Popüler Etiketler
İş Hukukunda İşçinin Haklı Nedenle İş Sözleşmesini Feshi: Bilinmesi Gereken 5 Temel Nokta
İşçinin sağlık sebepleri, zorlayıcı sebepler, Derhal Fesih Hakkı ve İhtar Süresi
İşçi, İş Kanunu’nun 24. maddesinde belirtilen nedenlerden birine dayanarak iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Bu fesih, “derhal fesih” niteliğinde olup, işçinin ihbar süresine uyması gerekmez. Ancak bu derhal fesih hakkı süresiz değildir. İş Kanunu’nun 26. maddesine göre, fesih hakkının kullanılabilmesi için işçinin haklı fesih nedenini öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günü içinde işverene yazılı bildirimde bulunması gerekir. Aksi halde işçi bu hakkını kullanma yetkisini kaybeder.
Bu ihtar süresi içerisinde yapılmayan fesihler geçersiz sayılabilir. İşçi tarafından yapılan fesih bildiriminde açıkça haklı sebebe dayanıldığının belirtilmesi gerekir. Bu bildirim işverene noter kanalıyla, iadeli taahhütlü mektupla veya işverenin imzasıyla alınan bir tutanakla yapılmalıdır.
Yargıtay uygulamasında, işçinin haklı neden bildirmeksizin işten ayrıldığı durumlarda ihbar süresi verilmediği gerekçesiyle ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabileceği belirtilmiştir.
İş Kanunu’nun 24. maddesi, işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı tanımaktadır. Bu haklı nedenler üç başlık altında toplanır: sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ile zorlayıcı sebepler.
1.Sağlık sebepleri:
- a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.
- b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.
Yargıtay 9. HD
Özet: İş Kanunu m. 24/I-b uyarınca işverenin veya başka bir işçinin ciddi bulaşıcı hastalığa tutulması halinde, işçi derhal fesih hakkını kullanabilir. İşçi bu hakla feshetmişse, ihbar tazminatına değil yalnızca kıdem tazminatına hak kazanır
Yargıtay HGK ,
Özet: İşçinin sağlık nedeniyle haklı fesihte bulunabilmesi için, feshe konu olan mesleki tehlikenin işin niteliğinden kaynaklandığını gösteren tam teşekküllü hastane heyet raporu sunması zorunludur. Tanık beyanları yeterli görülmez .
Yargıtay 22. HD
Özet: İşin doğasından kaynaklanan sağlık tehlikesinin varlığında (örneğin ağır işlerde dinleme kaybı) işçi sağlık nedeniyle derhal fesih hakkını kullanabilir.
Yargıtay 9. HD
Fesih sebebi sayılamayacağı; ancak verem, hepatit, lebra gibi ciddi bulaşıcı hastalıklar bu kapsama girer. İşçi bu hükümleri dayanak göstererek derhal fesih yapabilir .
Yargıtay 9. HD Sağlık raporu ve iş koşulları
Özet: İşçi yaptığı işin sağlığına uygun olmadığı ve tam teşekküllü hastane raporu sunduğu halde, işverenin işçiyi uygun pozisyona kaydırmaması durumunda işçi sağlık gerekçesiyle feshetmişse haklı fesih kabul edilir. İhbar tazminatı çıkar, ancak kıdem tazminatı verilir .
- Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Haller Nedeniyle işçinin işi sözleşmesini Fesih ve Kıdem Tazminatı
İş Kanunu’nun 24. maddesinin II. fıkrasında sayılan ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar, işçiye iş sözleşmesini derhal fesih hakkı tanır. Bu fesihlerde işçi, ihbar tazminatına hak kazanamaz; ancak kıdem tazminatına hak kazanır.
Bu haller arasında:
- İşverenin işçiyi yanıltması (yanlış bilgi/veri vermesi),
- İşçinin veya ailesinin şeref ve haysiyetine yönelik saldırı,
- Cinsel taciz,
- Sataşma, tehdit, hapsi gerektiren suç,
- İşçinin tacize uğrayıp, işverenin önlem almaması,
- Ücretin ödenmemesi,
- Çalışma şartlarının uygulanmaması, gibi durumlar yer almaktadır.
Yargıtay içtihatları doğrultusunda, bu nedenlere dayanan fesihlerde kıdem tazminatına hak kazanılmakta olup aşağıdaki kararlar örnek niteliğindedir:
- 9. HD,– İşverenin işçiye cinsel tacizi nedeniyle yapılan fesihte, kıdem tazminatı uygun bulunmuştur.
- 9. HD, İşverenin işçiye hakaret ettiği tespit edilerek, fesih haklı kabul edilmiştir.
- 22. HD,– Gerçeğe aykırı bilgi ile işe alınan işçi, yanıltıldığını belgeleyerek sözleşmeyi feshetmiş ve kıdem tazminatına hak kazanmıştır.
- HGK,– Taciz ve psikolojik şiddet nedeniyle fesih, işçi lehine sonuçlanmıştır.
- 9. İşçinin sürekli olarak ücretinin geç ödenmesi nedeniyle yaptığı fesihte kıdem tazminatına hükmedilmiştir.
- Ücretin Ödenmemesi / Geç Ödenmesi / Eksik Ödenmesi
- Y9HD,
Fazla mesai ücreti ödenmeyen işçi haklı fesihle kıdem tazminatı almıştır. - Y9HD,
Ücretin zamanında ödenmemesi halinde işçi haklı fesih hakkı kazanır - Y9HD,
Fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücretlerinin ödenmemesi haklı fesih sebebidir - Y9HD,
Geç ödenen ücretler bile kıdem talebine gerekçe teşkil eder - Y9HD,
Ücretin hiç ya da kısmî ödenmemesi işçinin haklı fesih hakkını sağlar
- Sigorta Primlerinin Eksik veya Hiç Bildirilmemesi
- Y9HD, Sigorta primlerinin hiç/eksik yatırılması işçi lehine haklı fesih sayılır
- Y9HD,
Eksik prim ve ödenmeyen ücret nedeniyle fesih sonucunda kıdem tazminatı kabul edilecek - Y9HD,
Sigortasız çalışma işçi tarafından haklı fesih sebebidir - Y9HD, Sosyal güvenlik primlerinin hiç yatırılmaması hâlinde fesih işçiye kıdem hakkı kazandırır
- Y9HD,
Eksik prim bildirilmesi ihlal kabul edilip işçi kıdem alır - Y9HD,
Eksik prim + düşük ücretle sigortalanma haklı fesih sebebidir
- Fazla Mesai Yaptırılması Ödemeden
- Y9HD,
Fazla mesai ücreti eksik ödendiğinde, sigorta primleri de düşükse işçi haklı fesihle kıdem tazminatı kazanır .
- Ücretsiz İzne Çıkarılma
- Y9HD,
Ücretsiz izne çıkarılan ve hakları ödenmeyen işçi, fesihle kıdem tazminatına hak kazanır
- Sigortada Düşük Gösterim ve İhbar
- Y9HD,
Asgari ücretten prim yatırılması, işçi tarafından fesih hakkı doğurur - Y9HD,
Sigortanın düşük bildirimi kıdem tazminatı hakkını tesis eder .
Bu kararlar, İş Kanunu’nun 24/II‑e/f bentleri gibi hükümlerle mündemiç olan ücret-prim eksikliklerinin, işçinin haklı nedenle tek taraflı fesih hakkını doğurduğunu açıkça göstermektedir. Ücretin hiç ödenmemesi, eksik veya geç ödenmesi, fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik veya hiç bildirilmemesi gibi somut ihlaller karşısında Yargıtay, işçiye kıdem tazminatı hakkı tanımıştır.
3.Zorlayıcı sebepler: İşyerinde çalışmayı engelleyen ve devamlılık arz eden olağanüstü haller (yangın, deprem vb.) haklı fesih sebebidir.
İş Kanunu’nun 24. maddesinin III. bendine göre, işçiyi çalışmaktan alıkoyan ve işyerinde bir haftadan fazla süreyle faaliyetin durmasına neden olan zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması durumunda, işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı bulunmaktadır. Bu fesih türü, özellikle doğal afetler (deprem, sel, yangın), salgın hastalıklar veya kamu otoritelerinin getirdiği kısıtlamalar gibi işyerinin tamamen veya kısmen kapanmasına neden olan olağanüstü durumları kapsamaktadır.
Zorlayıcı sebep nedeniyle fesihte işçi, kıdem tazminatına hak kazanır;
Yargıtay Kararları:
Yarg. 9. HD,
-
- Zorlayıcı sebeple bir haftayı aşan işyeri kapalı kalmış, işçi sözleşmesini feshederek kıdem tazminatına hak kazanmıştır.
Yarg. 22. HD,
Sel baskını sonrası işyerinin faaliyeti durduğundan işçinin haklı feshi geçerli kabul edilmiştir.
Yarg. 9. HD,
Deprem nedeniyle üretimin durması, işçinin haklı nedenle sözleşmesini feshetmesini meşru kılmıştır.
Yarg. 9. HD,
Pandemi nedeniyle alınan kararla işyerinin kapatılması, işçi lehine haklı fesih ve kıdem tazminatını doğurmuştur.
Yarg. 22. HD,
Yangın sonucu faaliyetin durması üzerine yapılan fesih geçerli bulunmuş ve işçiye kıdem tazminatı ödenmiştir.
Bu kararlar ışığında, zorlayıcı sebepler nedeniyle çalışılamayan süre bir haftayı geçtiğinde, işçinin sözleşmesini haklı nedenle sona erdirmesi ve kıdem tazminatını talep etmesi mümkündür. Fesih iradesinin makul sürede ve gerekçeli olarak açıklanması önemlidir.
Sonuç
İhbar tazminatı, iş hukuku uygulamasında önemli bir yer tutar. Hem işçinin hem de işverenin iş akdini feshederken dikkat etmesi gereken bir yükümlülüğü ifade eder. Yargıtay kararları ve doktrin ışığında değerlendirildiğinde, ihbar tazminatının, işçinin korunmasına yönelik bir işlev üstlendiği ve iş ilişkisinin sona erme sürecinde taraflar arasında dengeyi sağladığı görülmektedir.
Av .İlker Kılıç/
Gsm :0505 506 9381
