Popüler Etiketler

Akran Zorbalığı Ortaöğretim Kurumları

Ortaöğretim Kurumları Disiplin Yönetmeliği’ne göre akran zorbalığı oluşturan davranışlara uygulanabilecek disiplin cezaları

Okullarda meydana gelen akran zorbalığı vakaları, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (Disiplin Yönetmeliği) hükümleri uyarınca disiplin cezasıyla sonuçlanabilir. Nitekim 15 Kasım 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan bir yönetmelik değişikliği ile okullarda yaşanan akran zorbalığı olayları, disiplin cezası gerektiren fiiller arasına daha açık şekilde dâhil edilmiştir. Ortaöğretim disiplin mevzuatına göre öğrencilerin olumsuz davranışları, niteliğine ve ağırlığına göre dört ana kategoride disiplin cezasına tabidir:

Kınama: Öğrenciye, yapmış olduğu uygunsuz davranışın yanlış olduğunu belirten yazılı uyarı mahiyetinde bir cezadır. Kınama cezası, disiplin ceza skalasındaki en hafif yaptırımdır. Genellikle okulu veya çevreyi kirletmek, yalan söylemek, devamsızlık yapmak gibi nispeten hafif kusurlar için uygulanır. Tekrar eden küçük uygunsuzluklarda da önce kınama cezası verilebilir. (Not: Kınama cezası, 2017’de yapılan bir değişiklikle, isteğe bağlı olarak toplum hizmeti çalışması şeklinde de uygulatılabilir ve bu durumda e-Okul’a işlenmez.)
Okuldan kısa süreli uzaklaştırma (1–5 gün): Öğrencinin 1 ila 5 gün süreyle okuldan geçici olarak uzaklaştırılarak eğitim öğretim faaliyetlerine katılmamasını öngören cezadır. Akran zorbalığı vakalarının önemli bir kısmı bu ceza kapsamında değerlendirilmektedir. Disiplin yönetmeliğine göre, başkalarına hakaret etmek veya fiili şiddet uygulamak (kavga çıkarmak) gibi davranışlar 1–5 günlük uzaklaştırma cezasını gerektirir. Yani bir öğrenci arkadaşına ağır hakaret ettiğinde ya da onu tartakladığında, okul disiplin kurulu bu öğrenciye birkaç gün okuldan uzaklaştırma cezası verebilir. Bu süre içinde öğrenci okul binasına ve eklentilerine giremez, ders ve sınavlara katılamaz. (Not: Uzaklaştırma süresi devamsızlıktan sayılır ancak özürlü devamsızlık kapsamında değerlendirilir.)
Okul değiştirme cezası: Öğrencinin mevcut okulundan ilişiğinin kesilerek il içinde başka bir okula nakledilmesi şeklindeki yaptırımdır. Zorbalık eylemleri içinde nispeten ağır ve ciddi vakalar bu kapsamda değerlendirilir. Örneğin başka bir öğrenciye cinsel tacizde bulunmak, arkadaşına iftira atmak, zorla para veya eşya almak (haraç istemek) gibi fiiller disiplin yönetmeliğinde okul değiştirme cezasını gerektiren davranışlar arasında sayılmıştır. Benzer şekilde, arkadaşlarını suça teşvik etmek, bir gruba karşı tehlikeli tehdit ve baskı uygulamak gibi eylemler de bu düzeyde cezaya tabidir. Okul değiştirme cezası almış bir öğrencinin, cezası kesinleştikten sonra il/ilçe milli eğitim müdürlüğünce belirlenen başka bir okula ivedilikle nakli sağlanır. Cezalı öğrenci, ceza aldığı okula bir daha dönemez.
Örgün eğitim dışına çıkarma: En ağır disiplin cezasıdır. Öğrencinin örgün eğitim kurumlarından (gündüzlü veya yatılı okullardan) tamamen uzaklaştırılarak açıköğretim sistemine yönlendirilmesi anlamına gelir. Sadece istisnai ve çok vahim disiplin olaylarında uygulanır. Yönetmelikte, eğitim ortamında silahla saldırı düzenlemek, bir kimseye eziyet etmek veya işkence yapmak, cinsel istismar suçu oluşturacak fiiller işlemek, çete kurmak, adam kaçırmak, gasp yapmak gibi fiiller bu cezayı gerektiren davranışlar olarak sayılmıştır. Örneğin, okula kesici/delici alet getirip arkadaşını ciddi şekilde yaralayan bir öğrenci veya küçük yaştaki bir öğrenciye cinsel saldırıda bulunan bir lise öğrencisi, örgün eğitim dışına çıkarma cezasıyla cezalandırılabilir. Bu cezaya çarptırılan öğrenci, artık örgün eğitim veren hiçbir okula devam edemez; eğitimine devam etmek isterse Açık Öğretim Lisesi gibi yaygın eğitim kurumlarına kayıt yaptırmalıdır.

Yukarıdaki disiplin cezaları, öğrencinin fiilinin ağırlığına göre kademeli şekilde uygulanır. Aynı öğretim yılı içinde benzer bir disiplin fiilini tekrarlayan öğrenciye bir üst kademe ceza verilir, yani mükerrer zorbalık durumunda ceza bir derece ağırlaştırılır. Örneğin ilk seferinde 5 gün uzaklaştırma alan bir öğrenci, benzer bir eylemi o yıl tekrar ederse ikinci seferde doğrudan okul değiştirme cezasına çarptırılabilir. Cezaların belirlenmesinde disiplin kurulu, öğrencinin üstün yararı, psikolojik durumu, yaşı, olaya etki eden faktörler gibi hususları da göz önünde bulundurur. Özellikle çocuk hakları perspektifi gereği, ceza takdirinde gizlilik ilkesi, öğrencinin gelişimi ve eğitim hakkı dikkate alınmakta; gerekiyorsa rehberlik servisi raporları doğrultusunda disiplin cezası alan öğrenciye rehabilite edici uygulamalar da önerilmektedir.

Disiplin cezası verilen öğrencinin velisi, ceza kararını resmi tebligat yoluyla yazılı olarak alır ve ceza okul yönetimince e-Okul sistemine işlenir. Ancak disiplin cezası ebedi değildir: yönetmelik, olumlu davranış değişikliği gösteren öğrencilerin belli bir süre sonra disiplin cezasının silinmesi ve davranış puanlarının iade edilmesi imkânını tanımaktadır. Bu uygulama, zorbalık yapmış öğrencinin pişmanlık duyup kendini düzeltmesi hâlinde eğitim hayatına temiz bir sayfa ile devam etmesine fırsat vermeyi amaçlar. Sonuç olarak, Ortaöğretim Disiplin Yönetmeliği hem caydırıcı cezalar hem de eğitsel yaptırımlar içererek okullarda akran zorbalığı ile mücadele etmeyi hedeflemektedir.

Öğrencinin okul disiplin kuruluna sevki süreci ve yaptırımlar

Bir okulda akran zorbalığı olayı meydana geldiğinde, olayın disiplin soruşturması süreci belirli adımları izleyerek yürütülür. Ortaöğretim kurumlarında disiplin işlemleri, Okul Öğrenci Ödül ve Disiplin Kurulu tarafından karara bağlanır. Zorbalık yapan öğrencinin disiplin kuruluna sevk edilmesi ve yaptırım süreci genel hatlarıyla şu şekilde işlemektedir:

Olayın Bildirimi ve Kayda Alınması: Zorbalık vakası, öncelikle okul yönetiminin dikkatine sunulmalıdır. Mağdur öğrenci, velisi veya olaya tanık olan bir öğretmen, durumu okul idaresine yazılı şikâyet olarak bildirebilir. Disiplin Yönetmeliği’ne göre şikâyet ve başvuruların gerçek kişilerce yazılı yapılması gerekir; isimsiz veya imzasız ihbarlar işleme konulmaz. Bu nedenle, örneğin bir veli çocuğunun zorbalığa uğradığını öğrenirse, durumu bir dilekçe ile okul müdürlüğüne resmi olarak bildirmelidir. Benzer şekilde öğretmenler de okul içinde gözlemledikleri zorbalık vakalarını tutanak altına alarak idareye iletir. Olayın kayda geçmesi, disiplin sürecinin başlaması için ilk adımdır.
Ön İnceleme ve Geçici Önlem: Okul idaresi şikâyeti aldıktan sonra vakayla ilgili ön inceleme yapar. Bu aşamada tarafların ilk ifadeleri alınabilir, görgü tanığı öğrencilerin beyanları istenebilir. Eğer olay ciddi ise (örn. fiziksel şiddet içeren, tehlike arz eden bir durum) okul müdürü vakit kaybetmeden öğrenci hakkında geçici bir tedbir Yönetmelik, okul müdürüne, disiplin kuruluna sevk işlemi öncesinde veya sırasında, acele bir tedbir olarak 10 iş gününe kadar öğrenciyi geçici uzaklaştırma yetkisi vermektedir. Müdür, bu tedbiri ilçe millî eğitim müdürüne durumu bildirerek uygular ve öğrenciyi geçici süreyle okuldan uzaklaştırabilir. Örneğin, ağır bir kavga çıkaran veya arkadaşına bıçak çeken bir öğrenci, kurul kararı beklenmeden derhâl geçici olarak okuldan uzaklaştırılabilir. Bu süre zarfında öğrenci okul binasına alınmaz, diğer öğrencilerden uzak tutulur. Alınan tedbir, öğrencinin devamsızlık günlerine işlenmez, yani yok yazılmaz. Disiplin soruşturması en geç tedbir kararını izleyen 3 iş günü içinde başlatılır ve öğrenci disiplin kuruluna sevk edildikten sonra 10 iş günü içinde kurul kararı çıkmalıdır. Aksi takdirde, eğer 10 gün sonunda karar alınamazsa uygulanan geçici uzaklaştırma tedbiri kendiliğinden hükümsüz kalır. (Zorunlu hâllerde il/ilçe millî eğitim müdürünün onayıyla bu tedbir süresi en fazla iki kez uzatılabilir.) Bu aşamada okul, aynı zamanda olay çok ciddi ise adli mercilere de bildirim yaparak hukuki süreci başlatabilir; olayın savcılığa intikal etmesi disiplin soruşturmasını durdurmaz veya geciktirmez.
Disiplin Kurulu İncelemesi ve Karar: Okulun öğrenci ödül ve disiplin kurulu, ilgili müdür yardımcısı, öğretmen temsilcileri ve rehber öğretmen gibi üyelerden oluşur. Zorbalık yapan öğrenci hakkındaki iddialar kurulda görüşülür. Kurul, varsa olay tutanaklarını, tarafların yazılı savunmalarını ve tanık ifadelerini değerlendirir. Yönetmelik gereği ceza takdirinde öğrencinin üstün yararı, olayın oluş şartları, öğrencinin yaşı, psikolojik durumu, daha önce ceza alıp almadığı gibi pek çok faktör göz önünde bulundurulur. Gerekirse sınıf rehber öğretmeninin, diğer öğretmenlerin ve velinin görüşlerine başvurulabilir. Bu kapsamlı değerlendirme sonucunda kurul, eyleme uygun disiplin cezasına karar verir (yukarıda açıklanan kınama, uzaklaştırma, okul değiştirme veya örgün eğitim dışına çıkarma cezalarından biri).

Karar aşamasında, cezayı onaylama yetkisi cezanın türüne göre değişir. Kınama veya 1–5 gün uzaklaştırma cezaları okul disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra okul müdürünün onayıyla kesinleşir. Okul değiştirme cezası verilmişse, okul disiplin kurulunun kararı ilçe öğrenci disiplin kurulunun onayına sunulur; ilçe kurulunun onayıyla ceza kesinleşir. Örgün eğitim dışına çıkarma cezası ise en ağır yaptırım olduğundan, il öğrenci disiplin kurulunun (ildeki üst disiplin kurulunun) onayından sonra uygulanabilir hale gelir. Bu onay süreçleri, cezaların hakkaniyetli ve tutarlı olması için getirilmiştir. Disiplin kurulu kararı onaylandıktan sonra, okul yönetimi ceza kararını veliye resmi yazıyla tebliğ eder. Tebligat, 25/1/2012 tarihli Tebligat Kanunu Yönetmeliği hükümlerine uygun biçimde yapılır ve veliden alındı belgesi imzalatılarak dosyaya konulur. Cezanın türüne göre öğrencinin okul dosyasına işlenmesi ve e-Okul sistemine kayıt düşülmesi sağlanır.

Cezanın Uygulanması: Disiplin cezası kesinleştikten sonra derhâl uygulanır. Kısa süreli uzaklaştırma cezası alan öğrenci, ceza süresince okulda yapılan hiçbir eğitim etkinliğine, derse veya sınava katılamaz. Bu süre boyunca pansiyonda kalmasına (eğer yatılı ise) okul yönetimince izin verilmeyebilir, özellikle diğer öğrencilerin güvenliğini tehlikeye atacak durum varsa pansiyondan da uzaklaştırılır. Uzaklaştırma cezası alan öğrencinin kaçırdığı sınavlar varsa, okul yönetimi daha sonra telafi sınavları yapılmasını sağlar. Okul değiştirme cezası alan öğrencinin velisi, il/ilçe millî eğitim müdürlüğü tarafından bilgilendirilir ve uygun okul seçenekleri sunulur; en geç 5 iş günü içinde yeni okul belirlenerek öğrencinin nakli gerçekleştirilir. Öğrenci, ceza aldığı okula bir daha devam edemez. Nakil süreci tamamlanana kadar, öğrenci eski okuluna devam ettirilmez ve bu süre devamsızlıktan sayılmaz. Örgün eğitim dışına çıkarma cezası alan öğrenci ise açık öğretim kurumlarına yönlendirilir; yönetmelik gereği bu cezayı alan bir öğrenci, devam zorunluluğu olan gündüzlü okullara kaydolamaz. Genellikle Açıköğretim Lisesi gibi uzaktan eğitim veren kurumlara kaydı yapılır ve eğitimine orada devam eder. Bu şekilde, okul ortamından kalıcı olarak uzaklaştırılmış olur.
İtiraz ve Yargı Yolu: Disiplin cezası tebliğ edilen öğrencinin velisi (veya öğrenci 18 yaşını doldurmuş ise kendisi), karara karşı itiraz hakkına İtiraz, cezanın veliye tebliğ edilmesini izleyen 5 iş günü içinde yazılı olarak okul müdürlüğü aracılığıyla yapılır. Okul müdürlüğü, itiraz dilekçesini ve kendi görüşünü ekleyerek dosyayı ilgili üst disiplin kuruluna gönderir. İtirazlar, cezanın türüne göre farklı mercilerce incelenir: Kınama ve kısa süreli uzaklaştırma cezalarına yapılan itirazları ilçe öğrenci disiplin kurulu değerlendirir; okul değiştirme cezasına itirazı il öğrenci disiplin kurulu karara bağlar; örgün eğitim dışına çıkarma cezasına itiraz ise Bakanlık Disiplin Kurulu (üst disiplin kurulu) tarafından incelenir. Üst kurul, dosyayı inceleyip gerekirse tarafları dinleyerek nihai kararını verir. Yönetmeliğe göre, itiraz sonucu verilen karar kesindir, aynı konuda tekrar itiraz yolu yoktur. İtiraz süreci devam ederken, öğrenci hakkında verilen disiplin cezasının uygulanması ertelenebilir; özellikle okul değiştirme cezasında, itiraz sonuçlanıncaya kadar öğrenci eski okuluna devam ettirilmeyebilir ancak yeni okula nakil de yapılmaz, öğrencinin durumu idarenin takdirine göre geçici olarak belirlenir. Disiplin kurullarının kararlarına karşı yargı yolu da açıktır: Veli, idari işlemin iptali için idare mahkemesine dava açma hakkına sahiptir. Ancak genellikle, okul içi disiplin süreçleri hızlı sonuçlandığından ve öğrencinin yüksek yararı gözetildiğinden, yargıya taşınan vaka sayısı sınırlıdır.

Yukarıdaki süreç, okul ortamında adalet duygusunun tesis edilmesi ve benzer olayların tekrarının önlenmesi açısından büyük önem taşır. Disiplin kurulu, suç ile ceza arasında adil bir denge kurmaya çalışırken, aynı zamanda öğrencilerin eğitiminin aksamasını en aza indirmeye gayret eder. Zorbalık vakalarında hem mağdur hem fail öğrenci için rehberlik servisi devreye girer; mağdur öğrencinin korunması ve psikolojik desteği sağlanırken, fail öğrencinin de hatasını anlaması ve davranışlarını düzeltmesi için çalışmalar yapılır. Hatta yönetmelik, özel eğitim ihtiyacı olan veya zihinsel engeli bulunan öğrencilerin cezai sorumluluklarının ayrı değerlendirilmesini, bu durumdaki öğrencilere mümkünse disiplin cezası vermek yerine eğitsel tedbirler uygulanmasını öngörür. Bütün bu önlemler, okulda güvenli bir öğrenme ortamı yaratmayı ve tüm öğrencilerin haklarını korumayı hedefler.

Sonuç olarak, akran zorbalığı ortaöğretim kurumlarında disiplin ve hukuk boyutuyla ele alınması gereken ciddi bir meseledir. Öğrenciler, veliler ve öğretmenler zorbalığın ne olduğunu, nasıl anlaşılacağını ve böyle bir durumda hangi adımların atılması gerektiğini bilmelidir. Türk hukuku, çocukların birbirine zorbalık etmesini hoş gören bir yaklaşımda değildir; aksine, gerek cezai yaptırımlarla gerek okul içi disiplin önlemleriyle caydırıcı ve düzeltici bir çerçeve sunmaktadır. Okullarda sıfır tolerans ilkesiyle hareket edilmesi, küçük vakaların bile görmezden gelinmemesi önemlidir. Böylece hem mağdur çocuklar korunacak, hem de zorba davranışlar sergileyen çocuklar erken yaşta doğru yönlendirilerek toplumla barışık bireyler olmaları sağlanacaktır. Unutulmamalıdır ki sağlıklı ve güvenli bir okul iklimi, ancak tüm paydaşların (öğrenci, veli, öğretmen, yönetici) el birliğiyle zorbalığa karşı duyarlı ve kararlı duruş sergilemesiyle mümkündür.

Avukat İlker Kılıç Bursa

Ortaöğretim Kurumları Disiplin Yönetmeliği

Disiplin Disiplin cezaları

MADDE 163- (1) Öğrencilere, disiplin cezasını gerektiren davranış ve fiillerinin niteliklerine göre;

a) Kınama,
b) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma,
c) Okul değiştirme,

ç) Örgün eğitim dışına çıkarma cezalarından biri verilir. (Ek cümleler: RG-16/9/2017-30182) Ancak, kınama cezası Sayfa 81 / 106 yerine öğrenci ödül ve disiplin kurulunca Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği kapsamında belirlenen toplum hizmeti çalışmalarından biri de verilebilir. Bu durum e-Okul sistemine işlenmez.

(2) Disipline konu olan olaylar okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunda görüşülüp karara bağlandıktan sonra;

a) Kınama ve okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezaları okul müdürünün,
b) Okul değiştirme cezası, ilçe öğrenci disiplin kurulunun,
c) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası, il öğrenci disiplin kurulunun, onayından sonra uygulanır.

Disiplin cezasını gerektiren davranış ve fiiller

MADDE 164-

(1) Kınama cezasını gerektiren davranışlar ve fiiller şunlardır:

a) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Okulu, okul eşyasını ve çevresini kirletmek,
b) Yapması gereken görevleri yapmamak,
c) Kılık-kıyafete ilişkin mevzuat hükümlerine uymamak,

ç) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Tütün ve tütün mamullerini bulundurmak veya kullanmak,

d) Başkasına ait eşyayı izinsiz almak veya kullanmak,
e) Yalan söylemek,
f) (Değişik:RG-28/10/2016-29871) Okula geldiği hâlde özürsüz eğitim ve öğretim faaliyetlerine, törenlere, sosyal etkinliklere ve okul pansiyonlarında etüde katılmamak, geç katılmak veya bunlardan erken ayrılmak,
g) (Değişik:RG-28/10/2016-29871) Okul kütüphanesi, atölye, laboratuvar, pansiyon veya diğer bölümlerden aldığı kitap, araç-gereç ve malzemeyi, eksik vermek veya kötü kullanmak,

ğ) Kaba ve saygısız davranmak,

h) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Dersin ve ders dışı eğitim faaliyetlerinin akışını ve düzenini bozacak davranışlarda bulunmak,

ı) Kopya çekmek veya çekilmesine yardımcı olmak,

i) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Yatılı okullarda pansiyona geç gelmek,
j) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Müstehcen veya yasaklanmış araç, gereç ve dokümanları okula ve okula bağlı yerlere sokmak veya yanında bulundurmak,

k)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Kumar oynamaya yarayan araç-gereç ve doküman bulundurmak,

l) Bilişim araçlarını amacı dışında kullanmak,
m) Alınan sağlık ve güvenlik tedbirlerine uymamak.
n) (Ek:RG-1/7/2015-29403) (Değişik:RG-28/10/2016-29871) Ders saatleri içinde öğretmenin bilgisi ve kontrolü dışında bilişim araçlarını açık tutarak dersin akışını bozmak.

(2) (Değişik cümle:RG-1/7/2015-29403)

Okuldan 1-5 gün arasında kısa süreli uzaklaştırma cezasını gerektiren fiil ve davranışlar;

a) (Değişik:RG-28/10/2016-29871) Kişilere, arkadaşlarına, okul yöneticilerine, öğretmenlerine ve diğer çalışanlarına karşı okul içinde ve dışında sözle, davranışla veya sosyal medya üzerinden hakaret etmek, hakareti paylaşmak, yaymak veya başkalarını bu davranışa kışkırtmak,
b) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Pansiyonun düzenini bozmak, pansiyonu terk etmek, gece izinsiz dışarıda kalmak,
c) Kişileri veya grupları dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi ve dini inançlarına göre ayırmayı, kınamayı, kötülemeyi amaçlayan davranışlarda bulunmak veya ayrımcılığı körükleyici semboller taşımak, ç) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) İzinsiz gösteri, etkinlik ve toplantı düzenlemek, bu tür gösteri, etkinlik ve toplantılara katılmak, d) Her türlü ortamda kumar oynamak veya oynatmak,
e) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Okul kurallarının uygulanmasını ve öğrencilere verilen görevlerin yapılmasını engellemek,
f) Başkalarına hakaret etmek,
g) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Müstehcen veya yasaklanmış araç, gereç, doküman ve benzerlerini dağıtmak, duvarlara ve diğer yerlere asmak, yapıştırmak, yazmak; bu amaçlar için okul araç-gerecini ve eklentilerini kullanmak,

ğ) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Bilişim araçları veya sosyal medya yoluyla eğitim ve öğretim faaliyetlerine ve kişilere zarar vermek,

h) (Değişik:RG-28/10/2016-29871) Okula geldiği hâlde özürsüz eğitim ve öğretim faaliyetlerine, törenlere ve diğer sosyal etkinliklere katılmamayı, geç katılmayı veya erken ayrılmayı alışkanlık haline getirmek,

ı) Kavga etmek, başkalarına fiili şiddet uygulamak,

i) Okul binası, eklenti ve donanımlarına, arkadaşlarının araç-gerecine siyasi, ideolojik veya müstehcen amaçlı yazılar yazmak, resim veya semboller çizmek,
j) Toplu kopya çekmek veya çekilmesine yardımcı olmak,
k) Sarhoşluk veren zararlı maddeleri bulundurmak veya kullanmak.
l) (Ek:RG-1/7/2015-29403) (Değişik:RG-28/10/2016-29871) Millî ve manevi değerlere, genel ahlak ve adaba uygun olmayan tutum ve davranışlarda bulunmak.
m) (Ek:RG-16/9/2017-30182) Okul personelinin taşınır veya taşınmaz malına zarar vermek ve/veya malını tahrip etmek.

(3) Okul değiştirme cezasını gerektiren fiil ve davranışlar;

a) Türk Bayrağına, ülkeyi, milleti ve devleti temsil eden sembollere saygısızlık etmek,
b) Millî ve manevi değerleri söz, yazı, resim veya başka bir şekilde aşağılamak; bu değerlere küfür ve hakaret etmek,
c) Okul çalışanlarının görevlerini yapmalarına engel olmak,

ç) Hırsızlık yapmak, yaptırmak ve yapılmasına yardımcı olmak,

d) Okulla ilişkisi olmayan kişileri, okulda veya eklentilerinde barındırmak,
e) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Resmî belgelerde değişiklik yapmak; sahte belge düzenlemek ve kullanmak ve başkalarını yararlandırmak,
f) Okul sınırları içinde herhangi bir yeri, izinsiz olarak eğitim ve öğretim amaçları dışında kullanmak veya kullanılmasına yardımcı olmak,
g) Okula ait taşınır veya taşınmaz mallara zarar vermek, ğ) Ders, sınav, uygulama ve diğer faaliyetlerin yapılmasını engellemek veya arkadaşlarını bu eylemlere katılmaya kışkırtmak,
h) Eğitim ve öğretim ortamına yaralayıcı, öldürücü silah ve patlayıcı madde ile her türlü aletleri getirmek veya bunları bulundurmak,

ı) Zor kullanarak veya tehditle kopya çekmek veya çekilmesini sağlamak,

i) Bağımlılık yapan zararlı maddeleri bulundurmak veya kullanmak,
j) Yerine başkasını sınava sokmak, başkasının yerine sınava girmek,
k) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Eğitim ve öğretim ortamında; siyasi ve ideolojik amaçlı eylem düzenlemek, başkalarını bu gibi eylemler düzenlemeye kışkırtmak, düzenlenmiş eylemlere katılmak,
l) Siyasi partilere, bu partilere bağlı yan kuruluşlara, derneklere, sendikalara ve benzeri kuruluşlara üye olmak, üye kaydetmek, para toplamak ve bağışta bulunmaya zorlamak,
m) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Bilişim araçları veya sosyal medya yoluyla eğitim ve öğretimi engellemek, kişilere ağır derecede maddi ve manevi zarar vermek,
n) İzin almadan okulla ilgili; bilgi vermek, basın toplantısı yapmak, bildiri yayınlamak ve dağıtmak, faaliyet tertip etmek veya bu kapsamdaki faaliyetlerde etkin rol almak,
o) Bir kimseyi ya da grubu suç sayılan bir eylemi yapmaya, böyle eylemlere katılmaya, yalan bildirimde bulunmaya veya suçu yüklenmeye zorlamak,

ö) Zor kullanarak başkasına ait mal ve eşyaya el koymak, başkalarını bu işleri yapmaya zorlamak,

p) (Ek:RG-1/7/2015-29403) Genel ahlak ve adaba uygun olmayan, yanlış algı oluşturabilecek tutum ve davranışları alışkanlık hâline getirmek,
r) (Ek:RG-1/7/2015-29403) Kişilere, arkadaşlarına ve okul çalışanlarına; söz ve davranışlarla sarkıntılık yapmak, iftira etmek, başkalarını bu davranışlara kışkırtmak veya zorlamak, yapılan bu fiilleri sosyal medya yoluyla paylaşmak, yaymak,
s) (Ek:RG-1/7/2015-29403) Pansiyon düzenini bozmayı, pansiyonu terk etmeyi ve gece izinsiz dışarıda kalmayı alışkanlık hâline getirmek,

ş) (Ek:RG-16/9/2017-30182) Kesici, delici, yaralayıcı ve benzeri aletlerle kendine zarar vermek.

(4) Örgün eğitim dışına çıkarma cezasını gerektiren davranışlar;

a) Türk Bayrağına, ülkeyi, milleti ve devleti temsil eden sembollere hakaret etmek,
b) Türkiye Cumhuriyeti’nin devleti ve milletiyle bölünmez bütünlüğü ilkesine ve Türkiye Cumhuriyetinin insan haklarına ve Anayasanın başlangıcında belirtilen temel ilkelere dayalı millî, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti niteliklerine aykırı miting, forum, direniş, yürüyüş, boykot ve işgal gibi ferdi veya toplu eylemler düzenlemek; düzenlenmesini kışkırtmak ve düzenlenmiş bu gibi eylemlere etkin olarak katılmak veya katılmaya zorlamak,
c) Kişileri veya grupları; dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi ve dini inançlarına göre ayırmayı, kınamayı, kötülemeyi amaçlayan bölücü ve yıkıcı toplu eylemler düzenlemek, katılmak, bu eylemlerin organizasyonunda yer almak,

ç) Kurul ve komisyonların çalışmasını tehdit veya zor kullanarak engellemek,

d) Bağımlılık yapan zararlı maddelerin ticaretini yapmak,
e) Okul ve eklentilerinde güvenlik güçlerince aranan kişileri saklamak ve barındırmak,
f) Eğitim ve öğretim ortamını işgal etmek,
g) Okul içinde ve dışında tek veya toplu hâlde okulun yönetici, öğretmen, eğitici personel, memur ve diğer personeline karşı saldırıda bulunmak, bu gibi hareketleri düzenlemek veya kışkırtmak,

ğ) Okul çalışanlarının görevlerini yapmalarına engel olmak için fiili saldırıda bulunmak ve başkalarını bu yöndeki eylemlere kışkırtmak,

h) Okulun taşınır veya taşınmaz mallarını kasıtlı olarak tahrip etmek,

ı) Yaralayıcı, öldürücü her türlü alet, silah, patlayıcı maddeleri kullanmak suretiyle bir kimseyi yaralamaya teşebbüs etmek, yaralamak, öldürmek, maddi veya manevi zarara yol açmak,

i) Kişi veya kişilere her ne sebeple olursa olsun eziyet etmek; işkence yapmak veya yaptırmak, cinsel istismar ve bu konuda kanunların suç saydığı fiilleri işlemek,
j) Çete kurmak, çetede yer almak, yol kesmek, adam kaçırmak; kapkaç ve gasp yapmak, fidye ve haraç almak,
k) Yasa dışı örgütlerin ve kuruluşların, siyasi ve ideolojik görüşleri doğrultusunda propaganda yapmak, eylem düzenlemek, başkalarını bu gibi eylemleri düzenlemeye kışkırtmak, düzenlenmiş eylemlere etkin biçimde katılmak, bu kuruluşlara üye olmak, üye kaydetmek; para toplamak ve bağışta bulunmaya zorlamak,

l)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Bilişim araçları veya sosyal medya yoluyla; bölücü, yıkıcı, ahlak dışı ve şiddeti özendiren sesli, sözlü, yazılı ve görüntülü içerikler oluşturmak, bunları çoğaltmak, yaymak ve ticaretini yapmak.

(5) Yukarıda belirtilenlerin dışında ve disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hâllere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara suça uygun cezalar verilir.

Pansiyon, başka okul veya işletmedeki disiplin olayları

MADDE 165-

(1) (Değişik:RG-16/9/2017-30182) Öğrencinin kayıtlı olduğu okul dışında; kaldığı pansiyonda, ders, kurs veya telafi eğitimi aldığı okullarda, disiplin olaylarına karışmaları hâlinde, olayın meydana geldiği okul tarafından; öğrencinin kayıtlı olduğu okuldan168 inci madde kapsamında gerekli bilgi, belge ve görüşler alınarak gerekli araştırma/inceleme/soruşturma yapılır ve karar verilir. Olayla ilgili tanzim edilen dosya, gereği için öğrencinin kayıtlı olduğu okula gönderilir.

(2)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Staj çalışması veya meslek eğitimi görülen işletmelerde öğrencinin karıştığı disiplin olayları, kayıtlı bulunduğu okula bildirilir. Olay, okul müdürlüğünce araştırılarak/incelenerek/ soruşturularak sonuçlandırılır.

(3) (Değişik:RG-1/9/2018- 30522) Araştırma/inceleme/soruşturma süreci, ilgili okulların öğrenci ödül ve disiplin kurullarının işbirliği içerisinde yürütülür. Öğrencinin kayıtlı olduğu okulun öğrenci ödül ve disiplin kurulu başkanı veya işletme yetkilisi, görüşlerine başvurulmak üzere olayla ilgili öğrenci ödül ve disiplin kurulu toplantısına katılır. Öğrencinin kayıtlı olduğu okulun öğrenci ödül ve disiplin kurulu başkanı karar için oy kullanır, ancak işletme yetkilisi oy kullanamaz.

(4)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Öğrencinin kayıtlı bulunduğu okulda disiplin olaylarına karışması ve buna ilişkin araştırma/inceleme/soruşturma sürdürülürken bir başka okula nakledilmesi durumunda, işlemi başlatan okul, araştırma/inceleme/soruşturmayı tamamlar ve dosyayı yeni okuluna gönderir. Yeni okulu aracılığıyla posta, e-Posta ve/veya diğer iletişim araçlarıyla tebligat yapılarak öğrenciye ceza uygulanır ve dosyasına işlenir. Ceza alan öğrenciyle ilgili karara itiraz, davranış puanının iade edilmesi ve cezanın dosyadan silinmesi gibi işlemler yeni okulu tarafından gerçekleştirilir. Cezaya neden olan davranış ve fiilin tekrarlanması

MADDE 166- (Değişik:RG-16/9/2017-30182)

(1) Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya davranışın bir öğretim yılı içerisinde tekrarında veya aynı cezayı gerektiren farklı bir fiil veya davranışın gerçekleşmesinde bir derece ağır ceza uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Uygulama ile İlgili Esaslar ve Ceza Takdirinde Dikkat Edilecek Hususlar

Uygulama ile ilgili esaslar

MADDE 167-

(1) Şikâyetler, gerçek ve/veya tüzel kişilerce okul müdürlüğüne yazılı olarak bildirilir. İsimsiz ve imzasız başvurular işleme alınmaz.

(2)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Araştırma/inceleme/soruşturmayı gerektiren ve doğrudan okul yönetimine duyurulan veya bildirilen şikâyetler, yazılı olarak ilgililere zamanında iletilir. Ceza takdirinde dikkat edilecek hususlar

MADDE 168-

(1) Disiplin cezaları takdir edilirken;

a) Öğrencinin 18 yaşına kadar çocuk olduğu,
b) Öğrencinin üstün yararı,

c)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Gizlilik ilkesi,

ç)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Sınıf rehber öğretmeni, gerektiğinde diğer öğretmenler ve öğrenci velisinin görüşleri,

d) Öğrencinin ailesi ve çevresiyle ilgili bilgiler,
e) Öğrencinin kişisel özellikleri ve psikolojik durumu,
f) Fiil ve davranışın hangi şartlar altında yapıldığı, öğrenciyi tahrik unsurlar, g) Öğrencinin yaşı ve cinsiyeti,

ğ) Öğrencinin derslerdeki ilgi ve başarısı,

h) Öğrencinin daha önce ceza alıp almadığı, hususları göz önünde bulundurulur.

(2) Olayın mahkemeye intikal etmesi disiplin cezasının uygulanmasını engellemez.

(3) Öğrencinin daha önce ceza almamış olması, derslerinde başarılı olması vedavranışlarının olumlu olması durumunda rehberlik servisinin görüşü de alınarak bir alt ceza verilebilir.

(4) (Ek:RG-1/7/2015-29403) (Değişik:RG-16/9/2017-30182) Ceza gerektiren davranış ve fiillerde bulunan öğrenciler, okul rehberlik servisinin veya rehberlik ve araştırma merkezi tarafından düzenlenen rapor ile okul yönetiminin kararına bağlı olarak rehabilite edici uygulamalara tabi tutulur.

(5) (Ek:RG-28/10/2016-29871) (Değişik:RG-16/9/2017-30182) Özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerden zihinsel yetersizliğe ya da otizme sahip öğrencilerin yaptırım gerektiren davranış ve fiilleri gerçekleştirmesi halinde disiplin cezası uygulanmaz. Bu tür davranışlarda bulunan öğrenciler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Geliştirme Birimi gerekli tedbirleri alır. Ancak görme, işitme ve ortopedik yetersizliği olan öğrencilere ise yetersizliği olmayan öğrencilere uygulanan hükümler uygulanır.

Disiplin cezaları ile ilgili onay, itiraz ve tebliğ

MADDE 169-

(1) Onay yetkisi okul müdüründe bulunanların dışındaki disiplin cezalarının onaylanmasıyla itiraza ilişkin dosya ve yazılar millî eğitim müdürlükleri aracılığıyla ilgili disiplin kurullarına gönderilir.

(2) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunda görüşülüp karara bağlanan disiplin cezalarından;

a) Kınama ve okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezaları okul müdürünün,
b) Okul değiştirme cezası, ilçe öğrenci disiplin kurulunun,
c) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası, il öğrenci disiplin kurulunun onayından sonra uygulanır.

(3) Cezalara itiraz; cezanın tebliğini izleyen beş iş günü içinde okul müdürü, 18 yaşını tamamlamış öğrenci veya öğrenci velisi tarafından okul müdürlüğü kanalıyla yapılır. Okul müdürlüğü, yazılı başvuruyu ve itiraz gerekçeleri hakkındaki görüşlerini, gerekli belgelerle birlikte başvurunun yapıldığı tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde itirazı değerlendirmeye yetkili disiplin kuruluna sevk etmek üzere gönderir.

a) Kınama ve okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezalarına itiraz ilçe öğrenci disiplin kurulunca,
b) Okul değiştirme cezasına itiraz il öğrenci disiplin kurulunca,
c) Örgün eğitim dışına çıkarma cezasına itiraz üst disiplin kurulunca değerlendirerek sonuçlandırır.

(4) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Kararı onayan kurul aynı karara yönelik itirazları görüşemez, itirazlar bir üst kurulda görüşülerek karara bağlanır. İtiraz sonucu verilen karar kesin olup yeniden itiraz edilemez.

(5) Bütün cezalar, velilere 25/1/2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak bildirilir ve tebellüğ belgesi disiplin dosyasında saklanır.

(6) (Değişik:RG-1/9/2018- 30522) Okul değiştirme cezası kesinleşen öğrencinin diğer okula nakil işlemi gerçekleştirilinceye kadar geçen sürede öğrenci okula devam ettirilmez ve bu süre devamsızlıktan sayılmaz.

Davranış puanının indirilmesi

MADDE 170-

(1) Her ders yılı başında öğrencilerin davranış puanı 100’dür.

(2) Ceza alan öğrencilerin davranış puanlarından;

a) Kınama cezası için 10,
b) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezası için 20,
c) Okul değiştirme cezası için 40,

ç) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası için 80 puan indirilir.

MADDE 171-

(1) Öğrencilerin aldıkları cezalar, e-Okul sistemine işlenir.

(2) (Değişik:RG-28/10/2016-29871) Ceza alan ve davranış puanı indirilmiş olan ancak davranışları olumlu yönde değişen, iyi hâlleri görülen ve olumsuz davranışları tekrarlamayan öğrencilerin durumları, okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunca daha sonraki dönemde/dönemlerde, son sınıf öğrencileri ise ders yılı sonunda değerlendirilir. Cezalarının kaldırılması ve davranış puanlarının iadesi öngörülen öğrenciler öğretmenler kuruluna sunulur. Öğretmenler kurulunca cezası kaldırılan ve davranış puanı iade edilen öğrencilerin yeni durumları e-Okul sistemine işlenir.

(3) Davranış puanı iade edilen ve disiplin cezası kaldırılan öğrencinin disiplin durumuna ilişkin bilgi istendiğinde, öğrencinin disiplin cezası bulunmadığı bildirilir.

(4)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu belgeleri ve araştırma/inceleme/soruşturma dosyası ilgili mevzuat hükümlerince saklanır.

(5) Ödül ve disiplin işlemlerine ait veriler; Bakanlığın ilgili birimlerince e-Okul sistemi üzerinden alınır.

Cezaların uygulanması

MADDE 172-

(1) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezası alan öğrenciler;

a) (Değişik:RG-16/9/2017-30182) Okulun açık olduğu sürede bir günden beş güne kadar okul binası, eklentileri ve işletmelerde yapılan her türlü eğitim ve öğretim etkinlikleri, sınav ile staj çalışmalarına katılamazlar. (Değişik:RG-1/9/2018- 30522) Bu süre özürlü devamsızlıktan sayılır.
b) Pansiyonlu okullardaki yatılı öğrencilerin, pansiyonda kalmasına izin verilebilir. Ancak diğer öğrencilerin huzur ve güvenini olumsuz etkileyecek öğrencilerin pansiyonda kalmalarına izin verilmez.
c) Öğrencilerin ulusal ya da uluslararası etkinliklere katılıp katılmayacaklarına okul yönetimince karar verilir.

(2) Okul değiştirme cezası alan öğrenciler;

a) (Değişik:RG-1/9/2018- 30522)Millî eğitim müdürlüklerince öğrenci velisi bilgilendirilerek okul türleri ve bu Yönetmeliğin nakille ilgili hükümleri göz önünde bulundurularak uygun okullara 5 iş günü içerisinde tercih yapılması sağlanır. Velisi tarafından tercih yapılmayan öğrencinin nakli ilgili öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonunca resen gerçekleştirilir. Aynı ilde öğrencinin devam edebileceği programın bulunmaması hâlinde Bakanlığın ilgili birimiyle işbirliği yapılarak gerekli tedbirler alınır.
b) (Değişik:RG-16/9/2017-30182) Parasız yatılı öğrencilerin nakilleri, Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliği ve bu Yönetmeliğin nakille ilgili hükümlerine göre uygun okullara yapılır.

c)(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Okul değiştirme cezası alan öğrenciler, ceza aldıkları okula dönemezler,

ç) Öğrencinin kayıtlı olduğu okul dışında; kaldığı pansiyonda, ders, kurs veya telafi eğitimi aldığı okullarda, disiplin olaylarına karışıp bir başka okula nakledilen öğrencilerden; naklen geldiği okul tarafından okul değiştirme cezası verilenlere yeniden okul değişikliği yaptırılmaz ve nakil durumları, aldıkları cezayla ilişkilendirilerek kayıtlarda belirtilir. Süresi içinde itirazda bulunulması hâlinde, itiraza ilişkin karar verilinceye kadar ceza uygulanmaz.

(3) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası alan öğrenciler;

a) Akşam liseleri dışında devam zorunluluğu olan okullara kayıt yaptıramaz.
b) (Değişik:RG-16/9/2017-30182) Açık Öğretim Lisesi, Mesleki Açık Öğretim Lisesi veya Açık Öğretim İmam Hatip Lisesine gönderilir. Ceza alan veya hakkında tedbir kararı verilen öğrencilerin sınavları

MADDE 173 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-16/9/2017-30182)

(1) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezası alan ya da hakkında verilen tedbir kararı doğrultusunda okuldan geçici olarak uzaklaştırılan öğrencilerin, bu sürede katılamadıklarısınavların yerine, okul yönetimlerince belirlenen tarihlerde sınavlara alınmaları sağlanır.

Zararın ödetilmesi

MADDE 174-

(1) Takdir edilen disiplin cezasının yanında okul ve kişi mallarına verilen zararlar, zarara yol açan öğrencilerin velilerine ödettirilir.

(2) Zararın ödenmesinde zorluk çıkaran veliler hakkında, 27/9/2006 tarihli ve 2006/11058 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre işlem yapılır.

Tedbir kararı

MADDE 175-

(1) Müdür, disiplin olaylarında öğrenciyi bir taraftan okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sevk etmekle birlikte, gerektiğinde kurula sevkten önce veya sonra, kovuşturmanın tamamlanmasını ve sonucunu beklemeden acele bir tedbir olmak üzere on iş gününü geçmemek kaydıyla millî eğitim müdürünü bilgilendirerek uygun göreceği süre kadar geçici olarak okuldan uzaklaştırabilir. Bu durumdaki öğrenciler, ders ve sınavlarla diğer etkinliklere alınmazlar. Hakkında tedbir kararı verilen öğrencinin okuldan uzaklaştırıldığı süre devamsızlıktan sayılmaz.

(2) Tedbir kararının alınmasını izleyen en geç üç iş günü içinde disiplin işlemine başlanır ve okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sevkinden itibaren en geç on iş günü içinde durumu karara bağlanır. Aksi takdirde alınan tedbir kararı, kendiliğinden kalkmış sayılır. Haklı ve zorlayıcı sebeplerin devamı hâlinde millî eğitim müdürünün onayına bağlı olarak tedbir kararı, iki kez daha uzatılabilir.

(3) Yönetim tedbiri süresince disiplin işlemi sonuçlanmamışsa; öğrencinin okula devam edip etmeyeceği, pansiyondan yararlanıp yararlanmayacağı hususu ayrıca mahalli mülki idare amirinin onayıyla belirlenir.

(4) Öğrencilerin neden olduğu olağanüstü durumlar karşısında müdür, tedbir olmak üzere okul ve pansiyonların eklentileriyle birlikte en çok beş iş günü eğitim ve öğretime kapatılması gerektiğini millî eğitim müdürlüğüne teklif edebilir.

Yazar & Hukuki Danışman

Av. İlker Kılıç

Avukat · Fiil Hukuk Bürosu Kurucusu

Fiil Hukuk Bürosu kurucusu Av. İlker Kılıç; iş hukuku, icra iflas hukuku, gayrimenkul hukuku ve aile hukuku alanlarında Bursa'da müvekkillerine etkin ve güvenilir hukuki destek sunmaktadır.

Av. İlker Kılıç Hakkında