Popüler Etiketler
İşçiye Elden Ödeme Yapılması
Bordroda Düşük Maaş Gösterilip Elden Ödeme Yapılması Yasal mı?
Hayır, bu uygulama hukuka aykırıdır.
4857 sayılı İş Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca işveren, işçinin gerçek ücretini SGK’ya tam ve doğru şekilde bildirmek zorundadır. Ayrıca ücret ödemelerinin büyük ölçüde banka aracılığıyla yapılması gerekir.
Bordroda asgari ücret veya düşük bir ücret gösterilip, ücretin bir kısmının elden ödenmesi kayıt dışı çalışma niteliği taşır ve hukuka aykırı kabul edilir.
Bu uygulama sonucunda:
- SGK primleri eksik yatırılır
- Vergi kaybı oluşur
- İşçinin sosyal güvenlik hakları zarar görür
Dolayısıyla bordro ile fiilen ödenen ücretin uyumlu olması zorunludur.
Elden Ücret Ödenmesi İşçi Açısından Ne Gibi Hak Kayıplarına Yol Açar?
Bordroda düşük ücret gösterilmesi işçi açısından önemli hak kayıplarına yol açar. Çünkü işçilik alacakları çoğu zaman SGK’ya bildirilen ücret üzerinden hesaplanır.
Bu durumda işçi açısından şu kayıplar ortaya çıkabilir:
- Kıdem tazminatı düşük hesaplanır
- İhbar tazminatı düşük hesaplanır
- İşsizlik maaşı daha düşük bağlanır
- Emeklilik aylığı düşer
- Fazla mesai ve yıllık izin alacakları eksik hesaplanır
Bu nedenle Yargıtay kararlarında bordroda düşük ücret gösterilmesi işçi aleyhine ağır bir hak ihlali olarak değerlendirilmektedir.
İşçi Bu Nedenle İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshedebilir mi?
Evet, işçi bu nedenle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II-e maddesi uyarınca;
İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümlerine veya sözleşme şartlarına uygun şekilde hesap edilmez veya ödenmezse işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Bordroda düşük ücret gösterilmesi ve ücretin bir kısmının elden ödenmesi;
- ücretin kanuna uygun hesaplanmaması
- SGK’ya eksik bildirim yapılması anlamına gelir.
Bu nedenle işçi:
- İhbar süresi beklemeden
- Derhal fesih yapabilir
- Kıdem tazminatını talep edebilir
Yargıtay uygulamasında da elden ödeme yapılan durumlar haklı fesih sebebi olarak kabul edilmektedir.
İşçi Böyle Bir Durumda Ne Yapmalı?
Bordroda düşük ücret gösterildiğini fark eden işçi, haklarını korumak için bazı adımlar atmalıdır.
Yazılı Delil Toplamaya Başlamak
İşçi öncelikle durumu ispatlayabilecek belgeleri toplamaya başlamalıdır. Örneğin:
- Maaş bordroları
- Banka hesap hareketleri
- WhatsApp yazışmaları
- Elden ödeme talimatları
Bu belgeler ileride açılacak davalarda önemli delil oluşturur.
İşverene Yazılı Bildirim Yapılması (Noter İhtarnamesi)
İşverenin uygulamasının hukuka aykırı olduğu ve ücretin gerçek tutar üzerinden bildirilmesi gerektiği yazılı şekilde bildirilmelidir.
Bu bildirim çoğu zaman noter ihtarnamesi ile yapılır.
Haklı Nedenle Fesih Süreci
Sorunun giderilmemesi halinde işçi, İş Kanunu’nun 24. maddesine dayanarak haklı nedenle fesih yapabilir.
Bu durumda işçi:
- Kıdem tazminatı
- Ücret alacakları
- Fazla mesai
- Yıllık izin alacakları gibi haklarını talep edebilir.
Zorunlu Arabuluculuk Süreci
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu gereği işçilik alacakları için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekir.
Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa dava yoluna gidilir.
İş Mahkemesinde Dava Açılması
Arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlanması halinde işçi, iş mahkemesinde dava açarak gerçek ücret üzerinden hesaplanan alacaklarını talep edebilir.
Elden Ödeme Davada Nasıl İspat Edilir?
Elden ödeme iddiasının ispatı çoğu zaman zor olmakla birlikte Yargıtay uygulamasında işçiye geniş ispat imkanları tanınmaktadır.
Tanık Beyanları
Aynı işyerinde çalışan veya daha önce çalışmış işçilerin tanıklığı önemli delil kabul edilir.
Tanıklar özellikle şu hususları açıklayabilir:
- Bordroda düşük ücret gösterildiği
- Ücretin bir kısmının elden ödendiği
Banka Dekontları
Bordroda gösterilen ücretin bankaya yatırılması ve ücretin geri kalan kısmının elden ödendiğinin tanıkla desteklenmesi önemli bir delil oluşturur.
Yazışmalar (WhatsApp, SMS, E-posta)
İşçi ile işveren arasında geçen yazışmalar da güçlü delil niteliğindedir.
Örneğin:
- “Elden aldığın kısmı unutma”
- “Bordro düşük ama kalanını elden vereceğiz” gibi mesajlar mahkemede delil olarak kullanılabilir.
Bordro İmzalarının İhtirazi Kayıtla Atılması
İşçi bordroyu imzalarken;
- “Ücretim eksik gösterilmiştir”
- “Gerçek ücretim bordroda yazılandan fazladır” şeklinde ihtirazi kayıt düşerse bu durum davada işçi lehine güçlü bir delil oluşturur.
Hayatın Olağan Akışı İlkesi
Yargıtay kararlarında “hayatın olağan akışı” ilkesi de önemli bir değerlendirme kriteridir.
Örneğin:
- Uzun yıllar nitelikli bir işte çalışan kişinin sürekli asgari ücret alması
- Aynı pozisyondaki çalışanların daha yüksek ücret alması hayatın olağan akışına aykırı görülerek işçi lehine yorumlanabilir.
