Popüler Etiketler
Senette Teminat İbaresinin Hukuki Niteliği ve Yargıtay İçtihadı
Senette Teminat İbaresinin Hukuki Niteliği ve Yargıtay İçtihadı
Giriş
Ticari hayatta kambiyo senetleri (bono, poliçe, çek) en sık kullanılan teminat araçları arasında yer almaktadır. Taraflar, borç ilişkilerini güvence altına almak amacıyla çoğu zaman senet düzenlemektedir. Ancak, senet üzerinde yalnızca “teminattır” ibaresinin bulunması, bu senedi otomatik olarak bir teminat senedi haline getirip getirmeyeceği hususu uzun yıllardır tartışma konusu olmuştur.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/743 E. – 2020/129 K. sayılı kararı, bu konuda önemli bir içtihat ortaya koymuş ve belirsizlikleri büyük ölçüde gidermiştir.
Teminat Senedi Kavramı
Teminat senedi, taraflar arasındaki bir borç ilişkisinin ifa edilmemesi halinde devreye girecek olan ve ödeme güvenliği sağlayan özel bir kambiyo senedi türüdür. Teminat senetlerinde, senedin hangi borcun ifasını garanti altına aldığı açıkça belirtilmelidir.
Bu belirleme yapılmadığında, senedin hangi borca ilişkin güvence teşkil ettiği hususunda belirsizlik doğar. Bu da hem borçlu hem de alacaklı açısından hukuki ihtilaflara yol açar.
“Teminattır” İbaresinin Tek Başına Geçerliliği
Yargıtay, birçok kararında olduğu gibi bu kararında da, senet üzerinde yalnızca “teminattır” ibaresinin bulunmasının tek başına senedi teminat senedi yapmayacağını vurgulamıştır.
Çünkü:
- Belirsizlik İlkesi: Hangi borcun teminat altına alındığı açıklanmadıkça senet, soyut bir taahhüt niteliğinde kalır.
- Kambiyo Senetlerinde Güven İlkesi: Senedi elinde bulunduran üçüncü kişilerin korunması gerekir. Bu nedenle senetteki teminat kaydı, açık ve belirli olmalıdır.
- İspat Yükü: Taraflar arasında doğacak uyuşmazlıkta “bu senedin hangi borca karşılık verildiği” açıklığa kavuşturulmadıkça teminat iddiası ispatlanmış sayılmaz.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı (2017/743 E. – 2020/129 K.)
Söz konusu kararda, Yargıtay şu hususları özellikle vurgulamıştır:
- Senet üzerinde yalnızca “teminattır” ibaresinin yazılması, senedin teminat senedi sayılması için yeterli değildir.
- Teminat ilişkisinin geçerli olabilmesi için, senedin hangi borcun ifasına karşılık olarak verildiği açıkça belirtilmelidir.
- Aksi durumda, senet kambiyo senedi olarak bağımsızlığını korur ve teminat senedi niteliği kazanmaz.
Bu karar, uygulamada sıklıkla karşılaşılan “boş senet”, “teminat için verilen bono” gibi ihtilaflarda yol gösterici bir içtihat niteliği taşımaktadır.
Sonuç
Senette yazılı “teminattır” ibaresi, tek başına senedi teminat senedi haline getirmez. Teminat senedinin hukuken geçerli sayılabilmesi için, senedin hangi borcun teminatı olduğunun açıkça belirtilmesi gerekir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/743 E. – 2020/129 K. sayılı kararı, bu konuyu netleştirmiş ve ticari ilişkilerde tarafların daha dikkatli davranması gerektiğini ortaya koymuştur. Özellikle borç ilişkilerinde güvence sağlamak amacıyla senet düzenlenirken, “teminattır” ibaresinin yanı sıra, hangi borcun ifasını güvence altına aldığına dair açık ve somut bir açıklamanın yer alması büyük önem arz etmektedir.
Av İLKER KILIÇ
GSM : 0 505 506 93 81
