Popüler Etiketler
İşçi Alacaklarının ”Kıdem, İhbar tazminatı ” Taksitle Ödenmesi Yönünde Anlaşma
Giriş
İşçi-işveren ilişkisi, iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte yeni bir boyut kazanır. İşçinin en temel hakları arasında yer alan kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı, çoğu zaman taraflar arasında uyuşmazlığa yol açabilmektedir. Uygulamada işverenler, nakit akışı veya finansal zorluklar nedeniyle bu tazminatları tek seferde ödeyemeyip işçiyle taksitli ödeme protokolü yapma yoluna gitmektedir. Ancak bu tür protokollerin geçerliliği, bağlayıcılığı ve işçi lehine sonuçları tartışmalı bir konudur.
1.Hukuki Çerçeve
- Kıdem Tazminatı: 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükteki 14. maddesi gereği, işçinin en az bir yıl çalışması halinde doğar.
- İhbar Tazminatı: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesine göre, bildirim sürelerine uyulmaksızın fesih yapılması halinde ödenir.
- Temel Kural: Bu alacaklar, iş sözleşmesinin feshi anında muaccel (hemen ödenmesi gereken) hale gelir.
2.Taksitli Ödeme Protokolü ve Geçerliliği
Tarafların serbest iradeleriyle yaptıkları sözleşmeler, Türk Borçlar Kanunu’nun 26. maddesi kapsamında geçerlidir. Dolayısıyla, işçi ve işveren arasında kıdem ve ihbar tazminatının taksitle ödenmesine dair yazılı bir protokol yapılabilir. Ancak:
- İşçinin baskı altında olmaması,
- Haklarının açıkça belirtilmesi,
- Protokolün imzalanma tarihi itibarıyla doğmuş alacaklara ilişkin olması gerekir.
Yargıtay uygulamalarında, işçinin açık rızasının bulunmadığı veya taksitlendirme anlaşmasının işçi aleyhine ağır şartlar içerdiği hallerde, protokol hükümsüz sayılabilmektedir.
3.Yargıtay İçtihatları
- Yargıtay, işçi lehine yorum ilkesi gereği, taksitli ödeme protokollerini sıkı bir şekilde denetlemektedir.
4.Sonuç
İşverenin işçiyle kıdem ve ihbar tazminatının taksitlendirilmesine yönelik protokol düzenlemesi mümkündür, ancak:
- İşçinin rızasının açık ve özgür iradeyle alınması,
- Alacakların miktarının net belirlenmesi,
- Ödeme planının yazılı şekilde düzenlenmesi gerekir.
Buna rağmen, iş hukuku mevzuatında işçi lehine yorum ilkesi ve kazanılmış hakların korunması esası bulunduğundan, protokoller çoğu durumda işçinin alacaklarını ortadan kaldırmaz; sadece ödeme biçimini düzenler. İşveren için finansal kolaylık sağlasa da yükümlülüklerin özü değişmemektedir.
Protokolde Faiz İşletilmemesi Sorunu
- Kıdem Tazminatı ve Faiz
- Kural: 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi gereği, kıdem tazminatı ödenmediğinde işçiye “mevduata uygulanan en yüksek faiz” işletilir.
- Bu faiz, işçinin hakkını korumak için özel olarak düzenlenmiş olup, sıradan “yasal faiz” değil, bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranıdır.
- İhbar Tazminatı ve Faiz
- Kural: 4857 sayılı İş Kanunu’nda ihbar tazminatı için özel bir faiz oranı öngörülmemiştir. Bu nedenle Türk Borçlar Kanunu m. 117 ve devamı hükümleri uyarınca yasal faiz uygulanır.
- İhbar tazminatının muaccel olduğu günden (iş sözleşmesinin feshedildiği tarih) itibaren yasal faiz işler.
- Protokolde Hiç Faiz Düzenlenmemesi Durumu
- Ancak bazı Yargıtay kararlarında, işçi protokolde faizden açıkça feragat etmişse, ihbar tazminatı için faiz talebinin sınırlı değerlendirilebileceği görülmektedir.
Yargıtay diyor ki:
- İşçi, kıdem tazminatının taksitler halinde ödenmesini açıkça kabul etmişse,
- Bu kabul, işçinin iradesi fesada uğramadığı (baskı, aldatma vb. olmadığı) sürece geçerlidir.
- Taksitler sözleşmede kararlaştırılan tarihlerde ödenirse, ayrıca faiz işletilmez.
- Ancak taksitler gecikirse, o durumda geciken tutar için faiz gündeme gelir.
Sonuç:
- Kıdem tazminatı ödenmez veya geç ödenirse → faiz her koşulda mevduata uygulanan en yüksek faiz olmalıdır. .
- Taksitle ödeme durumunda işçi, taksitle ödemeyi kabul ettiğini beyan ettiği evraka, ihtirazi kayıt koymalı ve faiz talebini yazmalıdır.
- İşçi taksitlendirmeyi kabul ederse → faizden feragat etmiş sayılır, ancak bu feragat sınırlı bir feragattir (sadece protokole uygun ve zamanında ödenen kısım için).
- İşveren taksitleri aksatırsa → faiz hakkı doğar.
- İşçi baskı altında protokol imzaladıysa → irade fesadı iddiasıyla protokolü geçersiz saydırabilir, böylece baştan itibaren faiz işletilir.
Öneri: İşçiler, ileride hak kaybı yaşamamak için her türlü taksitli ödeme protokolüne şu ifadeyi yazmalıdır:
“Kıdem ve ihbar tazminatım ile diğer işçilik alacaklarımın bakiye ve faiz haklarım saklıdır.”
Bursa İş Hukuku Avukatı İLKER KILIÇ
