–delil eşleştirmesi” beklentisini karşılar.
6-Harç ve gider avansı, mahkeme masrafları
boşanma davası ücreti 2026
Masraflar şunlardan oluşur:
- başvuru harcı
- peşin harç
- gider avansı
- tebligat masrafı
- bilirkişi gideri
- avukatlık ücreti
Mahkeme harçları her yıl değiştiği için güncel tarife esas alınmalıdır.
Dava açarken, yargılama harçları ve her yıl yayımlanan gider avansı tarifesine göre belirlenen tutarın yatırılması gerekir (HMK m.120). Bu tutarlar yıldan yıla değişebileceğinden, miktar bilgisi belirtilmemiştir; güncel tutar adliye veznesi/online tahsilat ekranından kontrol edilmelidir.
7-Tebligat, cevap dilekçesi ve dosyanın ilerlemesi.
Dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edildikten sonra, davalının cevap dilekçesi verme süresi kural olarak iki haftadır. (HMK m.127). Süresinde cevap verilmemesi hâlinde davalı, vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128).
8-Velayet nasıl değerlendirilir?
“Boşanmada çocuk kime verilir?”
Mahkeme burada ebeveynlerden ziyade çocuğun üstün yararını esas alır.
Değerlendirilen hususlar:
- çocuğun yaşı
- eğitim düzeni
- sosyal çevresi
- ebeveynin ekonomik durumu
- yaşam koşulları
- psikolojik uygunluk
TMK m.182 bu konuda temel düzenlemedir.
Mahkeme boşanma kararı verirken; anne-babayı dinleyerek çocuğun kişisel ilişkisini düzenler. Velayet kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasındaki kişisel ilişkide çocuğun sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas alınır; ayrıca velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. (TMK m.182).
Velayet uyuşmazlıklarında yüksek yargı uygulaması, değerlendirmede ebeveyn tercihlerinden ziyade çocuğun üstün yararının esas alınması gerektiğini vurgular. Hukuk Genel Kurulu’nun velayetin değiştirilmesine ilişkin kararında; velayete dair uyuşmazlıklarda çocuğun yararının korunması ve çocuğun görüşünün uygun usulle alınması çerçevesi ayrıntılı şekilde tartışılır.
9-Nafaka türleri
Tedbir nafakası
Dava süresince geçici olarak bağlanır.
İştirak nafakası
Çocuk için ödenir.
Yoksulluk nafakası
Boşanma sonrası ekonomik olarak zor duruma düşecek eş için talep edilir.
Boşanma davası açılınca hâkim, yargılama boyunca gerekli geçici önlemleri re’sen alabilir; bu kapsam uygulamada tedbir nafakası kararları ile görünür hâle gelir (TMK m.169).
Boşanma sonrası yoksulluk nafakası*için temel çerçeve TMK m.175’tir: boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka; toptan veya irat biçiminde ödenebilir (TMK m.176).
10-Mal paylaşımı hangi rejime göre yapılır?
Eşler arasında kural olarak “edinilmiş mallara katılma” rejimi uygulanır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle başka bir rejim seçebilir (TMK m.202).
Edinilmiş mallara katılma rejiminin kapsamı ve edinilmiş malın çerçevesi TMK m.218–219’da açıklanır. Bu, mal paylaşımı davalarında “hangi mal edinilmiş – hangi mal kişisel?” tartışmasının temel dayanağıdır.
11-Mal rejimi ne zaman sona erer?
Boşanma sebebiyle evliliğin sona erdirilmesine karar verilen hâllerde, mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Bu nedenle mal rejimi hesabında “dava tarihi” kritik bir dönüm noktasıdır.
12-Artık değere katılma ve istisnai azaltma.
Kural olarak her eş (veya mirasçıları), diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur; alacaklar takas edilir (TMK m.236). Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde hâkim, kusurlu eşin pay oranını hakkaniyete uygun şekilde azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m.236/2).
Türk Medenî Kanunu yürürlüğe girmeden önce evlenmiş eşler bakımından, o tarihe kadar tabi oldukları mal rejimi devam eder; eşler yürürlük tarihinden başlayarak bir yıl içinde başka bir mal rejimi seçmezse, bu tarihten geçerli olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar (4722 sayılı Kanun m.10).
13-Delil serbestisi sınırsız değildir.
Tarafların ispat hakkı olmakla birlikte, hukuka aykırı elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m.189/2). Bu kural, özellikle ekran görüntüsü, ses kaydı, mesajlaşma içerikleri gibi “dijital delil” tartışmalarında belirleyicidir.
Hukuka aykırı delil tartışmaları, sadece davanın kaybedilmesine değil; kişisel veri/özel hayat ihlali gibi farklı hukuk alanlarında da risk doğurabilir. Bu nedenle delil stratejisi, somut olaya göre avukat değerlendirmesiyle planlanmalıdır.
14-Geçici önlemleri geç istemek
Boşanma davası açılınca hâkimin geçici önlemleri re’sen alabilmesi (TMK m.169), pratikte “barınma–geçim–çocuk” başlıklarının ilk aşamada doğru formüle edilmesini gerektirir. Talep gecikirse telafisi zor mağduriyetler doğabilir.
Avukat İlker Kılıç Bursa
