Popüler Etiketler
Usta Öğretici Çalışanların Kıdem , İhbar Tazminatı , İşçi Alacakları Görevli Mahkeme İş Mahkemesi midir?
Usta Öğretici Alacaklarında Görevli Mahkeme: İş Mahkemeleridir.
- Giriş
Türkiye’de Halk Eğitim Merkezlerinde “usta öğretici” statüsünde görev yapan kişiler, çoğu zaman 657 sayılı Kanun’un 89. maddesi çerçevesinde ek ders ücretiyle görevlendirilmekte olup, uzun yıllar fiilen çalıştıkları halde kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti ve ilave tediye gibi işçilik alacakları bakımından hak talebinde bulunmaktadır.
Bu noktada uygulamada en önemli tartışma şudur:
Usta öğretici ile idare arasındaki ilişki “statü hukuku” ilişkisi midir, yoksa “özel hukuk / iş ilişkisi” midir?
Bu soruya verilen cevap, görevli yargı yerini doğrudan belirlemektedir.
03.02.2025 tarihli Uyuşmazlık Mahkemesi kararı ile bu tartışma önemli ölçüde açıklığa kavuşturulmuştur. Karara göre, usta öğretici alacaklarının niteliği dikkate alındığında uyuşmazlığın çözümünde adli yargı (İş Mahkemeleri) görevlidir.
- Somut Uyuşmazlığın Konusu
Davacı, Halk Eğitim Merkezi’nde 1994–2023 yılları arasında usta öğretici olarak çalıştığını, emeklilik sebebiyle görev sonlanınca;
- kıdem tazminatı
- yıllık izin ücreti
- ilave tediye alacağı ödemelerinin yapılmadığını ileri sürerek alacak davası açmıştır.
İlk derece mahkemesi, ilişkiyi statü hukuku kapsamında değerlendirerek “idari yargı görevli” demiş, ancak idare mahkemesi aksine görüş bildirerek dosya Uyuşmazlık Mahkemesine taşınmıştır.
- Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Değerlendirmesi
Mahkeme;
- Usta öğreticinin idare tarafından görevlendirilmiş olmasının
tek başına statü ilişkisi doğurmadığını, - Taraflar arasında hizmet (iş) ilişkisi niteliğinde bir fiili çalışma ilişkisi bulunduğunu,
- Talep edilen alacakların ise İş Kanunu kaynaklı işçilik alacağı niteliğinde olduğunu
vurgulamıştır.
Bu nedenle uyuşmazlığın;
“özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmesi gereken bir işçilik alacağı davası” olduğu kabul edilmiştir.
Sonuç olarak:
Görevli yargı yeri — Adli Yargı (İş Mahkemeleri)
Görevsizlik kararı kaldırılmıştır.
- Kararın Hukuki Dayanakları
Karar değerlendirilirken özellikle şu düzenlemelere atıf yapılmıştır:
- 4857 sayılı İş Kanunu
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5
- İşçilik alacaklarına ilişkin hükümler
- Hizmet ilişkisi – iş sözleşmesi ayrımı
Mahkeme, usta öğreticinin sosyal güvenlik yönünden SIGORTALI görülmesinin,
iş sözleşmesi bulunmadığı anlamına gelmeyeceğini, aksine fiili çalışmanın ve alacak taleplerinin niteliğinin belirleyici olduğunu vurgulamıştır.
- Uygulama Açısından Kararın Önemi
Bu karar ile birlikte;
✔ Usta öğretici alacakları kural olarak İş Mahkemesinde görülür
- kıdem tazminatı
- yıllık izin ücreti
- ilave tediye
- ücret / fark ücret
- fazla çalışma ücreti gibi talepler, işçilik alacağı olarak değerlendirilir.
✔ Arabuluculuk dava şartı uygulanacaktır
7036 sayılı Kanun gereği;
Usta öğretici alacak davalarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur.
✔ İdari yargıya gidilmesi halinde görevsizlik riski doğar
Bu karar, uygulamada yaşanan;
- idari yargı → adli yargı
- adli yargı → idari yargı şeklindeki görevsizlik süreçlerinin önüne geçmeyi amaçlamaktadır.
- Usta Öğreticiler Açısından Pratik Sonuçlar
Karara göre usta öğreticiler;
- emeklilik
- sözleşme feshi
- görevin sona ermesi durumlarında aşağıdaki alacakları talep edebilir:
- kıdem tazminatı
- kullanılmayan izin ücreti
- ilave tediye
- varsa diğer işçilik alacakları
Bu talepler için başvuru yolu:
1️.Arabuluculuk
2️.Anlaşma olmazsa İş Mahkemesinde dava şeklindedir.
- Sonuç ve Değerlendirme
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 03.02.2025 tarihli kararı ile;
Usta öğreticilerin talep ettiği kıdem tazminatı, izin ücreti, ilave tediye gibi alacakların İş Kanunu’ndan kaynaklandığı ve bu nedenle uyuşmazlıkların İş Mahkemelerinde görülmesi gerektiği açıkça ortaya konulmuştur.
Bu karar, hem uygulamayı birleştiren hem de usta öğreticilerin hak arama süreçlerini netleştiren önemli bir içtihat niteliğindedir.
Bursa İş Avukatı İlker Kılıç
